
uristik seyahatler ve mekânları gezmek, insanların be-
lirli deneyimleri yaşamak ve gündelik hayatın stresin-
den uzaklaşmak için tercih ettiği aktivitelerdir. Turistik
mekânlar, tüketicilere bütünleşik deneyimler sunan tu-
rizm ürünlerinin karması olarak tanımlanabilmektedir.
Turistik mekânların bilinirliğini artırmada ve marka de-
ğerlerini yükseltmede son dönemde kullanılan bir mecra da film
ve dizilerdir. Film ve dizilerin mekân tercihleri bu yerlere ilginin
artmasını ve bu rotaların da yer aldığı turların düzenlenmesini sağ-
lamaktadır.
Ana akım medya, özellikle turistik mekânların
imaj oluşumunun ilk aşamalarında ve yayılma-
sında büyük rol oynamaktadır. Bir destinasyo-
nun bilinirliğinin oluşumunda televizyonun ve
turizme özgü tematik medyanın rolü vardır.
Üretilen imajlar destinasyona farkındalık katar
ve beklenti oluşturur. Film etkili turizm, film
veya dizi içeriğinde turistik mekân unsurla-
rı olan doğal güzelliklere, tarihi mekânlara ve
kültürel etkinliklere yer verilerek bu destinas-
yonlara turistik faaliyetlerin planlanmasının
sağlanmasıdır. Film etkili turizm, turist akışını
sağlayarak bölgenin ekonomik, sosyal ve kül-
türel yapısına katkı sağlamaktadır. Film/dizinin
çekildiği mekânlara, yerleşim yerlerine veya
stüdyolara tur düzenlenerek turistlerin bölge-
ye gelir bırakması sağlanmaktadır. Filmler, tu-
rizm ziyaretini teşvik etmek amacıyla üretilme-
mektedir; ancak filmlerin, özellikle bir kitlenin
hoşuna giden özellikli filmlerin, konum ve des-
tinasyon bilincinin artmasına yol açtığı ve dola-
yısıyla potansiyel turistlere hitap ettiği yaygın
olarak kabul edilmektedir (Riley vd. 1998: 920).
Dizi prodüksiyonunun yapıldığı destinasyonun
özellikleri, doğal, tarihi ya da edebi nitelikte ol-
ması turistik faaliyet gerçekleştirilmesinde ter-
cih faktörü olabilmektedir. İnsanların ekranda
gördükleri yerler, izleyenleri bu destinasyon-
lara aşina hale getirerek bu yerleri ziyaret et-
meye teşvik etmektedir. Bu tarz bir pazarlama,
mekânların turistik bir marka olmasına yardım-
cı olabilmektedir. Özellikle Türk dizilerinin son
dönemlerde gösterdiği yurtdışı satış oranları,
dizi oyuncularının popülaritesi, oyuncuların
kullandığı eşyalar, giysiler, hikâyelerin çekildiği
mekânlar vb. büyük bir iş hacmi oluşturulması-
nı sağlamaktadır.
Bir İstanbul Masalı, Cesur ve Güzel, Kalbimdeki
Deniz, Hayat Şarkısı, Kiralık Aşk, Kırgın Çiçekler
ve daha fazlası ile İstanbul; Behzat Ç. ile An-
kara; Asmalı Konak ile Ürgüp; Gönül Dağı ile
Sivrihisar; Kınalı Kar, Al Yazmalım, Yanık Koca,
İstanbullu Gelin ile Bursa; Sevdaluk, Sen Anlat
Karadeniz, Fırtına, Benim için Üzülme ve daha
fazlasıyla Karadeniz bölgesi; Berivan, Bir Bulut
Olsam, Sıla ile Mardin; Hanımın Çiftliği, Yeni
Gelin, Ramo, Bir Zamanlar Çukurova, Yılanların Öcü ile Adana; Ka-
vak Yelleri, Son Yaz, Benim Adım Gültepe, Familya, Bodrum Masalı
ile Ege kıyıları popüler hale gelmiştir. Bu rotalardan belki de en
meşhuru, Asmalı Konak dizisiyle ünlenen ve hâlâ turların gezi liste-
sinde bulunan konak olmuştur. Diziler ve karakterlerin izleyici ta-
rafından beğenilmesi ve benimsenmesi hikâyelerin geçtiği mekân-
lara ilgiyi de artırmaktadır. Çoğunlukla İstanbul ili sınırlarında kalan
dizisel mekân tercihleri giderek farklı şehirlerdeki kültürel, tarihi
ve turistik lokasyonlara kayarak anlatıların atmosferini de çeşitlen-
dirmektedir. Güçlü görsel güzellikler kimi zaman anlatının önüne
geçerek destinasyona ilgiyi artırmakta, iç turizmde yeni rotaların
oluşmasını da sağlamaktadır.
Drama içerikli televizyon ürünleri izler kitlenin
beğenisine hitap etmenin yanı sıra bu beğeniyi
şekillendirmeyi de hedeflemektedir. Bu hedef
ekonomi-politik bir bakış açısının ürünüdür.
Destinasyon (yer) pazarlama, ülkenin ekono-
mik, sosyal ve kültürel yapısına büyük katkıları
olan çabalar bütünüdür. Film etkili turizm uy-
gulaması destinasyon pazarlamada etkili, kalı-
cı ve inandırıcı olmakta; izleyicileri bu yerleri
ziyaret etme konusunda teşvik etmektedir. Bu
nedenle resmi kurumların ülke, şehir ve bölge-
lerin tanıtımında film etkili turizme fon sağlaya-
rak, plato kurarak, ulusal ve uluslararası alan-
da tanıtımına katkı sağlayarak desteklemesine
ihtiyacı vardır. Film etkili turizm, izleyicileri o
mekâna gitmeye teşvik etmesine rağmen özel
işletmelerin turistleri ağırlamada, tekrar gel-
meye ikna etmede ve bire bir iletişim yolu ile
tanıtmada önemli görevleri vardır. Türkiye’de
gerek destinasyon pazarlaması gerekse film
etkili turizm uygulamalarında bilgi eksiği, ye-
tersiz uygulamalar bulunmaktadır; bu alanlarda
bilimsel ve stratejik hareket planlarına ihtiyaç
vardır. Özellikle son dönemlerde artan dizi ih-
racatımız göz önünde tutulduğunda başta Latin
ülkeleri, Ortadoğu, Doğu Avrupa, Türk Cumhu-
riyetleri, Asya, Rusya, Afrika, İspanya, Portekiz
olmak üzere 150’den fazla ülkede görünürlük
imkânı ortaya çıkmakta olup kültürel ve turis-
tik seyahat pazarlaması için dizilerimiz elimizde
güçlü bir araçtır.
İzler kitleye kültürel ve turistik aktarımların ya-
pılması için televizyonun en çok ilgi gören ürünü
olan dizilerin kullanılması etkili bir yöntemdir.
Diziler kullanılırken özellikle seçilen hikâyenin
temeline turistik mekânlar eklenmeli, dramatik
anlatı yapısına uygun mekân tercihleri tarihi ve
kültürel özelliklerine göre seçilmelidir. Dizi bö-
lümlerinde olay örgüsünün çözüme kavuşacağı,
izleyiciyi ekrana bağlayacak sahnelerde görsel-
liğiyle katkı sağlayacak mecralar kullanılmalıdır.
Dramatik anlatı yapısı içinde yerel tanımlama-
lara ve söylemlere yer vererek doğallığın ekrana
yansıtılması önemli bir tanıtım aracı olacaktır.
Televizyon içerik üreticileri, kültür politikasın-
dan sorumlu kamu yetkilileri ve yerel yönetici-
ler birlikte çalışarak destinasyonları öne çıkara-
cak projelerin yapılmasını teşvik etmelidir. Hem
yurtiçinde hem yurtdışında gelişen bir pazara sahip olan televizyon
dizileri, tarihi ve turistik alanları gündemine getirerek izleyiciyi tu-
riste dönüştürecek önemli bir destinasyon pazarlama aracıdır.
KAYNAKÇA
Riley, R., Baker, D., Van Doren, C. (1998). Movie induced tourism. Annals Of Tourism Research, 25 (4), 919-935.
T
53