The Richest Man in Babylon (Người giàu có nhất thành Babylon) PDF Free Download
1 / 69
/69
100%
GEORGES.CLASON
NGƯỜIGIÀUCÓNHẤTTHÀNHBABYLON
Cuốnsáchvềcáchlàmgiàuhiệuquảnhấtcủamọithờiđại
NHÀXUẤTBẢNTỔNGHỢPTP.HỒCHÍMINH
NgườigiàucónhấtthànhBabylon
o.Hơnhaitriệubảnđãđượcxuấtbản.
o.Bíquyếtthànhcôngcủangườixưa.
o.Cuốnsáchgiớithiệunghệthuậtlàmgiàuhấpdẫntừxưatớinay.
"Mộtcuốnsáchxuấthiệnvàonăm1920cógiúpíchgìchonhữngnhàkinhdoanhvànhữngvấn
đềtàichínhcủahọngàynay?"NgườigiàucónhấtthànhBabylon"làmộtcuốnsáchhấpdẫn,giới
thiệuvềcáchtiếtkiệm,buônbánvàlàmgiàucủangườidâncổxưathànhBabylon.Nhữngphương
cáchlàmgiàunàyvẫncòngiátrịhữuíchđốivớigiớikinhdoanh,buônbánngàynay.Bằngcáchlồng
ghépvàotrongnhữngcâuchuyệnlýthú,tácgiảđãđềcậpđếncácnộidungcơbản,sâusắcvàbổích
vềđềtàitàichính.Đâylàmộtmónquàđầyýnghĩachonhữngaiđãvàđangbướcvàothếgiớikinh
doanh,hoặcchonhiềungườiđangcònhoangmang,dodựtrongcáchsửdụngtiềnbạc.Ngoàira,
cuốnsáchnàycũngsẽlànhữngbàihọcthúvị,mớilạchobấtkỳai,ngaycảđốivớimộtnhàđầutư
tàichínhgiàukinhnghiệmnhấttrênthếgiới.”
ThờibáoLosAngeles
LỜIGIỚITHIỆU
1.Ngườiđànôngham
2.NgườigiàunhấtởthànhBabylon
3.Bảycáchchữatrịmộttúitiềntrốngrỗng
4.Gặpgỡnữthầnmaymắn
5.Nămquyluậtcủavàng
6.NgườichovayvàngởvươngquốcBabylon
7.NgườibuônlạcđàởBabylon
8.NgườimaymắnnhấtởBabylon
PHỤLỤC
LỜIGIỚITHIỆU
Trướcmắtbạn,tươnglaiđangtrảirộngconđườngdẫntớinhữngmiềnđấtxaxôiđầyhứahẹn.
Trênconđườngđó,bạnháohức,mongmuốnthựchiệnnhiềuướcmơ,dựđịnh,khátkhao…củariêng
mình.
Đểnhữngnguyệnvọngcủamìnhđượcthựchiện,ítnhấtbạnphảithànhcôngvềmặttiềnbạc.Vì
vậy,cuốnsáchnàyrađờinhằmgiúpbạnbiếtcáchvậndụngnhữngnguyênlýquantrọngđểpháttriển
tàichính.Hãyđểcuốnsáchdẫndắtbạnđitừmộthoàncảnhkhókhăn,tiêubiểulàmộtcáitúilépxẹp,
đếnmộtcuộcsốngđầyđủvàhạnhphúc,tiêubiểulàmộttúitiềncăngphồng,sungtúc.
Khinóiđếntiềnbạc,chúngtathườngđềcậpđếnquyluậttrọngtrườngvànóluônphổquátvà
bấtbiếntrongmọitrườnghợp.Trảiquathờigiandàivàpháttriển,quyluậtnàyđãđượctrảinghiệm
vàđúcrútthànhnhữngbíquyếtkhôngchỉđảmbảochobạnmộttúitiềnđầy,màcòngiúpchobạncó
mộtcuộcsốngcânbằngđểcóthểpháttriểnmỹmãnhơnnhữngtiềmnăngcủabảnthântrongcáclĩnh
vựckháccủacuộcsống.Bởitrênthựctế,khôngaicóthểphủnhậnrằngsựdồidàovềvậtchấtcóthể
làmchođờisốngconngườitrởnêntốtđẹphơn.Riêngtronglĩnhvựckinhdoanh,sứcmạnhtàichính
làphươngtiệnchủyếuđểđolườngmứcđộthànhđạtcủacácdoanhnhân.Ngàynay,tiềnbạcvẫncó
nhữngảnhhưởnglớnđốivớicuộcsốngconngười,cũnggiốngnhưcáchđâysáungànnămnóđãchi
phốimạnhmẽcuộcsốngcủacưdânvươngquốcBabylon,thúcđẩyhọtìmhiểuvànắmbắtcácquy
luậttạoratiền,nhằmcóđượcmộtcuộcsốngsungtúcvàsangtrọngbậcnhất.
Chúcbạnkhámpháđượcnhiềuđiềuthúvịvàhữuíchtừcuốnsáchnày!
FirstNews
LỜIMỞĐẦUCỦATÁCGIẢ
Sựgiàucócủamỗiquốcgiađềuphụthuộcvàokhảnăngtàichínhcủatấtcảcáccánhân,công
dântrongquốcgiađó.
TậpsáchnàychủyếunóivềnhữngthànhcôngcủatừngcánhânsốngtrongthànhBabyloncổ
đại,màcụthểlàđềcậpđếnnhữngthànhquảhọđạtđược.Từđógiúpmọingườihiểurõvấnđềtài
chínhvàcốnghiếncáckếsáchchonhữngngườingàyđêmtrăntrở,suytưvềcáchlàmgiàu.Nhữngbí
quyếtnàykhôngnhữnggiúpcácbạnđánhgiáđúnggiátrịcủatiềnbạc,màcònhướngdẫncácbạn
thựchànhtheonhữngnguyênlýtàichínhlànhmạnhkhilàmratiền,giữgìnvàkiếmthêmnhiềutiền
bạc.
NhữngtrangsáchnàysẽđưachúngtatrởlạivươngquốcBabyloncổđại,cáinôinuôidưỡng
nhữngnguyênlýcơbảnvềtàichínhmàgiờđâyconngườihiệnđạiđãkếthừavàvậndụngtrêntoàn
thếgiới.
Đốivớinhữngđộcgiảkhônglàmtrongmôitrườngkinhdoanh,tácgiảmongmuốnmanglạicho
cácbạnsựhứngkhởikhinhậnthấysốtiềntrongtàikhoảncánhânluôngiatăhuđượcnhiềuthành
côngvàgiảiquyếtnhanhchóngnhữngvấnđềkhókhănởmặttàichính.
Đốivớidoanhnhân,nhữngcâuchuyệnkểvềngườithươnggiagiàucóởBabylonđãtrởthành
kinhđiểnvàlàbàihọcchobạn.Chínhcácbạn-nhữngdoanhnhânđã,đangvàsẽthànhđạt-mới
đánhgiáhếtgiátrịcủacácbàihọctrongquyểnsáchnàyvàápdụngnhữngnguyênlýsánggiánhất
củanóđểđemlạithànhcôngtrongcácchiếnlượckinhdoanhcủamình.
GeorgeS.Clason
1.Ngưiđànônghamvàng
Bansir-ngườiđóngxengựaởthànhBabylon–đanghếtsứcchánnản.Ngồitrênbứctườngthấp
baoquanhngôinhàcủamình,Bansirđưamắtbuồnbãnhìnngôinhàvàcáixưởnglàmviệctrốngrỗng
củamình,trongđóchỉcònchỏngchơmấythanhgỗvàmộtchiếcxengựađangđóngdangdở.
Vợcủaanhthỉnhthoảnglạixuấthiệnởcánhcửa,ánhmắtngậpngừngnhìnvềphíaanh,như
thầmnhắcnhởrằngbaobộtmìtrongnhàđãhết,anhcầnphảiđóngxongchiếcxe,gòlạichokỹ,chạm
khắcđâuvàođórồiđánhbóng,quétsơnvàphủdalênnhữngvànhbánhxeđểgiaochokhách,nhằm
kiếmmộtíttiềnmuabộtmì.
Thếnhưng,thânhìnhrắnchắcvàvạmvỡcủaBansirvẫncứngồibấtđộng.Đầuócanhđangcố
đấutranhmộtcáchnhẫnnạivớimộtvấnđềmàanhchưatìmralờigiảiđáp.Mặttrờicủamiềnnhiệt
đớitạithunglũngvùngEuphratetỏahơinónghừnghựcnhưđangtrútlửaxuốngđầuanhmộtcách
khôngthươngtiếc.Nhữnggiọtmồhôitươmratrêntránrồithảnnhiênnhỏgiọtxuống,tanbiếnvào
khoảngngựcđểtrầncủaanh.
Xaxangoàikialàbứctườngcaochótvótbaoquanhlâuđàicủanhàvua.Cạnhđólàngôitháp
ĐềnChuôngđồsộđượcphủsơntrắngtoát.Bầutrờitrongxanhcủamộtngàynắngđẹpnhưcànglàm
nổirõhaitháicựccủacảnhvậtnơinày.Mộtbêngồmnhữngtòalâuđàinguyngatránglệcủavương
gia,cònmộtbênlànhữngngôinhàtầmthườngsơsàinhếchnháccủangườidân.Cuộcsốngởthành
Babylonvốnlànhưthế-luôncósựxenlẫngiữacáinguyngavàcáitồitàn;giữasựgiàuahoavàsự
nghèokhổ,khốncùng.Giữavòngtườngthànhbaobọctừbaođờinay,nhữngđiềunàycùngsong
songtồntạitừnămnàysangnămkhác,từđờinàysangđờikhác.
Ngoàiđườngphố,nhữngchiếcxengựacủangườigiàucóđangnáonhiệtđidạo,chenlẫnvới
đôngđảokháchbộhànhchânmangdépvàngườiănxinđichântrầnlấmlembụiđất.Bỗngtừxa,một
đoànngườiđôngđúcxuấthiện.Họxếpthànhhàngchỉnhtề,mỗihàngngangnămngườivànốinhau
thànhmộthàngdàitrênđườngdướicáinắngchóichang.Đólànhữngnôlệcủanhàvua.Họđangtrên
đườngđilấynướcđểtướichokhuvườntreođộcđáovàlộnglẫycủaquốcvương.Khôngchỉnhững
ngườinghèo,màngaycảngườigiàucócũngphảinépsátvàohaibênđườngđểnhườnglốichođoàn
ngườinôlệnày.
Mảichìmđắmtrongnhữngsuynghĩnặngnềcủamình,Bansirhầunhưkhôngđểýđếnmọithứ
xungquanhchođếnkhinhữngâmthanhêmdịucủatiếngđànliavanglênbêncạnhmình.Anhquay
lạivàthấygươngmặttươicườicủaKobbi,ngườibạnthânnhấtcủaanhvàcũnglàmộtnhạcsĩtàihoa
nổitiếngvềsựnghèotúng.
-Cầuchocácthầnthánhluônhếtlòngphùhộanh,anhbạnthươngmếnơi.–Kobbimởđầubằng
mộtcâuchàothậttrangtrọng–Vâng!Cầuchocáitúicủaanhluôncăngphồngvàanhđượcbậnrộn
nhiềuhơntrongxưởnglàmviệc.Dođó,anhsẽkhôngtiếcgìnếutríchrahaiđồngbạcnhỏnhoiđểcho
tôimượn.Vàtôihứarằngsaubữatiệctốinaycủanhữngconngườiquýphái,tôisẽtrảlạingaycho
anh.Anhcóthểhoàntoànyêntâmvềlờihứacủatôi!
-Tôichẳngcónổihaiđồngbạcnàođểchoanhmượn,dùanhlàngườibạnthânnhấtcủatôi.–
Bansirđáplạimộtcáchusầu.–Anhbiếtđấy,nếutôicóhaiđồngbạc,thìđóchínhlàtấtcảgiatàicủa
tôi–làtoànbộtàisảncủacảgiađìnhtôi.Vàchắclàkhôngaicóthểchomượntấtcảtàisảncủahọ,
ngaycảđốivớingườibạnthânnhấtcủamình.
-Cáigì?–Kobbihếtsứcngạcnhiênkêulên.–Anhkhôngcómộtđồngbạccắcnàotrongtúiư!
Vìthếanhngồitrêntườngthànhnhưmộtbứctượngvậysao?Tạisaoanhkhôngđóngchoxongchiếc
xengựakiađi?Khôngcótiềnthìlàmsaoanhcóthểnuôisốngcảgiađình?Khôngthểkéodàitình
trạngnàyđược,anhbạnthâncủatôiơi.Sứclựcdồidàocủaanhđểđâurồi?Điềugìđãlàmanhchán
chườngnhưvậy?Phảichăngcácthầnthánhđãlàmchotâmtrạngcủaanhbịrốilên?
-Ccácthầnthánhđãhạitôirồi.–Bansirthừanhận.-Chuyệnbắtđầutừmộtgiấcmơ.Mộtgiấc
mơlạlùngmàtrongđótôitưởngmìnhlàngườigiàucó.Thắtlưngcủatôiđeolủnglẳngmộtcáitúito,
nặngtrĩuvìnhữngđồngtiềnvàng.Tôiđãthahồchotiềnnhữngkẻănxin;đisắmnhữngđồtrangsức
đắttiềnchovợtôivàmuanhữngthứmàtôihằngmơước.Tôicảmthấytươnglaicủamìnhvàgia
đìnhthậtyênổnvìtrongnhàcóđầytiềnvàngdựtrữtrongcácrương,hòm…Tôikhôngcònlàngười
bạnthânlàmlụngvấtvảcủaanhnữa.Màanhcũngkhôngthểhìnhdungđượcngườivợcủatôitrong
giấcmơđóđâu:mặtmàycôấykhôngcònnhănnhósuốtngàynhưlâunay,màtráilại,côấylúcnào
cũngtươicườirạngrỡtrànđầyhạnhphúcvàngoanhiềnnhưnhữngngàyđầuchúngtôimớicưới
nhauvậy.Tôivôcùngsungsướngvớicuộcsốngtronggiấcmơđó!
-Quảlàmộtgiấcmộngtuyệtvời.–Kobbinhậnxét.–Nhưngtạisaonhữngcảmgiácthúvịnhư
thếlạikhiếnanhtrởthànhmộtbứctượngbuồnxovàngồibầnthầnnhưvậy?
-Còntạisaonữa?Đólàvìkhitôitỉnhmộngvànhớracáitúicủamìnhđanglépxẹp,thìcảm
giácbấtmãnchợtùađếnvâybọclấytôi.Anhbạnthânơi,anhcóthểcùngtôinóichuyệnvềvấnđề
nàykhông?Khicònnhỏ,chúngtađãtừngcùngnhautớicácthầytutếđểhọcsựkhônngoan.Lúc
bướcvàotuổithanhniênchođếntậnbâygiờ,chúngtađãcùngchiasẻnhữngđắngcay,ngọtbùivới
nhauvàvẫnluôngiữđượctìnhbạnthânthiết.Thếmànhìnlại,đắngcaycủachúngtalạinhiềuhơn
hẳnngọtbùi.Ôichao!Nhữngngườikháchviễnduvẫnthườngnóilàchúngtađangsốngtrongmột
vươngquốcgiàucónhấttrênthếgian,nhưngtiếcthay,cảhaichúngtakhôngnằmtrongsốnhững
ngườigiàucó.Đãhơnnửacuộcđờilàmlụngvấtvảvàkhổnhọc,chínhanh-ngườibạnthânmếnnhất
củatôi-vẫnchỉcócáitúirỗngkhôngvàđãlêntiếngmượntôihaiđồngbạcnhỏnhoi.Còntôi,tôiđã
trảlờivớianhnhưthếnàonhỉ?Tôithúnhậnvớianhrằngcáitúicủatôicũnglépxẹpchẳngkhácgì
anh!Nguyênnhâncủatìnhtrạngthảmhạinàylàgìnhỉ?Tạisaochúngtakhôngbiếtcáchlàmranhiều
vàngbạc,hoặcítnhấtlàđủđểchúngtaănvàmặc?
-Cònđểchoconcáicủachúngtasinhsốngnữachứ?–Bansirnóitiếp.-Chẳnglẽchúngcũng
nốigótsựnghèokhổcủachachúngsao?Chúngcầncónhiềutiềnđểsốngtốthơn.Rồiđếnđờicháu
củachúngtanữa…Tấtcảchúngphảicamchịucuộcsốngnghèokhóngaygiữanhữngkhovàngcủa
thànhBabylonnàyư?Chẳnglẽchúngtacamtâmđểconcháucủamìnhsốngbằngnhữngbữaănchỉ
cósữachuavàcácthứcăntồitànhaysao?
-Khôngbaogiờ!Nhưngtôilấylàmngạcnhiênlàvớitìnhbằnghữugắnbóbaonămnay,cóbao
giờanhnóivớitôivềnhữngđiềunàyđâu,Bansir?–Kobbikinhngạchỏilại.
-Trongsuốtbaonămqua,tôichưahềsuynghĩvềđiềunày.Cứtừsángsớmđếntốtmịt,tôichỉ
biếtđầutắtmặttốiđóngnhữngchiếcxengựasangtrọngchonhữngngườigiàucóvànhẫnnạichờ
đợi,mongngóngtrờiđấtngótớicôngkhónhọccủamìnhđểmộtngàynàođóchotôiđượcgiàucó
nhưhọ.Nhưngchưabaogiờthầnthánhchotôithỏanguyệncả.Tôimuốntrởthànhmộtngườigiàu
có!Tôimuốncóđấtđai,giasúc,quầnáosangtrọngvàtiềnrủngrỉnhđầytúi.Tôiđãcốgắngphấnđấu
đểđạtnhữngđiềunàyvớitấtcảsứclựctừđôibàntaycũngnhưmọikhảnăngkhônngoancủađầuóc.
Nhưngchođếnbâygiờ,cảtôivàanhvẫnkhôngthoátkhỏiđóinghèo,cáitúicủachúngtavẫnluôn
luônxẹplép.Chúngtaphảilàmgìbâygiờ?Tạisaochúngtakhôngthểchiasẻsựmaymắn,sựgiàu
cóvớinhữngngườiđangsởhữunhiềuvàngbạcnhỉ?
-Ướcgìtôicóthểtrảlờiđượccâuhỏicủaanh!–Kobbiđáplại.-Cuộcsốngcủatôicóhơngì
anhđâu.Sốtiềntôikiếmđượcnhờcâyđànlianàycũngnhanhchóngbayđihết.Tôiphảithườngtính
toáncáckhoảnchitiêusaochogiađìnhtôikhôngbịđói.Khôngbiếtbaogiờtôimớiđạtđượcướcmơ
cóđượcmộtcâyđànlialớnhơnđểcóthểgảynênnhữngkhúcnhạcmàtôiaoước.Vớimộtnhạccụ
nhưthế,tiếngnhạccủatôisẽtinhtếhơnnhiều,hơncảlầntôigảyđànphụcvụnhàvua.
-Mộtcâyđànlianhưthếchẳngmấychốcanhsẽcóđượcthôi.KhôngmộtaiởthànhBabylon
nàycótàilàmchonhữnggiaiđiệutrởnênngọtngàohơnanh.–Bansirnói.
-Nhưnglàmthếnàoanhchắcchắntôisẽcóđượcmộtcâyđànnhưthế,vìhaichúngtahiệnđang
nghèokhổkhôngkhácgìnhữngnôlệcủanhàvua?–Kobbihỏi.
Vừalúcđó,trongkhôngtrungchợtcótiếngchuôngvẳnglại.Bansirmỉmcườinóivớibạn:
-Hãylắngnghetiếngchuông!Họđếnđấy.
Bansirđưataychỉvàodòngngườimangnước,mìnhđểtrần,mồhôinhễnhạiđanglêbướcmột
cáchnặngnhọctừdòngsôngphíaxakialênconđườngchậthẹp.Trênlưngmỗingườilàmộttúidadê
đựngđầynước.
-Ngườikiacóvócdángđẹpđấychứ?Ngườidẫnđầucảđoànđó!–Kobbichỉvàongườikhông
mangvácgìcả,taycầmchuôngđitrướcđoànngười,thỉnhthoảnglạigiónglênâmthanhcảnhbáo
kháchbộhànhdẹplốichođoànnôlệđiqua.
-Trongđoànhầunhưaicũngnhưthếcả.–Bansirtrầmngâmlêntiếng.-Họcũngđẹpđẽ,mạnh
khỏenhưchúngta.Kìa!NhữngngườicótóchoevàngđếntừphươngBắc;nhữngngườidađenhay
cườiđếntừphươngNam;vàcảnhữngngườidanâunữa.Tấtcảhọđềuđivácnướctướichonhững
khuvườncủanhàvua.Họlặpđilặplạicôngviệctừngàynàysangngàykhác,từnămnàyquanăm
khác.Đốivớihọ,cuộcsốngkhôngcóniềmhyvọng.Họchỉcónhữngổrơmđểngủvànhữnghạtcơm
cứngnhưđáđểăn.Thậtđángthươngthaychonhữngconngườisốngkiếpđọađàyđó,Kobbiạ!
-Tôicũngthấyhọthậtđángthương.Anhđãnhắcchotôinhớlàtìnhcảnhcủachúngtavẫncòn
tốtđẹphơnhọrấtnhiều.Chúngtalànhữngconngườitựdomà!–Kobbihưởngứng.
-Đólàsựthật,Kobbià!Chodùcuộcsốngcủachúngtachưađượcnhưý,nhưngchúngtakhông
hềmuốnnămnàysangnămkhácphảisốngnhữngchuỗingàynhưkiếpnôlệ.Hãylàmviệc,làmviệc
vàlàmviệcthôi!Chúngtahãybắtđầulàmviệcngaybâygiờđi.
-Nhưngchúngtakhôngbiếtcáchngườikháclàmravàngnhưthếnàođểbắtchướclàmtheo?–
Kobbithắcmắchỏi.
-Cólẽhọcómộtbíquyếtnàođómàchúngtachưabiếtđược.Chúngtanêntìmhỏinhữngngười
tàigiỏivềđiềuấy.–Bansirđáplời.
-Ngayvàongàyhômnaychứ?–Kobbigợiý.–TôivừatrôngthấyôngbạngiàArkadcủachúng
tađitrênchiếcxengựasơnsonthiếpvàngvàvẫnđưatayvẫychàothânthiệnnhữngngườimàông
quenbiết.
-ÔngtađượccholàngườigiàunhấtởthànhBabylonđấy!–Bansirbuộtmiệng.
-Giàuđếnnỗinhàvuaphảitìmtớiôngtađểnhờhỗtrợvềvấnđềngânkhố.–Kobbinóithêm.
-Giàuđếnthếkiaư!–Bansirsửngsốt.-Nếugặpôngấytrongđêmtối,tôisợkhôngkiềmnổi
lòngtòmòmuốnsờvàotúitiềncủaôngta,xemnólớnnhưthếnào…
-Tàolao!–Kobbicắtngang.-Mộtngườigiàukhôngphảiởtúitiềncủangườiđómangtheo
đâu.Mộtcáitúinặngtrĩunhữngđồngtiềnvàngvẫncóthểnhanhchóngtrốngrỗngnếukhôngcó
nhữngđồngtiềnkhácbổsungvào.Arkadcómộtnguồnthunhậpdồidàonêncáitúicủaôngtavẫn
luônđầyắp,chodùôngấythahồchitiêu.
-Thunhậpchínhlàvấnđềquyếtđịnh!–Bansirrachiềutâmđắc.–tôichỉmongcóđượcmột
nguồnthunhậptốtđểtiềnluônchảyvàotrongtúicủamình.MộtngườigiàucónhưArkadchắcchắn
phảibiếtcáchtạolậpnguồnthunhậpdồidàochochínhmình.Cólẽôngtasẽsẵnlòngchỉdẫnđiềuấy
đểcáiđầuđangmụmẫm,chậmchạpcủatôisángra!
-TôinghĩchắcchắnlàArkadcóbíquyếtấy.–Kobbiđáplại.–Tôinghemọingườikháonhau
rằng,contraicủaôngtalàNomasirđãtựmìnhtớiNinevehđểlậpnghiệp.Vàchỉsaumộtthờigian
ngắn,NomasircũngtrởnêngiàucóvàtrởvềBabylonđoàntụvớigiađình.
-Kobbi,anhđãlàmchotôithậtngạcnhiênvềsựamhiểucủaanhđấy!-Bansirvuimừng.–Theo
tôibiếtthìArkadluônsẵnlòngchonhữnglờikhuyênkhônngoankhicóngườiđếnhỏiôngấy.Nào!
ChúngtahãytớithămArkadvàxinôngấychỉbảochochúngtanhữngcáchthứclàmgiàu.
-Vâng,anhnóirấtchílýđấyBansirạ.
-ChúngtahãyđếngặpArkadngayngàyhômnay.–Bansirnóitiếp.–Tôinghĩmìnhcũngnênrủ
nhữngbạnbèthânthiếttrongthờithơấucủachúngtacùngđi.Họcũngkhôngkhấmkháhơnchúngta
baonhiêu,nếucóthểcùngchiasẻsựkhônngoancủaArkadđểtấtcảtrởnêngiàucóthìtốtquá.
-Anhluônluôntốtbụngvớinhữngngườibạncủaanh,Bansirà.Vàđóchínhlàlýdođểanhcó
rấtnhiềubạnbèxungquanhmình.Tôirấtđồngývớianh,ngayngàyhômnaychúngtasẽrủhọcùng
đi!
2.NgườigiàunhấtởthànhBabylon
ArkadkhôngchỉđượcmệnhdanhlàngườigiàunhấtởthànhBabylon,màcònđượcmọingười
ngưỡngmộbởitínhtìnhhàophóngvàcởimở.Đốivớinhữngngườithânvàngaycảnôlệtrongnhà,
Arkadthườngbantặngrấtnhiềutiềnbạc,nênhọsốngkhásungtúcvàthoảimái.Mặcdùvậy,mỗi
nămcủacảicủaôngvẫnkhôngngừnggiatăngkhiếnArkadngàycànggiàucóhơn.
Cũngvìnhữnglýdođó,mộtsốngườibạnthuởniênthiếucủaôngArkadtìmđếnvànóirằng:
-Arkadà!Saoanhluônmaymắnhơnchúngtôithế?Anhđãtrởthànhmộtngườigiàunhấtở
thànhBabylon,cònchúngtôivẫnphảivậtlộnhàngngàyvớicuộcsốngnghèokhổ.Anhthườngmặc
toànnhữngbộquầnáođẹpđẽ,sangtrọngvàănuốngnhữngmónngon,vậtlạ,trongkhichúngtôiphải
tựbằnglòngvớivảiđụpquầnmanh,ănuốngchỉtươngdưa,càmắmquangày.
-Đúngthế!–Arkadtrảlời.-Trướckiachúngtahoàntoàngiốngnhau.Chúngtacùnghọcmột
thầy,cùngchơivớinhaunhữngtròchơithờiniênthiếu.Rồichúngtatrưởngthànhvàtựlậpđểnuôi
sốngbảnthân,giađình.Nhưngcácbạnđãkhôngcốgắngđểlàmviệchếtlòng.Cácbạncũngkhông
chịuhọcnhữngquyluậtchiphốiviệclàmgiàu,hoặckhôngchịutuânthủtheonhữngquyluậtđónên
cáiđói,cáinghèovẫnđeobámmãi.Vậyphảichăngđólànguyênnhânkhiếnchocácbạnkhôngcó
đượcnhữnggìmàtôiđangcó,chodùđiểmxuấtphátcủachúngtađềugiốngnhau?
Ngừnglạimộtlát,Arkadnóitiếp:
-Ngaylúcmớitrưởngthành,tôiđãthườngsuynghĩvềnhữngngườigiàucó.Họlàmgìđểtrở
nêngiàucó?Sựgiàucótựđếnhaymìnhphảiđitìmnó?...Trongcuộcsống,tôiđãtừngthấycónhiều
ngườitiêuphahoangphítấtcảtàisảncủamình,rồicuốicùngômhậnvànuốitiếcsốtàisảnđãmất;
hoặccóngườiluônsốngtrongtâmtrạnglosợtiêuhếtsốtiềndànhdụm,bởivìhọkhôngcókhảnăng
kiếmratiền.Vìthế,họthườngdèxẻnviệcchitiêu,vàtrởnêntúngthiếutrênđốngtiềnmàmìnhđang
có.Ngoàira,họcònbịámảnhbởitrộmcướpvàcàngthumìnhhơntrongcáilốtnghèokhó.Màthật
ra,họ sốngcũngkhông khác gìèokhó.Tuy nhiên,cũngnhờ sự quansát,tôi đãthấyđược mộtsố
ngườikhácngàycàngcónhiềutiềnbạc,mặcdùhọvẫnluôntiêuphahàophóng.Tôichưabiếtbằng
cáchnàomàhọluôncónhiềuvàngnhưvậy,nhưngsựgiàucócủahọluônđượcduytrì,cuộcsốngcủa
họvẫnsungtúc,đầyđủvàhọvẫnđượcmọingườikínhtrọng.
Dosuynghĩnhưvậynêntôitựnhủvớimìnhrằng,phảicốgắnglàmviệc,phảinỗlựchếtmình
đểcuộcsốngđượctốthơn.Bởivì,sựgiàucósẽmanglạihạnhphúc,sựkínhtrọngvàcuộcsốngấm
no.Nhưcácbạnđãbiết,nếugiàucótasẽmuađượcnhàcửa,nhữngđồvậtsangtrọng,tiệnnghi;ta
cũngcóthểđiđếnnhiềunơivàđượcănnhiềumónngon,muađượcnhiềuchâubáuhaycácvậttrang
sứcquýhiếm,hoặctacóthểxâynhiềuđềnđàitránglệchocácvịthần…Sứcmạnhcủasựgiàucólà
tacóthểlàmđượctấtcảnhữngđiềumàtamongmuốn.
Khinhậnthứcđượcnhữngđiềunày,tôiquyếtđịnhphảiđạtđượctấtcảmọiđiềutốtđẹptrong
cuộcsống.Tôikhôngthểanphậnvớimộtcuộcsốngnghèokhổ,chỉbiếtháohứcnhìnnhữngngười
kháchưởngthụcuộcsống.Tôicũngkhôngthểtựbằnglòng,chophépmìnhănmặcxoàngxĩnhvàăn
nhữngmónchỉcốtsốngquangày.Tráilại,tôimuốnmìnhtrởthànhmộtkháchmờidanhdựtrongbàn
tiệccủanhữnggiađìnhgiàucóởBabylon.
Chúngtaxuấtthântrongnhữnggiađìnhnghèokhóvàđônganhem,khôngcócủacảithừakế,
cũngkhôngcóhyvọngcướiđượcmộtngườivợcócủahồimôn.Vìvậy,bằngmộtchútkhônngoan
tôiđãnhậnđịnhrằng,nếumuốnđạtđượcthànhcông,tôicầnphảicóthờigianvàhọchỏithêmkinh
nghiệmsống.
Vềmặtthờigian,mọingườiđềucóđượcnhưnhau,nhưngmộtsốngườiđãđểnótrôiquarất
lãngphí.Bởivìcùngvớisốlượngthờigianđó,bạncóthểlàmviệcvàtrởnêngiàucó.
Vềviệchọctậpvàrútkinhnghiệm,cácbạncónhớlờingườithầythôngtháicủachúngtađã
từngdạykhông?Thầynóirằngcóhaicáchhọc:mộtlànhữngđiềutahọcđượcnhờngườikhácdạy-
thườnglànhữngkiếnthứcnàykhôngnhiều;cònmộtlàquaquátrìnhrènluyện,chúngtasẽđược
trangbịkhảnăngđitìmnhữngđiềuchúngtachưabiết,đểkhámpháranhữngkinhnghiệmvàsựhiểu
biếtvôtậntrongthếgiớinày.
Thếlàtôiquyếtđịnhphảitìmracáchđểlàmgiàu,vàmộtkhitìmđượcrồithìbắtbulàm,cầnphải
làmchothậttốt.Chúngtarấtkhônngoankhitìmđếnánhsángmặttrờiđểsưởiấm,vậythìtạisao
khôngbiếttìmđếnsựthôngtháiđểhọchỏikiachứ!
Chắccácbạncũngbiết,hồicòntrẻtôilàngườilàmcôngkhắcchữtrênnhữngtấmthẻđấtsét.
Vàomộtngàykia,Algamish,ngườichovaytiền,đếnyêucầutôikhắcmộtbảnsaocủađiềuluậtthứ
chín.Ôngấynóilàcầnbảnsaođótrongvònghaingàytớivàtôihoànthànhcôngviệcđúngthờihạn
thìôngtasẽthưởngtiềnchotôi.
Tôirasứclàmcậtlực,nhưngđiềuluậtdàiquánênkhiôngAlgamishquaylại,côngviệcvẫn
chưaxong.Ôngấyliềnnổicáu,thậmchímuốnđánhtôi,vìtôikhônghoànthànhcôngviệcvàchỉlà
mộttênlàmthuêtầmthường.Nhưngtôiđãnhanhtríđềnghịvớiôngấy:
-ThưaôngAlgamish!Ônglàmộtngườirấtgiàucó.Nếuôngcóthểchỉcáchđểtôicũngtrởnên
giàucónhưông,thìsuốtđêmnaytôisẽkhắcxongđiềuluậtnàylêntấmthẻ.Ngàymaikhimặttrờiló
dạng,ôngsẽcóđượcđiềuôngmuốn.
ÔngAlgamishngạcnhiênrồimỉmcườivàđáp:
-Màylàmộttênlàmmướnbiếtđiềuđấy!Nhưngthôi,tachấpnhận,xemđâynhưlàmộtcuộc
thươnglượngcólợichocảđôibên.
Suốtđêmđótôithứcđểkhắcchữ,chodùlưngcủatôimỏinhừ,mùicủamuộiđèndầulàmđầu
tôiđaunhứcvàhaimắtlờmờnhìnkhôngrõchữ.Nhưngcuốicùng,tôirấtvuimừngvìđãhoànthành
côngviệcvàolúcbìnhminh.
-Bâygiờônghãychotôibiếtđiềumàôngđãhứa–TôinóivớiôngAlgamishkhiôngtađếnlấy
cácthẻđấtsét.
-Cháuđãhoànthànhxuấtsắctráchnhiệmcủamình,chàngtraitrẻ!–Ôngấynóivớitôimột
cáchthânmật.–Cònta,tacũngsẵnsànggiữlờihứa.Tasẽnóichocháunghenhữngđiềucháuđang
muốnbiết.Tađãgiàrồi,màngườigiàthườngkhônghẹphòigìtrongviệctruyềnlạinhữnghiểubiết
củamìnhchongườikhác,nhấtlàđốivớinhữngchàngthanhniênđãđếntuổikhônngoan,chínchắn
nhưcháu.
Suynghĩmộtlát,ôngAlgamishnóitiếp:
-Nhữngsuynghĩcủatuổitrẻlànhữngtiasángrấtmạnhvàtỏađirấtxađấy!Nósẽgiúpcháu
địnhhướngvàthựchiệnhànhtrìnhcuộcsống.Cháunênnhớkỹlờitanói,bởivìnếucháubỏqua
chânlýtasắptruyềndạychocháu,thìcôngsứcsuốtđêmcháubỏrađểhoànthànhcôngviệckhắc
chữcũngchỉlàvôích.
ÔngAlgamishnhìn tôibằngđôimắthiềntừvà điềmtĩnh,sauđóônghạthấpgiọngvà nhấn
mạnhtừngtiếngmột:
-Tađãtìmthấyconđườngđểtrởnêngiàucókhitaquyếtđịnhtríchmộtphầntrongtổngsốtiền
màtakiếmđượcđểdànhriêngrachomình.Saunày,cháunênhọccáchlàmnhưvậy.Bởivì,đâylàbí
quyếttạonênsựgiàucó.
Nóixong,ôngAlgamishlạinhìnthẳngvàomắttôivàkhôngnóithêmgìnữa.Tôicócảmgiác
nhưánhmắtđónhìnxuyênsuốttâmcancủamình.
-Chỉcóthếthôisao?–Tôivôcùngngạcnhiênvàkhôngnénnổicâuhỏithấtvọng.
-Đúngvậy.Nhưngnócũngđủđểbiếnmộtkẻchăncừumướnthànhmộtngườichovaytiềnđấy
cháuạ!–Ôngtađáplại.
-Nhưngtấtcảnhữnggìcháukiếmđượclàcủacháuchứ?–Tôihỏitiếp.
-Khôngphảinhưthếđâu!–ÔngAlgamishtừtốntrảlời.–Cháuthửnghĩxem,làmthếnàocháu
sốngđượcởBabylonmàkhôngphảitiêuphagìcả?Chắcchắnlàcháuphảitrảtiềnchongườithợmay
quầnáo,thợlàmdépchocháu.Rồitiềnđểmuathứcănvàcácvậtdụngtrongnhànữa!Vậysốtiền
cháukiếmđượctrongthángvừarồicócònlàcủacháuhaykhông?Vàsốtiềnthunhậpsuốtcảnăm
qua,cháucógiữlạiđượcđồngnàokhông?Nếutấtcảtiềnbạcmàcháulàmrađãphảichitrảhếtsạch
nhưvậy,nghĩalàcháukhôngcònmộtchúttiềnnàodànhchomình.Vậythìlàmsaomàgiàucócho
được!Dođó,chodùcháulàmộtngườilàmcôngnghèokhó,cháuphảilàmthuêlàmmướnchochủđể
cócáiăn,cáimặcnhưngcháucũngnênđểdành.Nếucháuchỉđểdànhmộtphầnmườitrongtổngsố
tiềnmàcháukiếmđượchàngtháng,thìcháutínhthửxemtrongvòngmườinăm,tổngcộngsốtiền
dànhdụmấysẽlàbaonhiêu
Bằngkhảnăngtínhtoánkhánhanhnhạy,tôitrảlờingay:
-Thìsẽgầnbằngsốtiềncháukiếmđượctrongmộtnăm.
-Cháunóiđúngmộtnửasựthậtmàthôi.–ÔngAlgamishnói–Cháukhôngbiếtrằngmỗimột
đồngtiềnvàngcháuđểdànhđượccũngchínhlàmộttênnôlệlàmviệcchocháu.Mỗimộtxumà
đồngtiềnvàngtạoracũngsẽkiếmtiềnđemvềchocháu.Nếucháumuốntrởthànhmộtngườigiàucó,
thìcháuphảilàmsaochobấtkỳđồngtiềnnàocủacháucũngphảitạoralợinhuận,làmchocháugiàu
lên,giàulênmãinhưýcháumuốn.
-Cháunghĩtađanglừagạtcháuư?–ÔngAlgamishnóitiếp–Nhưngthậtratađangtrảcôngcho
cháugấpngànlầnsovớicôngsứcmàcháuđãbỏrađấy,nếucháuđủthôngminhđểnắmbắtchânlý
tavừanói.
Mộtphầnmườitrongtổngsốtiềncháukiếmđượccầnphảigiữriêngchocháu,chodùsốtiền
cháukiếmrấtnhiềuhoặcrấtítđinữa.hãytrảtiềnchochínhcháutrướctiên.Sauđó,cháuhãylênkế
hoạchchitiêuhợplývàkhôngvượtquásốtiềncònlại.
Sựgiàukhógiốngnhưcâyxanhpháttriểntừmộthạtmầmbéxíu.Nhữngđồngtiềncháutiết
kiệmđượcsẽlàhạtmầmcủacâygiàucó.Hễcháugieohạtgiốngcàngsớm,thìcháusẽthuhoạch
càngnhanh.Cũngnhưvậy,nếucháuchămbón,tướinướcthườngxuyênthìchẳngbaolâucháusẽhài
lòngkhiđứngdướibóngmátcủanó.
Nóixong,ôngAlgamishcầmlấynhữngtấmthẻđấtsétvàravề.
TôiđãsuynghĩrấtnhiềuvềnhữngđiềuôngAlgamishnói.Nócóvẻrấtcólý!Vìvậy,tôiquyết
địnhlàmthử.Từđó,mỗilầnnhậntiềncông,tôiđềuchừalạimộtphầnmườivàcấtriêngvàomộtnơi.
Thậtlạlùngbiếtbao,tôikhôngcòn thiếuhụt tiềnbạc nhưtrước nữa.Nhìn sốtiền tíchlũy không
ngừngtănglên,đôikhitôicũngcóýđịnhtiêuphamộtítnhưmuanhữngmónđồưathíchnàođó,
nhưngtôiđãkhônngoanbiếtkiềmchếlại.
Đúngmộtnămsau,ôngAlgamishquaylạivàhỏitôi:
-Cháuà,trongmộtnămqua,đãtrảtiềnhàngthángchobảnthâncháuchưa?
Tôitrảlờimộtcáchhãnhdiện:
-Vâng!Thưaông,cóạ.
-Vậylàtốt.–ÔngAlgamishtươicườiđáplại.-Vậycháuđãlàmgìvớisốtiềnđó?
-CháuđãchoôngchủlògạchAzmurvaysốtiềnđó.ÔngấybảosẽđếnPhoenici,ởcáchđâyrất
xađểmuanhữngđồtrangsứcquýhiếm,sauđóđemvềbánlạivớigiácaohơn.Ôngấyhứasẽchialợi
nhuậnchocháu.
-Chaoôi!Ngườixưađãnóiđúng,nhữngkẻkhờkhạođềucầnphảihọccả!–ÔngAlgamishthốt
lên.-Tạisaocháulạitintưởngvàosựhiểubiếtcủaôngchủlògạchtrongviệcchọnmuanhữngmón
đồtrangsức?Cháucóthểđếnhỏingườithợlàmbánhmìvềvịtrícủanhữngngôisaokhông?Không!
Chắcchắnlàcháuchỉnênđếnhỏicácnhàchiêmtinhhọcmàthôi,nếucháulàngườibiếtsuyxét.Khi
đểôngchủlògạchđimuatrangsức,sốtiềncháuđểdànhcóthểđãbaytheomấykhói!Chàngtraitrẻ
tuổiơi,vậylàcháuđãchặtđứtrễcâygiàucócủacháurồi.Cháuphảitrồnglạicâykhácvàlầnnày
nếucháumuốnnghelờikhuyênvềcácđồtrangsứcthìhãyđếnhỏinhữngngườibuônbánnữtrang.
Nếucháumuốncócâutrảlờichínhxácvềcừu,thìhãyđitìmngườichăncừu.Cháusẽkhôngmấttiền
khiđixinlờikhuyên,nhưngcháuphảichúýđểnhậnlấynhữnglờikhuyêncógiátrịnhất.Nếukhông,
cháusẽtrảgiáchonhữngsailầmcủahọbằngchínhsốtiềntíchlũycủamìnhđấy.
ĐúngnhưôngAlgamishdựđoán.NhữngngườiPhoeniciđãlừagạtbánchoôngAzmurnhững
chuỗi hạt nhìn rất giống đá quý nhưng thật ra được làm bằng thủy tinh vô giá trị. Nhờ Algamish
khuyếncáotừtrướcnêntôitiếptụcđểdànhtiền.Bấygiờ,điềunàyđãtrởthànhthóiquenhàngngày
nêntôithựchiệnkhôngmấykhókhănnhưtrước.
Mộtnămsau,ôngAlgamishlạiđếnchỗtôivàbảo:
-Từlúctagặpcháuđếnnay,côngviệccủacháutiếntriểnnhưthếnàorồi?
-Cháuvẫngiữriêngsốtiềnchocháuđềuđặnđấyạ!–Tôiđáplại.–Vàsốtiềnđócháuđãgửi
choôngAggar,ngườithợlàmkhiên,đểôngtamuađồng.Cứsaubốn,ôngAggarlạitrảtiềnlờicho
cháu.
-Thếlàtốtrồi!Vậysốtiềnlờiấycháuđãlàmgì?
-Cháuđãtổchứcmộtbuổitiệcthịnhsoạnvàmờirấtnhiềungườitớidự.Cháucũngđãmuacho
mìnhmộtcáiáolễnhungmàutím.Mộtngàynàođó,cháusẽmuamộtconlừađểcưỡi.
Nghenhưthế,ôngAlgamishcườilớnrồinói:
-Cháuđãmờimọingườiănuốngbằngsốtiềntiếtkiệmcủacháuư!Vậycháutrôngcậyhọsẽ
làmgìchocháunào?Tađảmbảovớicháulàhọkhôngthểgiúpđượcgìchocháucả.Vìthế,trướchết
cháuphảitạoramộtđạoquântiềnvànglàmnôlệđểkiếmrathậtnhiềutiềnchocháu.Sauđó,cháu
thahồtổchứcnhiềubữatiệcnhưthếmàkhôngảnhhưởngđếnsốtàisảncủamình.
Hainămsauđó,tôimớigặplạiôngAlgamish.Lầnnày,tôinhậnthấygươngmặtcủaôngcó
thêmnhiềunếpnhănvàcặpmắttrĩuxuống.Cólẽôngấyđãquágià.ÔngAlgamishnhìnthấytôiliền
bảo:
-Arkad!Cháuđãđượcgiàucónhưcháuvẫntừngmơướcchưa?
Tôitrảlời:
-Vẫnchưađượcnhưýmuốncủacháu,nhưngcháucũngđãcóđượcmộtsốtiềnkhakhárồi,hơn
nữabâygiờcháuđangkiếmthêm.Sốtiềncủacháungàycànggiatănglênrấtnhiềuđấyôngạ.
-Arkadà!–Ôngấynói.–Cháuđãtiếpthunhữngbàihọclàmgiàurấttốt.Cháuđãhọcđược
cáchtiêuphaíthơnsốtiềncháukiếmđược.Cháucũngđãtìmlờikhuyêncógiátrịnhấttừnhững
ngườinhiềukinhnghiệmvàhọccáchkhiếnvàngngàycàngmanglạinhiềulợinhuậnchocháu.
Nhưvậy,hiệnnaycháuđãbiếtcáchkiếmratiền,biếtcáchgiữtiềnvàbiếtcáchsửdụngtiềnsao
chocólợinhất.Vìthế,cháuđãđủkhảnăngđểnhậnmộttráchnhiệmnàođó.Naytađãgiàrồimà
nhữngđứacontraicủatachỉbiếttiêupha,chứkhônghềcóýmuốnlàmratiền.Tàisảncủatarấtlớn,
nhưngtaerằngmìnhkhôngthểtiếptụctrông nomđượcnữa.Nếucháumuốnđến Nippurthay ta
làcôngviệcđó,thìtasẽxemcháunhưlàmộtđốitáclàmănvàsẽchiachocháumộtphầntàisảncủa
tasaunày.
ThếlàtôiđếnNippurvànhậnlấycôngviệccaiquảncácđồnđiềncủaôngAlgamishởđó.Tài
sảncủaôngấyquảthậtrấtlớnvàtôikhôngngừngvậndụngbaquyluậtlàmgiàunênsốtàisảnấy
ngàycàngtănglên.KhiôngAlgamishquađời,tôiđãnhậnđượcmộtphầntàisảncủaôngấyđúng
nhưthỏathuậntrướcđây.
KhiArkadkểxongcâuchuyện,mộttrongnhữngngườibạncủaônglêntiếng:
-AnhlàmộtngườimaymắndođượcôngAlgamishxemnhưlàmộtngườithừakếcủaôngta.
-ChỉmaymắnmộtđiềulàtôicóthamvọnglàmgiàutrướckhigặpôngAlgamish.Trongsuốt
bốnnămtrướckhilàmquảnlýchoôngAlgamish,tôiđãquyếttâmđểdànhmộtphầnmườitrongtổng
sốtiềnmàtôikiếmra,đồngthờisaumộtlầnthấtbạitôiđãrútkinhnghiệmvàkhônngoanhơnnhiều.
-Anhđãgiữvữngýchímạnhmẽcủamìnhsaukhibịmấttấtcảsốtiềntiếtkiệmtrongnămđầu
tiên.Khôngphảiaicũnglàmđượcnhưanhvậyđâu!-Mộtngườikháclêntiếng.
-Ýchímạnhmẽ!–Arkadđáplạivớimộtnụcườinhẹnhàng.-Anhchorằng,ýchímạnhmẽcó
thểgiúptanângbổngmộtvậtnặngmàngaycảconlạcđàcũngkhôngthểmangnổiư?Theotôi,sức
mạnhýchíkhônggìkháchơnlàtheođuổiđếncùngmụctiêucôngviệccủamình.Màmuốnvậythì
ngaykhiđặtrachomìnhmộtnhiệmvụ,tôiphảixemmìnhcókhảnăngthựchiệntrọnvẹnnhiệmvụ
đóhaykhông.Chẳnghạnnhưkhitôiđềrachomìnhkếhoạchlàmphảiđếnbathànhphốkhácnhau
đểtìmmốibánhàngtrongmộtnăm,thìtôinhấtđịnhphảilàmđúngnhưvậy.Nếutôichỉtìmđược
kháchhàngởhainơithìtôiphảicốgắngsaochonơithứbacũngđượcnhưthế,chứkhôngthểtựnhủ
rẳngđểđếnsangnămmìnhsẽbùvào.Tôicũngsẽkhôngchophépmìnhthaythếsốkháchhàngở
thànhphốthứbabằngviệcmởrộngthêmnhiềukháchhàngởhaithànhphốđầutiên.Không!Không
thểnóimộtđườngmàlàmmộtnẻođược.Khitôiđãđặtrachomìnhmộtmụctiêunàođó,thìtôinhất
quyếtphảihoànthànhnó.Cũngdovậy,tôirấtthậntrọngkhiđềranhữngmụctiêuchomìnhnhưng
mộtkhiđãcómụctiêuthìtôinhấtquyếtphảihoànthành.
Mộtngườibạnkhác
-Cóthểnhữngđiềuanhnóilàsựthật,nhưngnếutấtcảmọingườiđềulàmđúngnhưthếthìsự
giàucóliệucóđủđểdànhchotấtcảmọingườikhông?
-Ởđâucũngcóthểlàmgiàuvàsựgiàucóluôncóđủchonhữngconngườikhôngngừngnỗlực
làmviệc.–Arkadđáplại.-Nếumộtngườigiàuxâynhà,thìvàngcủaanhtakhôngphảibiếnmất,mà
đượcchiasẻchonhữngngườilàmgạch,thợxâynhà,ngườibánvậtdụngnộithất,…Sựgiàucóphát
triểntheonhữngconđườngrấtkỳbí,vàkhôngaicóthểtiênđoánđượccácgiớihạncủanó.Vìvậy,
nếumọingườilàmcàngnhiều,thìcàngtạoranhiềuconđườngđểvàngchảyvàotúicủamình.
-Thờigiantrôiquarấtnhanhvàchúngtôicũngkhôngcòntrẻnữa,nhưngchúngtôichưatạo
dựngđượcgìchocuộcsốngcủamìnhcả.Anhcóthểchochúngtôimộtlờikhuyênđểchúngtôicũng
trởnêngiàucónhưanh?-Mộtngườibạnchânthànhđềnghị.
-TôikhuyêncácbạnnênlấysựkhônngoancủaAlgamishlàmbàihọcchomình,hãyluôntựnhủ
vớibảnthânrằng:"Phảidànhriêngchomìnhmộtphầnmườitrongtổngsốtiềnmàmìnhđãkiếm
được".Hãynghĩđếnđiềuđóvàomỗibuổisángthứcdậy,mỗibuổitrưatrướckhiănvàcảtrướckhi
ngủvàobuổitối.Phầndànhriêngchomìnhkhôngđượcdướimộtphầnmườitổngsốtiềnkiếmravà
phảithuxếpcáckhoảnchitiêukhácmộtcáchhợplýđểkhôngvượtquásốtiềncònlại.Chẳngbaolâu
sau,bạnsẽcảmnhậnđượcsựthíchthúcủamộtngườiđãsởhữumộttàisảnhoàntoànlàcủamình.
Điềunàycũngsẽkíchthíchcácbạnnỗlựckiếmtiềnnhiềuhơn,vàsauđó,làmchotàisảncủabạn
ngàycàngsinhsôi.
Bạnphảitạoranguồnthunhậpdồidàođểbảođảmchocuộcsốngtươnglaicủamình.Hãynhìn
vàonhữngngườigiàvàđừngquênrằngđếnmộtngàynàođó,bạncũngsẽgiàyếunhưhọ.Bạnphải
thậntrọngkhiđầutưcủacảicủamình,chúýđừngvìthamlammàmùquánglaovàonhữngvụđầutư
manglạilợinhuậnlớnmộtcáchbấtthường.Vìnhưthế,bạncóthểmấthếttiềnbạcvànhậnlấysựhối
tiếcvềsau.
Đểđượcgiàucó,bạnphảisángsuốtlựachọnvàkhôngbỏlỡmộtcơhộinàokiếmratiền.Bạn
phảitranhthủýkiếncủanhữngngườikhônngoangiàukinhnghiệm,cụthểhãytìmđếnlờikhuyên
củanhữngngườihàngngàyvẫnquảnlýtiềnbạc.Hãynhờhọchỉdẫnchobạn,giúpbạntránhsailầm
giốngnhưtôiđãtừngsailầmkhigiaophótiềnbạcchoAzmurđimuatrangsức,đáquý.Nhữnglợi
nhuậnnhỏvàchắcchắnvẫntốthơnnhiềusovớimộtvụđầutưmanglạilợinhuậnlớnnhưngkhông
bảođảmantoàn.
Ngoàira,hãyhưởngthụcuộcsốngtrongkhảnăngbạncóthể,đừngquákeokiệthaytiếtkiệm
đếnmứcbủnxỉn.Dùcókhảnăngdànhdụmnhiềuhơnmộtphầnmườisốtiềnkiếmđược,bạncũng
nêntạmbằnglòngvớitỷlệnày.Bạnđángđượchưởngmứcsốngtươngxứngvớikhảnăngthunhập
củabạn,đừngdèxẻntrongchuyệnchitiêumàbỏquênnhữngđiềuthúvịđángđểchochúngtathụ
hưởngtrongcuộcsống.
NhữngngườibạncủaôngArkadchămchúlắngngherồilầnlượttỏlờicảmơnvàravềnhưng
khôngphảiaicũngcótâmtrạnggiốngnhau.Mộtsốngườilặngim,bởivìhọkhônghiểuđượcýnghĩa
câuchuyệncủaôngArkad.Mộtsốngườikhácthìcaycú,bởivìhọchorằngvớisựgiàucónhưthế,
ôngArkadnênchiasớtchútítcủacảichonhữngngườibạnkhôngđượcmaymắnnhưông.Tuynhiên
cũngcómộtsốngườiđãbắtđầunhậnranhiềuđiềumớimẻtừbuổichuyệntròtrên.Họnhậnthức
đượcrằng,ôngAlgamishquaytrởlạicửahiệukhắcchữnhiềulần,bởivìôngấymuốnquansátmột
conngười–chàngthanhniênArkad-từsựnghèokhó,khốnkhổcủacuộcđời,đangtìmcáchvươn
lên.VàkhiArkadtìmrađượcconđườngđó,tấtsẽcómộtvịtríxứngđángđangchờchàngtraiấyở
phíatrước.Đốivớivấnđềnày,khôngaicóthểlàmthayArkadđược.Chínhbảnthânmỗingườiphải
tựvậnđộngđểhiểurõmọichuyệnvàsẵnsàngnắmbắtcáccơhộiđếnvớimình.
Nhữngngườicósuynghĩnhưvậy,saunàyhọvẫnthườngđếnthămôngArkadvàđượcôngđón
tiếpniềmnở.ÔngArkadcònsẵnsàngchonhữnglờikhuyênkhônngoanvàhướngdẫnhọđầutưtiền
bạcnhưthếnàođểsinhlợimộtcáchantoànnhất.
Bướcngoặttrongcuộcđờicủanhữngngườinàyđãđếnkhihọnhậnrarằngnhữnglờikhuyên,
nhữngbàihọcgiátrịtrongkinhdoanhđitừAlgamishđếnArkad,vàbâygiờ,từArkadđếnvớihọ.
3.Bảycáchchữatrịmộttúitiềntrốngrỗng
ĐểBabylontrởthànhmộtvươngquốcgiàucónhấttrongvươngquốc,trướchếtphảikểđếncông
laocủanhàvuaSargon,ngườinổitiếngtàigiỏivềkhảnăngtrịquốc.SaukhiđánhbạiquânAlamite
xâmlược,nhàvuanhậnthấyđấtnướcđangrơivàotìnhcảnhđóinghèonghiêmtrọng.Ônghỏicácvị
đạithầntrongtriềuvềnguyênnhândẫnđếntìnhtrạngkiệtquệcủaquốcgia.
Quantểtướngtâurằng:
-Tâubệhạ,trướcđâythầndâncủachúngtađượchưởngcuộcsốngsungtúclàdobệhạđãcho
xâydựngnhữngcôngtrìnhthủylợicóquymôlớn,vànhữngđềnthờthầnthánhnguyngatránglệ.
Nhữngcôngtrìnhđógiờđâyđãhoàntất,dânchúngkhôngcònviệcđểlàm,dẫnđếnkhôngcóthu
nhậpnêncuộcsốngcủahọrơivàokhókhăn,khốnđốn.
-Nhưngtấtcảsốvàngmàchúngtađãtừngchirađểthựchiệncáccôngtrìnhđónayđiđâucả
rồi?–NhàvuaSargonhỏilại.
-Thầnerằng,sốvàngđóđãrơivàotrongtúicủamộtsốítngườirấtgiàucóởvươngquốccủa
chúngta.–Quantểtướngtrảlời–Nókhôngởlâutrongnhữngcáitúinhỏbécủadânnghèomànhanh
chóngchạyvàonằmyêntronghòmcủanhữngngườigiàucó.Dovậy,ngườinghèocàngnghèothêm,
vàngườigiàucànggiàuthêm.
Nhàvuasuyngẫmmộtlúc,rồichợthỏi:
-Tạisaochỉcómộtítngườikiếmđượcnhiềuvàngvàtrởnêngiàucónhưthế?
-Bởivìchỉcórấtítngườibiếtcáchlàmnhưthếnàođểtrởnêngiàucó.–Quantểtướngđáplại–
Chúngtakhôngthểkếtánmộtngườithànhđạtvìlýdoanhtabiếtcáchkiếmranhiềutiềnbạc,đồng
thờicũngkhôngthểnhândanhcônglýnhằmtướcđoạttấtcảcủacảidohọkiếmđượcbằngconđường
làmviệcchânchínhđểchiachonhữngngườikémnănglựclàmviệchơnhọ.
-Nhưngtạisaotấtcảmọingườikhôngthểhọcđượccáchthứckiếmranhiềuvàngđểtrởnên
giàucó?–Nhàvuahỏilại.
-Tâubệhạ,aicũngmonghọcđượccáchlàmgiàuđểđượcgiàucó,nhưngngườinàocóthểdạy
chohọnhữngđiềuđó?Chắcchắnkhôngphảilànhữngthầytế,vìngaybảnthânhọhiệncũngrất
nghèokh
-Trongvươngquốccủachúngta,ailàngườibiếttạoranhiềuvàngnhấtvàtrởthànhngườigiàu
cónhất,hỡitểtướng?–Nhàvuahỏi.
-Tâubệhạ!Chắcbệhạcũngbiết,ArkadchínhlàngườiđượccholàgiàucónhấttạiBabylon.
-Tểtướngnóiphảiđấy.TacũngnghenóiArkadlàngườigiàunhấttạiBabylon.Ngươihãytriệu
ôngấyđếngặptavàongàymai.
Ngàyhômsau,ArkadđếndiệnkiếnnhàvuaSargonvớiphongtháitựtin,chỉnhtềmặcdùôngđã
bảymươituổi.
-Arkad!–Nhàvuahỏi–CóphảinhàngươilàngườigiàucónhấttạiBabylonnàykhông?
-Tâubệhạ,mọingườivẫnbảonhưthếvàthầnkhôngthấyaiphảnđốiđiềuđócả.–Arkadtrả
lời.
-Bíquyếtnàođểngườitrởthànhmộtngườigiàucónhưvậy?
-Dothầnbiếtnắmbắtnhữngcơhộitốtđếnvớimình,tấtnhiênmọithầndântrongvươngquốc
củabệhạcũngcónhữngcơhộiđónhưnghọđãkhôngbiếtnắmbắtchúng.
-Tangherằng,ôngđãbắtđầusựnghiệpcủamìnhbằnghaibàntaytrắng?
-Dạthưabệhạ!Điềuđócùngvớilònghamthíchlàmgiàucủahạthầnnữaạ!
-Arkad!–Nhàvuaphán-Ngườidântrongvươngquốccủachúngtađanglâmvàotìnhtrạngđói
nghèo.Bởivìđasốhọkhôngbiếtcáchlàmgiàu,thậmchíkhivàngđếntay,họcũngkhôngbiếtcách
giữgìnnó.ĐiềumongướccủatalàlàmthếnàođểBabylontrởthànhmộtvươngquốcgiàucónhất
thếgian,vàđểthựchiệnđượcđiềuđóthìvươngquốccủachúngtaphảicónhiềungườigiàucó.Do
thế,cáchduynhấtlàchúngtaphảidạychotấtcảmọingườibiếtcáchlàmgiàu.HỡiArkad!Hãynói
chotarõbíquyếtnàođểconngườitrởnêngiàucó?Bíquyếtđócóthểtruyềndạychomọingười
đượckhông?
-Tâubệhạ,đólàmộtyêucầurấtthiếtthực.Hạthầnsẵnsàngtruyềndạynhữnghiểubiếtcủa
mìnhchotấtcảmọingười.
ÁnhmắtcủanhàvuaSargonnhìnôngtrìumến:
-Arkad!Ôngvừanóinhữngđiềumàtarấtmuốnnghe,nhưngôngcóhếtmìnhvìnghĩacửcao
đẹpnàykhông?Ôngcómuốntruyềndạysựhiểubiếtcủamìnhchotấtcảcácthầygiáotrongvương
quốc,đểrồimỗithầygiáosẽtruyềnlạichonhữngngườihọctròkhác,chođếnkhimọithầndântrong
vươngquốccủachúngtađềubiếtđếnnhữngbíquyếtlàmgiàucủaôngkhông?
Arkadcúirạpngườixuốngvànói:
-Tâubệhạ!ThầnchỉlàngườiđầytớhènmọncủabệhạđểNgườisaikhiến.Nhữnghiểubiếtnào
màthầncóđược,thầnsẽrấthoanhỉtruyềndạychocácthầndâncủaNgườiđểhọcóthểgiỏihơnvà
gópphầnđemlạisựphồnvinhchovươngquốc.Xinbệhạhãytruyềnlệnhchovịtểtướngtàibacủa
Ngườisắpđặtchohạthầnmộtlớphọcmộttrămngười,hạthầnsẽdạychohọbảycáchchữatrịnhững
túitiềnxẹpléptrởnêncăngphồng,giốngnhưcáchthầnđãtừnglàmđốivớitúitiềncủahạthầntrước
kia!
Haituầnsau,đúngtheolệnhcủanhàvuaSargon,mộtlớphọcđủtrămngườiđãđượctậptrung
tạiđạisảnhcủaĐềnhọc.Cáchọcviênngồithànhtừngdãyngayngắnvàháohứcmongđợiđểđược
biếtmộtđiềukỳdiệucóthểbiếnđổicuộcsốngnghèokhổcủahọthànhmộtcuộcsốnggiàucó.Những
ngọnđènthắpsángtrongđềnhọctỏaramộtmùithơmđặcbiệtkhiếnchobầukhôngkhíthêmphần
linhthiêngvàtrangtrọng.
KhiArkadtiếnđếncáibụcnhỏ,mộthọcviênthìthàovàongườibạnbêncạnh:
-Kìa,đólàngườigiàunhấttạivươngquốcBabylonđấy!Trôngôngấybìnhthườngnhưbaocon
ngườikhácthôimà.
Arkadcấttiếngnói:
-VớitưcáchlàmộtthầndânluônhếtlòngvớiđứcvuaSargonvĩđại,tôiđếnđây,đứngtrướctất
cảcácbạn đểthựchiệnnhiệmvụnhàvua giaophó. Khicònlàmộtthanhniên,tôi rấtnghèo khổ
nhưngluônmongmuốncóđượcnhiềuvàng.Vàbởivìtôibiếtcáchđạtđượcđiềuđónênnhàvuađã
yêucầutôitruyềndạychotấtcảcácbạn.
Tôibắtđầutạolậpsựnghiệpcủamìnhbằnghaibàntaytrắng.Khobáuđầutiêncủatôichỉlàmột
túitiềnráchnátvàtôithườngxuyênsầukhổvìnóluônluôntrốngrỗng.Tôichỉmongướclàmsaođể
nóchứathậtnhiềutiềnvàtrởnênnặngtrĩu.Trảiquamộtthờigiandài,tôiđãtìmrabảycáchchữatrị
chocáitúivốnxẹplépcủamình.Bâygiờ,mỗingàytôisẽgiảithíchlầnlượtmộttrongbảycáchđó
nhằmgiúpcácbạn,nhữngailuônmuốnlàmgiàu,biếtcáchlàmgiàu.
Cácbạnhãychúýlắngnghevàthảoluậnvềnhữngđiềutôisẽnóisauđâyđểcóthểhiểunhững
bàihọcnàymộtcáchthấuđáo.Đâychínhlàlúcbạnbắtđầugieohạtgiốnggiàucóvàotrongtúitiền
củamình.Saukhóahọc,theotôinghĩtrướchếtmỗingườinênvậndụngkiếnthứcnàyđểxâydựngsự
nghiệpgiàucóchomình,sauđómớicóthểdạylạichonhữngngườikhác.
Chúngtahãybắtđầubằngcáchchữatrịthứnhất.
CÁCHTHỨNHẤT:
TÍCHLŨYTHEOTỶLỆ1/10
Arkadhỏimộtngườiđangngồitrầmtưởhàngthứhai:
-Nàybạnthânmến!Hiệnnay,anhđanglàmviệcởđâu?
-Tôiấyà?Tôiđanglàmcôngtrongmộthiệukhắcchữ.-Ngườiđóđáp.
-Anhđangcómộtđiềukiệntốtđểlàmgiàuđấy.Trướcđây,tôicũngbắtđầusựnghiệplàmgiàu
bằngcôngviệcgiốngnhưbạn.
Arkadlạihỏingườiđànôngcóthânhìnhkhámậpmạpngồihàngthứtư:
-Xinvuilòngchobiết,hiệnnayanhđangkiếmsốngbằngnghềgì?
-Tôiư?Hiệntạitôiđanglàmđồtể.Tôimuadê,cừurồixẻthịtđemrachợbán,còndathìbán
chonhữngngườilàmgiàydép.
-Bởivìanhcónghềnghiệpvàtạorathunhậpnêncơhộilàmgiàucủaanhcũngrấtcao.–Arkad
nói.
Theocáchthứcnhưthế,Arkadlầnlượttìmhiểutừngngườiđanglàmnghềgìvàthunhậpcủahọ
rasao.Khiđãhỏixong,Arkadnói:
-Nào!Hỡicácbạnhọcviên,chắccácbạncũngnhậnthấymộtđiềurằng,nghềnghiệpvàcông
việcchínhlàcáchgiúpchúngtakiếmratiền,đồngthờimỗimộtcáchkiếmratiềnchínhlàphương
thứctạoradòngchảycủavàng.Dovậy,mỗingườilàmviệcđềucóthểchuyểnvàngvàotrongtúicủa
mìnhvàdòngchảyđólớnhaynhỏtùythuộcvàokhảnănglàmviệccủangườiấy,cóphảithếkhông
cácbạn?
Tấtcảmọingườiđềutrảlờiđúngnhưthế.
-Vậythì,nếumỗingườitrongcácbạnmongmuốntạodựngchomìnhmộtcơnghiệpgiàucó,thì
điềukhônngoannhấtlàbiếtcáchđiềukhiểndòngchảycủavàng,nóvốnđãcósẵntrongtaycủacác
bạn,đúngkhông?–Arkadnóitiếp.
Điểmnàycũngđượctấtcảmọingườihoàntoànđồngý.Tiếptheo,Arkadquaysangmộthọc
viênmàtrướcđóđãchobiếtlàmnghềbuôntrứngvàhỏi:
-Nếucứmỗibuổisáng,bạnbỏvàotronggiỏmườiquảtrứng,đếnbuổichiềuchỉlấyrachínquả.
Vậythìtheobạnđiềugìsẽxảyra?
-Thìsaumộtthờigiancáigiỏsẽđựngđầytrứng.-Ngườibuôntrứngđáp.
-Tạisaothế?
-Bởivìmỗingàysốtrứngtôibỏvàonhiềuhơnsốtrứngtôilấyra.
Arkadqulạinhìnlớphọcvớimộtnụcườihómhỉnh,rồibấtngờhỏi:
-Ởđây,ailàngườiđangsởhữutúitiềnxẹplépnào?
Mọingườiđềungơngácnhìnnhau,sauđóhọcùngcườivàgiơcaonhữngcáitúitrốngrỗngcủa
mình.Arkadnóitiếp:
-Bâygiờ,tôisẽnóichocácbạnrõcáchđầutiêntrongviệcchữatrịnhữngcáitúitiềnxẹplép.Đó
làcácbạnhãylàmđúngtheolờitôiđãgợiýchongườibuôntrứng:“Cứmỗilầnbạnbỏvàotúicủa
mìnhmườiđồngthìchỉnênlấyrachínđồngđểtiêuxài”.Quamộtthờigian,cáitúicủacácbạncũng
sẽgiốngnhưgiỏtrứngvậy.Nósẽchứađầynhữngđồngtiềnvàng.Đólàcáchchữatrịhiệuquảnhất
chomộttúitiềnxẹplépvàcũnglàcáchđơngiảnnhấtđểcácbạntrởnêngiàucó.
Cácbạnđừngnêngiễucợtđiềutôivừanóivìchorằngnóquáđơngiản.Nhưtôiđãnói,tôichỉ
truyềnlạichocácbạnnhữngcáchthứcđãgiúptôilàmgiàu,vàđâylàcáchtôibắtđầulàmgiàucho
chínhbảnthânmình.Tôithựchiệnnghiêmtúcviệcđểdànhmộtphầnmườisốtiềntrongtúivànhận
thấysốtiềntôicódầndầnnhiềulên.Nếucácbạnlàmnhưvậy,thìtôibảođảmrằngtúitiềncủacác
bạnrồicũngsẽcăngphồnglên.
Nhưngcácbạncầnlưuýrằng,mỗikhitúitiềncủamìnhrủngrỉnhđượcmộtíttiền,thìnhững
hammuốnmuasắm,tiêuphacủacácbạnsẽtrỗidậy.Trongtrườnghợpnày,bạnhãycânnhắcthiệt
hơntrướckhimuabấtcứmónhàngnào.Bạnsẽlàmđượcđiềuđóbằngnhữngcâuhỏi:“Mongmuốn
lớnnhấttrongcuộcđờicủamìnhlàgì?Nhữngmónđồtrangsức,nhữngbộáoquầnđẹpđẽ…cólấp
đầynhữngmongmuốnlâudàicủamìnhkhông?Phảichăngchỉcócáchsởhữunhiềuvàngbạc,đấtđai
vànhữngcuộcđầutưmanglạilợitứclâudàimớiđảmbảocuộcsốngsungtúcsaunày?Chắchẳncác
bạnđãnhậnrađâulànhữngtàisảnthựcsựđemlạisựgiàucóchomình.
Nhưtôiđãnói,đâychínhlàphươngthứcchữatrịđầutiênmàtôiđãkhámpháravàápdụngcho
túitiềnxẹplépcủamình:“Bỏvàotrongtúimườiđồng,vàchỉlấyrachínđồngđểchitiêu”.Cácbạn
hãythảoluậnvấnđềnàyvớinhauvànếucóngườinàochứngminhđượcnókhôngđúngthìhãynói
chotôibiếtvàongàymai.
CÁCHTHỨHAI>
KIỂMSOÁTNHỮNGKHOẢNCHITIÊU
Ngàythứhai,mộthọcviênđãchấtvấnArkad:
-Làmthếnàođểgiữlạimộtphầnmườisốtiềntrongtúi,trongkhitấtcảsốtiềnkiếmđượcvẫn
khôngđủđểtôichitiêuvàonhữngkhoảncầnthiếthàngngày?
Arkadkhôngtrảlờimàhỏingượclại:
-Ngàyhômnaycóbaonhiêungườitrongsốcácbạnmangtúitiềnxẹplép?
-Tấtcảchúngtôi.-Mọingườicùngtrảlời.
Arkadđiềmtĩnhnói:
-Theotôibiết,nghềnghiệpkhácnhauthìsốtiềnthunhậpcũngkhácnhau.Cóngườihàngtháng
kiếmđượcsốtiềnlớngấpđôi,gấpbathunhậpcủangườikhác.Nhưngtạisaocuốicùngtúitiềncủa
mọingườivẫnxẹplépnhưnhau?Vậycácbạncóbaogiờthắcmắcvềvấnđềchúngtathườnggọilà
“nhữngchitiêucầnthiếttrongcuộcsốnghàngngày"không?
Các bạn đừng nên nhầm lẫn giữa những khoản chi tiêu cần thiết trong cuộc sống, với những
khoảnchitiêubởinhữngsởthíchcủacánhân.Thậtra,bảnthâncácbạnvàcácthànhviênkháctrong
giađìnhcácbạnvẫnthườngmuốnmuanhữngthứmìnhthích,chứkhôngphảilànhữngthứcầnthiết
trongcuộcsống.Vànhữngkhoảnchitiêunàycóthểvượtquákhảnăngchitrảcủacácbạn.
Tôicóthểchắcchắnrằng,cácbạnhầunhưkhôngthểđápứngđượctấtcảnhữnghammuốncủa
bảnthânmình.Vớitàisảncủatôi,cácbạnnghĩtôisẽmuađượctấtcảmọithứmìnhmuốnsao?Đólà
mộtsuynghĩsailầm.Tôivẫncómộtsốhạnchếmàtiềnbạckhôngthểgiúpđược,chẳnghạnnhưthời
gian,sứclực,tuổitrẻ,thậmchímộtsốmónăn,thúvuimàtôirấtthích,giờđâytôicũngkhôngthể
hưởngthụđượcnữa.Theotôihiểuthìnhữnghammuốncủaconngườilàrấtvôtận,vàchúngtachỉcó
thểđápứngđượcmộtsốhammuốnchobảnthânmìnhmàthôi.
Vìvậy,cácbạnhãyxemxétcẩnthậncácthóiquenchitiêucủamạnsẽnhậnramộtsốkhoảnchi
tiêucủamình.Bạnsẽnhậnramộtsốkhoảnchitiêucóthểgiảmhoặcbỏđimàkhôngảnhhưởngđến
cuộcsốnghàngngày.Vàthếlàviệctuânthủnguyêntắcdànhlạimộtphầnmườisốtiềntrongtúicủa
bạnkhôngphảilàviệcquákhó.
Theokinhnghiệmcủatôi,cácbạnnênliệtkênhữngmónhàngđịnhmualêntấmđấtsét,sauđó
hãychọnramộtvàithứthiếtyếudànhchocuộcsốngvàphùhợpvớisốtiềnchínphầnmườicủabạn.
Cònnhữngmónhàngtheosởthích,bạnhãymạnhdạngạchbỏvàxemchúngnhưhàngngànthứkhác
màbạnkhôngthểđápứngchobảnthân.
Arkadnóiđếnđây,bỗngcómộthọcviênmặcchiếcáochoàngmàuđỏkháđẹpđứngdậyvàxin
phépnói:
-Tôilàmộtngườithíchtựdo.Tôitintưởngrằng,mìnhcóquyềnthụhưởngtấtcảnhữngđiềutốt
đẹptrongcuộcsống.Dovậy,tôiphảnđốisựlệthuộcvàoviệcphảilênkếhoạchchitiêuvàbuộcphải
chitiêunhưthếnào,chitiêuchocáigì.Tôithấymìnhcầnphảisốngmộtcáchthoảimái,bằngcách
đápứngtấtcảnhữnghammuốncủabảnthân.Nếukhông,tôisẽluônsốngtrongtâmtrạngkhổsở,dằn
vặt.
Arkadđáplại:
-Bạnthânmến,ailàngườicóthểlênkếhoạchchitiêuchobạn?
-Tôichỉmuốnchínhtôithôi!
-Ởđây,mụcđíchcủaviệclênkếhoạchchitiêulàhợplýhóacáckhoảnchitiêusaochovừabảo
đảmnhữngnhucầuthiếtyếutrongcuộcsống,vừatiếtkiệmđượctiềnbạc.Kếhoạchnàycòngiúpbạn
nhậnthứcđượcđâulànhữnghammuốnchínhđángvàđâulànhữnghammuốnnhấtthời,đồngthời
chỉranhữngnguyênnhângâythấtthoáttiềnbạcvàngănchặnnóbằngcáchkiểmsoátcáckhoảnchi
tiêu.Nếubạnmuốnsốngmộtcáchthoảimái,thìngaybâygiờbạncầnphảilênkếhoạchchitiêucho
mình.Cònkhông,trongtươnglaibạncànggặpnhiềukhổsởvàdằnvặthơnđấy.
Đâychínhlàphươngthứcchữatrịthứhaichomộttúitiềnlépxẹp:“Kếhoạchhóanhữngkhoản
chitiêungaytừbâygiờsẽgiúpcácbạnđápứngđượcnhữngnhucầucầnthiết,hưởngthụnhững
niềmvuitrongcuộcsống,đápứngnhữnghammuốnchínhđángvàbảođảmmộtcuộcsốngnođủ
trongtươnglai”.
CÁCHTHỨBA
LÀMCHOVÀNGSINHLỢI
Vàongàythứba,Arkadnói:
-Muốngiữtúitiềnluônrủngrỉnh,cácbạncầnnghiêmchỉnhthựchiệnviệcđểdànhmộtphần
mườisốtiềnkiếmrađược.Tiếpđến,cácbạnkiểmsoátnhữngkhoảnchitiêucủamìnhđểbảođảm
rằng,tiềnđượcbỏvàonhiềuhơnkhilấyra.Hômnay,cácbạnsẽxemxétđếnphươngthứclàmcho
vàngsinhlợi.Nếucứđểyêntrongtúithìvàngkhôngthểsinhlợiđược.Vậylàmthếnàođểchovàng
sinhlợi.
Lầnđầutưđầutiêncủatôibịthấtbại,tôiđãmấthếttiềnbạcdànhdụmtrongmộtnăm.Tronglần
đầutưthứhai,tôimaymắnđượcchialợinhuậntừviệcchoAggarvaysốtiềncủamình.Đâylàlần
đầutiêntôibiếtcáchlàmthếnàođểvàngsinhlợi.Đểlàmkhiên,mỗinămôngAggarđềuphảimua
đồngtừnhữngngườiphươngxamangđếnbán.Dokhôngđủtiềnđểtrảchohọngay.Aggarđànhphải
đivay.Tôirấtantâmkhichoôngấyvaytiền,vìAggarlàmộtngườiđứngđắnvàrấtcóuytín,đãvay
thìluôntrảsòngphẳngcảvốnlẫnlãi.
Sauđó,trongnhữnglầntiếptheo,tôiđềuchoôngAggarvayluônsốtiềngốcvàlãi.Dovậy,
khôngchỉsốtiềnvốnsinhlời,màngaycảsốtiềnlãicũngđãthuvềchotôimộtkhoảnkhôngnhỏ.Và
thếlàsốtiềnquayvềtúicủatôingàymộttănglênrấtnhiều.
Ởđây,tôimuốnnhấnmạnhrằngviệcgiàucócủamộtngườikhôngchỉcăncứvàonhữngđồng
tiềnnằmtrongtúicủaanhta,màđiềucầnlưuýhơnchínhlàsốtiềnthunhậphàngnămcủangườiđó.
Bắtđầutừmộtsốvốnnhỏ,tôiđãmởrộngvốnchovayvàchonhiềungườivay.Điềuđócũngđồng
nghĩavớiviệcsốtiềntôichovaykhôngngừngpháttriểnlênđếnhàngtrămnguồnvốnkhácnhau,
giốngnhưdòngvàngkhôngngừngtuônchảyvàotúitiềncủatôivậy.Vìthế,hàngnămtôicómột
khoảnlợitứcrấtlớn,lớnđếnmứcchẳngbaolâusautôiđượcgọilàngườigiàucónhấttạiBabylon.
Thếđấy,từmỗimộtđồngtiềnkiếmđượcdùrấtnhỏ,tôiđãbiếnnóthànhmộtđámnôlệbằng
vànglàmviệcchotôi.Vàbởivìchúnglàmviệcchotôi,nênconcủachúng,cháucủachúnglàmviệc
chotôi…Chúngtacóthểnói,mộtđồngtiềnđãthựcsựlàmộthạtmầmpháttriểnthànhcâygiàucó
vàchorahàngvạnquả.
Vềvấnđềlàmgiàu,tôirấttâmđắcvàsẽkểchocácbạnnghemộtcâuchuyệncóthậtsau.Sốlà
khitôicòntrẻ,tôicóquenvớimộtcặpvợchồngnôngdân.Họmớicóđứacontraiđầulòngrấtkháu
khỉnh.Ngườichamuốnconmìnhsaunàylớnlêncómộtsốvốnlàmăn,nênđãchongườivaytiềnvay
mườiđồngbạc.Anhtađềnghịngườinàygiữluônphầnlãicủanóđếnkhiđứaconđượchaimươi
tuổi.Ngườivaytiềnđồngývớithỏathuậncứmỗibốnnăm,sốtiềnlãisẽlàmộtphầntưcủasốtiền
gốc.
Khingườiconđượchaimươituổi,ngườinôngdânđếngặpngườivaytiềnđểhỏithămsốtiền
củamình.Ngườivaytiềnchobiếtlàtừmườiđồngđầutiên,đếnlúcđóngườinôngdânđãcóđượcba
mươiđồngrưỡi,baogồmcảvốnlẫnlãi.
Nghethế,ngườinôngdânrấthàilòngvàbởivìđứaconvẫnchưacầnđếntiềnnênanhtađể
ngườivaytiềnvaytiếpsốtiềnđó.Đếnkhingườicontraiđượcnămmươituổi,ngườinôngdânấyqua
đờithìsốtiềnchovayđãlênđếnmộttrămsáumươibảyđồng.Nhưvậytrongvòngnămmươinăm,
sovớisốtiềnvốnbỏra,sốtiềnthuvềđãlớngấpgầnmườibảylần.
Đâychínhlàphươngthứcchữatrịthứba:“Mỗimộtđồngbạcvínhưmộttênnôlệlàmviệc
chămchỉchobạn.Sauđócon,cháuvàchắtcủachúngcũnglàmviệcchobạn,khiếntiềnbạccủa
bạnkhôngngừnggiatăng,tàisảncủabạnngàycànglớnmạnh”.
CÁCHTHỨTƯ
BÍQUYẾTGIỮGÌNTÀISẢN
Ngàythứtưcủabuổihọc,Arkadnói:
-Khiđãsởhữuđượctiền,bạnphảibiếtcáchgiữgìncẩnthận,nếukhôngnósẽnhanhchóngvuột
mấtdonhữnghammuốnnhấtthờicủabạn.Trướchết,cácbạnphảihọccáchbảovệnhữngkhoảntiền
nhỏ,sauđómớicóthểgiữđượcnhữngkhoảntiềnlớn.
Nhữngngườiđãcómộtítvàngthườngmuốnthửvậnmaycủamìnhbằngcáchthựchiệnnhững
vụđầutưcóthểđemlạilợinhuậnlớn,nhưnglạikhôngchúýđếnnguyêntắcantoànkhiđầutư.Điều
nàycóthểdẫnđếnhậuquảbịmấtcảvốnliếng.Theokinhnghiệmcủatôi,trướckhibắttayvàomột
côngviệcnàođó,tốtnhấtcácbạnphảitìmhiểucẩnthậnvềcôngviệcấyvàluônnhớrằng,mỗimột
quyếtđịnhđềuđòihỏisựantoànchosốvốncủabạn.Đừngđểnhữnghammuốnnhấtthờitrướcmắt
mêhoặc,hayđểtâmtrạngmuốnlàmgiàumộtcáchnhanhchóngchemờlýtrícủabạn,vìđiềunày
đemlạitỷlệrủirorấtcao.
Trướckhichobấtcứaivaymượntàisảncủamình,bạnphảichắcchắnrằngngườiđócókhả
nănghoàntrảlại.Bạnphảilấyuytín,khảnăngthunhậpvàcôngviệccủangườiđóđểđảmbảo.Hoặc
khiquyếtđịnhbỏvốnđầutư,bạnphảilườngtrướcnhữnghiểmnguycóthểxảyravàcáchgiảiquyết
nhưthếnàochothỏađáng.
Việcbỏvốnđầutưlầnđầutiêncủatôilàmộtbikịchlớnvàolúcđó,hậuquảlàtấtcảsốtiềntiết
kiệmtrongmộtnămcủatôiđãbịmấttrắng.Dovậy,tôikhuyêncácbạnnênrútrakinhnghiệmtừbài
họcđầutiêncủatôi.Đừngbaogiờchủquantinvàosựhiểubiếtnửavờicủamìnhđểphótháccủacải
vàocáibẫyđầutưdochínhmìnhgiăngra.Tốthơncácbạnnênhỏiýkiếncủanhữngngườicónhiều
kinhnghiệmtrongviệcvậndụngtiềnbạcsaochosinhlợi.Nhữnglờikhuyênnhưthếkhôngmấttiền
mua,nhưnglạigiúpbạntránhkhỏinhữngvụđầutưthualỗhoặcbịmấtvốn.Nhữnglờikhuyênđócó
giátrịbằngsốtiềnbạnchuẩnbịđầutưđấy.
Đâychínhlàphươngthứcchữatrịthứtưcótầmquantrọngrấtlớntrongviệclàmgiàu.Đốivới
việcđầutưkinhdoanh,phươngthứcnàygiúpbạngìngiữvàpháttriểntiềnbạcthaychonguycơbị
mấttrắng.“Hãybảovệvàpháttriểntàisảncủabạnbằngcáchđầutưvàonhữngnơiantoàn,đáng
tincậy, vớilãisuất cao nhấtcóthể được”.Bạnnên thamvấný kiếncủanhững người giàukinh
nghiệmvàtintưởngvàolờikhuyênđó,saochovàngcóthểsinhlợinhiềunhất.Hãyđểnhữnglời
khuyêncủahọbảovệtàisảncủabạn,tránhnguycơbịmấtvốnhaykhôngthuđượclợinhuậndođầu
tưsaichỗ.
CÁCHTHỨNĂM:
QUYẾTTÂMSỞHỮUMỘTNGÔINHÀ
-Nếudànhchínphầnmườisốtiềnkiếmđượcchonhữngnhucầutrongcuộcsốngvàdànhmột
phầncònlạiđểtiếtkiệmthìđólàcáchđầutưkhônngoannhấtnhằmđảmbảomộtnguồnthunhậpổn
địnhtrongtươnglai.–Arkadnóinhưthếvàobuổisángngàyhọcthứnăm.Dừnglạimộtchút,ôngnói
tiếp:
-HầuhếtnhữngngườidânởBabylonchỉcóđủtiềnđểsốngtrongnhữngkhudâncưtồitàn.Và
mặcdùphảitrảnhữngkhoảntiềnthuênhàkhácao,nhưngngôinhàmàhọsinhsốngkhôngđượcrộng
rãivàsạchsẽ.Concáicủahọchỉcóthểđùanghịchtrênnhữnglốiđibẩnthỉuvàcácbàvợkhôngthể
trồngtrọtđượcgìđểcảithiệnnhữngbữaănđạmbạctronggiađình.Cuộcsốngnhưthếkhôngthểgọi
làthoảimáivàhạnhphúcđược.Trongtrườnghợpnày,điềutốiưunhấtmàtôicóthểkhuyêncácbạn
lànêncómộtngôinhàcủariêngmìnhđểmọingườitronggiađìnhthoảimáitrúngụvàtựdothực
hiệnnhữngcôngviệcnhằmhỗtrợchocuộcsốngngàymộttốthơn.
Theotôinghĩ,nhữngngườichovaytiềnthườngsẵnlònggiúpđỡnhữngaimuốncómộtngôinhà
vàđấtđairiêngcủamình.Cácbạncóthểvaytiềnhoặcsửdụngsốtiềntíchgópđểxâynhà.Khiđó,cả
giađìnhbạnđượcsốngyênvui,hạnhphúctrongngôinhàcủachínhmình.Cácbàvợcóthểtrồngtrọt
thêmcâytrái,raucảiđểcảithiệnnhữngbữaăn,concáicủabạnsẽđượcvuichơiởnhữngnơisạchsẽ,
antoàn.Bấygiờ,bạnhoàntoànyêntâmlàmviệcđểtrảnợ,thờigiancóthểhainăm,bốnnămhay
mười năm chẳng hạn. Công việc này cũng giống như bạn đang trả tiền thuê nhà hàng tháng vậy.
Nhưngtừđâytrởđi,cuộcsốngcủabạnđãsangmộttrangmớitốtđẹphơn,bởivìbạnđangsởhữu
mộttàisảncógiátrịvàcóđầyđủmọiquyềnhạncủamìnhđốivớicănnhà.
Khicónhàrồi,mộtmặtnàođóbạncóthểgiảmđượcmộtsốkhoảnchitiêulặtvặtkhác,khiếnsố
tiềnbạnlàmrađượcdưdảhơnvàcóthểđápứngcácyêucầukhác,gópphầnnângcaomứcsống.Ý
nghĩanàychínhlàcáchchữatrịthứnăm:“Hãyquyếttâmsởhữumộtngôinhà,vìnhưthếbạnmới
cóthểtíchlũyđượctiềnbạcvàcóđiềukiệntốthơnđểthựchiệnnhữngcuộcđầutưmanglạilợi
nhuậntrongtươnglai”.
CÁCHTHỨSÁU:
ĐẢMBẢONGUỒNTHUNHẬPLÂUDÀI
-Thôngthường,cuộcđờicủamỗingườiđềuphảitrảiquacácgiaiđoạntừthuởấuthơchođến
bạcđầu.–Arkadnóiởlớphọcvàongàythứsáu.–Vìvậy,tôicóthểnóirằng:“Tráchnhiệmcủamỗi
ngườilàphảibiếtchuẩnbịmộttàisảncầnthiếtkhibạnvềgià.Điềunàykhôngchỉnhằmnuôisống
bảnthânkhibạnanhưởngtuổigià,màcòncóthểchucấpchocácthànhviêntronggiađìnhkhibạn
khôngcònkhảnănglàmviệcđược”.Đâylàbàihọctiếptheo,nhằmđảmbảonguồnthunhậplâudài
khithờigianvàsứclựckhôngchophépbạntiếptụclàmviệc.
Ngườinàohiểuđượccácquyluậtlàmgiàuvàđãsởhữumộtsốtàisảnthìnênsuynghĩđếnđiều
này.Cácbạnphảilênkếhoạchđầutưhaythựchiệncáccôngviệccóthểbảođảmlâudàichotương
laicủabạn.
Cónhiềucáchkhácnhauđểđảmbảocuộcsốngcủacácbạnsaunày.Vídụnhưcấtgiấutàisản
vàomộtnơikínđáo.Đâylàcáchmàmọingườithườnglàmnhất,nhưngnódễdàngtrởthànhmụctiêu
củanhữngkẻtrộm.Vìvậy,tôikhôngnhấnmạnhđếnkếhoạchnày.
Mộtcáchkháclàmuanhàcửavàđấtđai.Bởivì,nhữngthứnàycóthểtồntạilâudàivàsaunày
nếucần,bạncóthểbánhaychothuêđểthulợi.Đâylàmộtcáchtốtnếubạnbiếtchọnnhữngcănnhà,
nhữngmảnhđấtcógiátrịtrongtươnglai.
Hoặccònmộtcáchkhácnữamàcácbạndễdàngthựchiệnđược,đólàchovaynhữngkhoảntiền
nhỏ.Theothờigian,nósẽphátsinhlợinhuận.Sốtiềntănglêntỷlệthuậnvớithờigian-bạnchovay
cànglâuthìsaunàysốtiềnthuvềcànglớn.Tùytheonhucầutrongtươnglaivàkhảnăngcóđượcở
hiệntại,bạnnêndànhramộtkhoảntiềnnhỏchokếhoạchnàyngaytừbâygiờ.Cáchnàycóthêmmột
ưuđiểmlàvớikhảnăngtínhtoáncủamình,bạncóthểbiếttrướcđượclà10năm,20năm…sau,số
tiềnbạnsẽnhậnđượclàbaonhiêu.
TrướcđâytôicóquenmộtngườithợlàmdéptênAnsan.Ansanchobiết,cứmỗituầnanhtađều
chongườivaytiềnvayhaiđồngbạc.Suốt8nămnhưvậychođếnmộtngàynọ,ngườivaytiềntính
toánvàchoAnsanbiếttổngsốtiềngốcvàlãitínhtheomứclãihôngthườnglúcbấygiờ,đãlênđến
khoản1.040đồng.
Tôirấthoannghênhvàkhíchlệanhtarằngnếutiếptụcgửitiềnđềuđặnnhưvậytrongmườihai
nămnữa,thìsốtiềnthuđượcsẽlênđến4.000đồngbạc.Vớimộtsốtiềnnhưvậy,anhtacóthểđảm
bảocuộcsốngsungtúctrongnhữngnămvềgiàcủamình.
Theotôi,đâylàcáchtốiưunhấttrongkhảnănghiệnthờicủacácbạnnhằmbảođảmcuộcsống
trongtươnglaicủamỗingười.Vớicáchnày,cácbạnkhôngcầnsửdụngnhiềutiềntrongcùngmột
lúc,màchỉtríchramộtphầnnhỏtrongtổngsốtiềnlươngeohẹpcủacácbạnđểthựchiệndầndần.
Tôiđánhgiácaocáchlàmnày,bởivìbấtkỳaicũngcóthểthựchiệnđượcvàcóthểlàmbấtcứlúc
nào.
Đâylàphươngthứcchữatrịthứsáuchomộttúitiềnrỗng,màtheotôinghĩcácbạnnênbắttay
thựchiệnngaybâygiờ“Hãychuẩnbịcuộcsốngtrongtươnglaibằngcáchhàngthángchovay
nhữngkhoảntiềnnhỏ.Sốtiềnnàytheothờigiansẽgiatăngrấtnhiều,đảmbảosaunàybạnsẽcó
mộtsốtiềncầnthiếtđểnuôisốngbảnthânvàgiađìnhkhimìnhkhôngcònkhảnănglaođộng
nữa”.
CÁCHTHỨBẢY:
TĂNGCƯỜNGKHẢNĂNGKIẾMTIỀN
Vàongàycuốicùngcủalớphọc,Arkadtrịnhtrọngcấttiếng:
-Hômnaytôisẽnóichocácbạnnghevềmộttrongnhữngphươngthứcmangtínhquyếtđịnh
nhấtnhằmchữatrịtúitiềnnhẹtênhcủacácbạn.Tôisẽkhôngnóivềvàngnữamànóivềchínhbản
thâncủacácbạn,vốnđãtừngtrảiquanhữngthànhcônghaychuốcphảinhữngthấtbạitrongcuộc
sống.
Cáchđâykhônglâu,cómộtchàngthanhniêntìmđếntôiđểvaytiền.Khitôihỏilýdoanhtacần
tiền,anhtađãkêucarằngdosốtiềnkiếmrakhôngđủđểchitiêu.Nghethế,tôitrảlờivớianhtarằng,
anhlàmộtvịkháchhàngvaytiềnđángthươngnhất.Bởivì,chodùanhtađivaymượnbaonhiêuđi
chăngnữathìvẫnkhôngđủđểanhtatiêuxài,vàtấtnhiênanhtacũngkhôngbaogiờ
-Bâygiờ,điềucầnthiếtnhấtlàcậuphảinỗlựckiếmnhiềutiềnhơnđểtiêuxàichothỏathích.
Vậycậuđãlàmgìđểtăngkhảnăngkiếmtiềncủamìnhnào?–Tôihỏichàngtraiđó.
-Tronghaitháng,tôiđãsáulầnđếngặpôngchủđểđòitănglương,nhưngkhôngđemlạikếtquả
gìcả.–Chàngthanhniênchánnảnđáp
Tôirấtbuồncườivềcáchsuynghĩkháđơngiảncủachàngthanhniênnọ.Bởivì,anhtakhônghề
cómộtchútnỗlựcnàotrongcôngviệc.Anhtachỉmuốncóthậtnhiềutiềnđểtiêuxài.Tấtnhiên,ông
chủcủaanhtakhôngthểđápứngyêucầuvôlýđóđược.
Vậycầnphảilàmthếnàođểcóthểthựchiệnđượcnhững ướcmuốncủabảnthân?Theotôi,
trướctiêncácbạncầnphảihiểurõlàmìnhthậtsựmongmuốnđiềugì,vàđócóphảilàmộtđiềuxác
đánghay không.Chúngta thườngmong ướcđượcgiàu có,nhưngchúng takhôngbiết rằng,đang
trongtìnhtrạngnghèokhổmàmuốnđượcgiàucóngaythìchỉlàđiềukhôngtưởng.Nhưngnếubạn
mongướccónămđồngtiềnvàng,thìđóchínhlàmongướccómụcđíchrõràng,cụthểvànằmtrong
khảnăngcủabạn.Điềunàychínhlàđộnglựcmạnhmẽthúcđẩybạnphảithựchiệnchobằngđược.
Vàsauđóthìkhôngcógìngăncảnđượcbạn-vớinhữngcáchthứctươngtựnhưcáchđãlàmđểcó
nămđồngtiềnvàngđầutiên-tiếptụccóthêmmườiđồngvàng…haimươiđồngtiềnvàng…một
ngànđồngtiềnvàng…Thếlàhiểnnhiênbạnđãtrởthànhmộtngườigiàucó.Họchỏiphươngphápđể
đạtđượcmộtmongmuốnnhỏ,tứclàbạnđãrènluyệnvàtrangbịchomìnhnhữngkhảnăngđểđạt
nhữngmụctiêulớnhơn.Đâylàmộttiếntrìnhcôngviệcmàquađósựgiàucósẽdầndầntíchlũy:
trướchếtlàcóđượcnhữngmóntiềnnhỏ,rồisauđólànhữngmóntiềnlớnhơn.Điềunàycũngđồng
nghĩavớiviệcbạnđãdầnnắmrõphươngcáchkiếmtiềnvàcókhảnăngtrởthànhngườikiếmđược
nhiềutiềnnhất.
Đểtrởthànhhiệnthực,nhữngướcmongcủabạncầnphảicụthể,đồngthờikhôngđượcquácao
hayquáthấpsovớikhảnăngvốncócủabạn.Nếubạnđặtranhiềuthamvọngvượtquákhảnăngcủa
mìnhthìchắcchắnbạnsẽkhôngthựchiệnđược,màcókhicònchuốclấysựchánnảnvànhữngsuy
nghĩtiêucực.Ngượclại,nhữngđiềuquáđơngiản,nằmtrongtầmtayvàcóthểdễdàngthựchiệnthì
nósẽkhôngtạoranhữngđộnglựckhuyếnkhíchbạnnỗlựcphấnđấu.
Hẳncácbạncònnhớkhoảngthờigiantôiđanglàmộtngườithợkhắcchữtrênnhữngtấmthẻđất
sétvớitiềncôngbacắcbạcmỗingày.Lúcđó,tôiquansátthấynhữngngườithợkháclàmviệcgiỏi
hơntôivàđượctrảcôngcaohơn.Thấythế,tôiquyếttâmkhôngđểthuakémhọ.Chẳngbaolâutôiđã
thànhcông.Điềunàykhiếnchotôithíchthúvàtậptrungnỗlựclàmviệcnhiềuhơn.Cuốicùng,tôitrở
thànhngườikhắcchữnhanhvàđẹpnhất.Vớikỹnăngđiêuluyệnvàtinhthầnhăngháilàmviệc,tôiđã
đượctrảtiềncôngcaohơnmàkhôngcầnphảiđếngặpôngchủđểđòitănglương.
Dùlàmbấtcứviệcgì,cácbạncũngcầnphảiluônluôntìmcáchtraudồi,nângcaocáckỹ
năngnghềnghiệpcủamình.Nếulàmộtthợthủcông,bạnphảihọchỏinhữngphươngphápvàcách
sửdụngcáccôngcụmớiđểtaynghềngàycàngđiêuluyệnhơn.Nếubạnlàmviệctrongngànhpháp
luậthaybệnhviện,thìnênthamkhảohoặctraođổiýkiếnvớicácđồngnghiệpđểnângcaokiếnthức.
Hoặcnếulàthươnggia,bạnphảithườngxuyênđiđếnnhiềunơiđểtìmmuanhữnghànghóatốtnhất
vớigiárẻnhất,nhằmthuđượcnhiềulợinhuậnhơnmàkháchhàngcủabạnvẫnthấybạnhàilòng.
Quabảyngày,tôiđãtrìnhbàyvớicácbạnbảycáchchữatrịchomộttúitiềntrốngrỗng,làmcho
nóđầydầnvàkhiếnbạntrởnêngiàucó.Bằngkinhnghiệmcủamộtcuộcđờitừngtrảivàthànhđạt,
tôikhuyếnkhíchcácbạnhãyvậndụngnhữngphươngphápnàyđểđiđếnsựthànhcôngvềtiềnbạc.
Cácbạnnênbiếtrằng,giờđâyởBabyloncónhiềuvànghơncácbạnnghĩvàsốvàngđóđủchotấtcả
mọingười.Cácbạnhãyvươnlênvàmạnhdạnthựchànhcácphươngthứclàmgiàutrên,hoặclựa
chọnmộttrongnhữngcáchphùhợpvớihoàncảnhcủamỗingườinhất.
Trướchết,cácbạnhãyápdụngvàlàmgiàuchobảnthâncủacácbạn,rồisauđóhãytruyềndạy
chotấtcảmọingười,đểhọcùngchiasẻvàlàmgiàukhôngchỉchobảnthânhọmàcòngópphầnlàm
giàuchovươngquốcthânyêucủachúngta.
4.Gặpgỡnữthầnmaymắn
TừsaukhiArkadkếtthúcbảyngàygiảngdạyvềphươngthứclàmgiàu,Đềnhọctrởthànhnơi
họpmặtcủanhữngngườiquyếttâmthoátkhỏiđờinghèokhó.Giàcó,trẻcó,nhưngđasốởđộtuổi
trungniên-họhẹnnhaucùnghọplạiởđâyđểbànbạc,thảoluậnvềconđườnglàmchobảnthânvà
vươngquốccủahọtrởnêngiàucó,tấtnhiênlàdướisựdẫndắtcủamộtngườiđầykinhnghiệmvà
nhiệthuyếtlàvịthươnggiagiàuBabylon.
Hômấycũngnhưmọingày,mặttrờilêncao,đỏrựcnhưmộttráicầulửakhổnglồthiêucháyvạn
vật.KhôngkhísamạcnóngbỏngấyvẫnkhôngngăncảnbướcchânArkadđiđếndiễnđànquenthuộc
củamình.ỞĐềnhọc,bốnngườiđànôngđangngồitrênnhữngtấmthảmnhỏtrảidướinềnnhàchờ
nhữngngườikhácđến.
Khimọingườiđãyênvị,Arkadlêntiếng;
-Ngàyhômnay,chúngtasẽthảoluậnđiềugìnào?
Sauvàigiâydodự,mộtngườidệtvảithânhìnhkhávạmvỡkhiêmtốnđứngdậyvàđáp:
-Tôicómộtvấnđềrấtmuốnmangrabànbạc,khôngbiếtýôngvànhữngngườibạnởđâynhư
thếnào?
Nhậnđượcsựkhíchlệcủamọingười,ngườithợdệtvảinóitiếp:
-Chuyệnlàhômqua,tôitìnhcờnhặtđượcmộtcáitúiđựngvàiđồngtiềnvàngtrênđường.Tôi
thấymìnhquảthậtlàmộtngườimaymắnvàtôirấtmuốnmìnhluôngặpđượcnhữngđiềutươngtự
nhưthế.Vìvậy,tôixinđềnghịmọingườihãy thảoluậnvấnđề“Làmthếnàođểthuhútsự may
mắn?”vớimụcđíchtìmhiểunhữngcáchthứcđểthườngxuyêncóđượcsựmaymắn.
-Đâylàmộtvấnđềrấthayvàđángđểchúngtathảoluận.–Arkadnhậnxét.-Vậythì,cácbạn
hãynóithửxem,làmthếnàođểchúngtatìmranhữngcáchthứcnhằmthuhútsựmaymắnđếnvới
mỗingười?
-Đúngthế!Đúngthế!Hẳnphảicónhiềucáchlắmchứ!-Nhiềungườiháohứcđáplại.
Nghevậy,Arkadnóitiếp:
-Đểbắtđầucuộcthảoluận,trướchếtchúngtacầnnghenhữngcâuchuyệnvềsựmaymắnmà
mộtsốngườiđãtừnggặp,nhưngườithợdệtvàicủachúngtangẫunhiênnhặtđượcvàngmàkhông
cầnmộtsựnỗlựcnào.Ngườinàocóthểkểtiếpchochúngtôinghevềsựmaymắncủamìnhkhông?
Bỗng nhiên, cả hội trường im lặng. Tất cả mọi người đều nhìn quanh và chờ đợi, nhưng vẫn
khôngcóailêntiếng.
-Khôngcóaihếtsao?–Arkadhỏilại.-Vậyloạimaymắnnàychắcchắnlàítkhixảyravà
chúngtacũngrấthiếmgặpphải.Nếuthế,cóngườinàođưarađềxuấtkhácđểchúngtatiếptụcthảo
luậnkhông?
-Tôixincóýkiến!-Mộtngườiđànôngtrẻtuổiănmặctươmtấtđứngdậy.–Khinóivềsựmay
mắn,phảichăngchúngtathườngnghĩđếncácsòngbài,nơicónữthầnMayMắnphùhộchochúngta
đượcnhiềutiền?
Ngườiđànôngvừanóixongliềnngồixuống,bỗngcómộtngườikháclêntiếng:
-Xinđừngdừnglại!Anhhãyvuilòngnóitiếpđi!Cóphảichínhanhđãtừngđượcvịnữthầnđó
phùhộvàthắngbạcởcácsòngbàikhông?
Mộtngườitrẻtuổikháccũnghùatheovớigiọnghàihước:
-Bạncónhìnthấybàtaởđókhông?Bạncónhìnthấybàtađiềukhiểnhộtsúcsắcđểgiúpbạn
không?
-Mộtkhởiđầuhayđấy!–Arkadủnghộ.–Chúngtatụhọpởđâylàđểthảoluận,xemxétmọi
khíacạnhcủacácvấnđề.Nếuchúngtakhôngbiếtđếncáchoạtđộngcủasòngbài,tứcmộtmặtnào
đókhôngbiếtđếnkhuynhhướngchungcủanhữngngườimuốnthửvậnmaykhibỏramộtsốtiềnnhỏ
nhằmhyvọngthắngđượcmộtsốtiềnlớn.
-Vấnđềnàykhiếntôinhớlạiđợtcácượcđuangựangàyhômqua.-Mộtngườikháclêntiếng.-
Nếuvịnữthầnấythườngviếngthămnhữngsòngbài,thìchắcbàtacũngkhôngquênghéđếnnhững
cuộcđuangựa.
Chờchomọingườiyênlặng,Arkadmỉmcườimộtcáchđộlượngtrướcsựđùacợtđó,rồinói:
-Lýdogìkhiếncácbạnsuynghĩrằng,vịnữthầntốtbụngkiachúýđếnnhữngtròđỏđentrong
sòngbàihaynhữngphiếucácượctrongcáccuộcđuangựa?Tôivẫnluônđitìmvịnữthầnnày,nhưng
khôngphảitrongsòngbàihayởnhữngcuộcđuangựa–vìởđóngườitathườngthuanhiềuhơnthắng
–màởnhữngcôngviệcconngườithườngxuyênlàmvàtạoranhiềucủacảigiátrịchobảnthân.
Chẳnghạnnhưcôngviệccàycấy,trồngtrọt,buônbán,haynhữngnghềnghiệpchínhđánglương
thiệnkhác…thìcócơhộimanglạilợilộchơnnhiềusovớinhữngtròđỏđenkia.Bạnnỗlựclàmviệc
càngnhiềuthìsốtiềnthunhậpcàngcao.Thựctế,cóthểcôngviệckinhdoanhkhôngphảilúcnào
cũngthuậnlợivàmanglạilợinhuận,vìthỉnhthoảngchúngtacũngcónhữngphánđoánsailầm;hay
nghềtrồngtrọtvẫngặpkhókhăndothờitiếttrởngại;nhưngnhìnchung,nếuchúngtakiêntrì,chăm
chỉthìvẫngặtháiđượcthànhtựu.
Cònđốivớinhữngtròđỏđen,cácượckia,thậtrangườichơibaogiờcũngthuavàchủsòngbài
baogiờcũngthắng.Cácbạnđềubiếtrằngkhichúngtanémhộtsúcsắcxuống,nếutrúngthìchủcáisẽ
chungchochúngtagấpbốnlầnsốtiềntađặtcược.Nhưngnếutrật,thìhẳnnhiênchúngtathuađứt.
Nhưngcómộtđiểmquantrọngmàcácbạnthườngkhôngbiết,haykhôngnghĩđến.Đólàmộtsúcsắc
cósáumặt,chúngtachỉthắngkhiđặttrúngmộttrongsáumặtđó;vìvậy,mỗilầngieohộtsúcsắc
xuống,chúngtaphảimấtđếnnămlầnmaymắn,nhưngnếutrúngthìchúngtachỉđượcchunggấpbốn
lần,cónghĩalàchỉcóbốnlầnthắngcược.Mỗilầngieo,chủcáiluôncầmchắcphầnthắngtrongtay,ít
nhấtmộtkhoảnbằngmộtphầnnămcủasốtiềnđặtcược.Theosựsắpđặtnhưthế,chắcchắnrằng
ngườichơibaogiờcũngthua.
-Nhưngthỉnhthoảngngườichơivẫnthắngđượcnhữngkhoảntiềnkếchsùđóchứ!-Mộtngười
nàođólêntiếngphảnđối.
-Thỉnhthoảngcónhưvậy!–Arkadnói.–Tuynhiên,tôixinhỏicácbạnrằng,bạncóchắcmình
sẽkiếmđượctiềnbằngcáchnàytrướckhibịthuacháytúihaykhông?Vànếumaymắnthắngđược
mộtvàilần,thìbạnnghĩkiếmtiềntheocáchnhưvậycóđượcthườngxuyênkhông?Tôiquenbiếtrất
nhiềungườithànhđạtởBabylon,nhưngtôikhôngthểnàochỉramộtngười,dùchỉmộtngườiduy
nhất,đãkhởiđầusựnghiệpcủamìnhbằngcáchnhưthế.Đốivớicácvịđangcómặttạiđây,nếucóai
đãkhởisựthànhcôngsựnghiệpcủamìnhtừcácsòngbài,tôirấtmongcácbạnđóthẳngthắnchobiết
câuchuyệncủamình.Cóphảithếkhôngcácvị.
Tấtcảmọingườiimlặng,khôngaitrảlờiđượccâuhỏicủaArkad.Mộtlátsau,cóngườirụtrè
-Điềuôngvừayêucầucóbaogồmnhữngngườichủsòngbàikhông?
Arkadđáp:
-Nếubạnnghĩkhôngcóngườinàokhácngoàinhữngngườinày.Xinmọingườichobiết,cóphải
nhữngchủsòngbàivẫnthườngdodựmỗikhichúngtahỏivềnguồngốcthunhậpcủahọkhông?
ĐáplạicâuhỏicủaArkadchỉlànhữngtiếngầmừkhekhẽcủanhiềungười.Thấythế,Arkadnói
tiếp:
-Chắcchắnrằngviệctìmkiếmmaymắnởsòngbài,ởnhữngcuộcđuangựahaynhặtđượccái
túirơikhôngđemlạisựgiàucóvàthànhcônglâudàichochúngta.Vậybâygiờchúngtahãythảo
luậnđếncáccôngviệckinhdoanh,buônbánxemsao.Tôichorằng,mộtcuộcgiaodịchlàmănmang
lạinhiềulợinhuậnkhôngphảilàsựmaymắntìnhcờ,màđólàphầnthưởngxứngđángchonhữngnỗ
lựccủachúngta.Cóaiđềnghịvấnđềthảoluậnkháckhông?
Arkadvừadứtlời,mộtvịthươnggiakhácaotuổiđứnglênxinnói:
-XinquývịthânhữuvàôngArkadđángkínhchophéptôinóirasuynghĩcủamình.Nếuđúng
nhưcácvịđãbảo,việctintưởngvàocáckhảnăngkhônkhéovàđầuóctinhnhạysẽkhiếnchúngta
thànhcôngtrongcáchoạtđộngkinhdoanh,thìtạisaochúngtakhôngxemxétđếnkhíacạnhnhững
cơhộitìnhcờcóthểdẫnđếnthànhcôngvàđemlạilợinhuậnkhổnglồ?Cóthểnhữngdịpmayrất
hiếmkhixảyra,nhưngthỉnhthoảngnóvẫncó.Chắchẳnởđâycórấtnhiềungườiđãgặptrườnghợp
bịvuộtkhỏitầmtaynhữngcơhộithànhcông.Vậyxinnhờquývị,nhữngaiđãtừngtrảinghiệmsự
việctrênhãykểlạichochúngtôingheđượckhông?
-Đúnglàmộtsuynghĩtinhtế!–Arkadlêntiếngtánthưởng.-Vậyaitrongchúngtađãtừnggặp
maymắnvàđãđểvuộtmấtnó?
Nhiềucánhtaygiơlêntrongđócócảvịthươnggiavừanóikia.Arkadđềnghị:
-Vìônglàngườiđưaravấnđềnày,nêntrướchếtchúngtôirấtmongngheýkiếncủaông
-Tôirấtvuilòngthuậtlạimộtcâuchuyệnđểquývịthấyđượcmộtngườicóthểtiếnđếnrấtgần
sựmaymắn,nhưngsauđólạibịvuộtmấtkhiếnanhtavôcùnghốitiếc.
Vàngườithươnggianọbắtđầukể:
“Nhiềunămtrướcđây,khitôicòntrẻvàmớilậpgiađình.Lúcấytôicònchưalàmnghềkinh
doanhmàhàngngàyvẫnđilàmcôngchongườikhácđểnuôisốngbảnthânvàgiađìnhcủamình.Một
ngàynọ,chatôihồhởitìmđếnvàthuyếtphụctôithamgiavàomộtvụđầutư.Ôngnóirằng,contrai
củangườibạnthâmgiaovớiôngđangdựđịnhmuamộtmảnhđấtkhôcằnnằmkhôngxakhuvực
chúngtôiđangsống.
Ngườiđódựtrùsaukhimuaxongsẽchodựngbaguồngnướcđểđưanướcvàomảnhđấtấy,
biếnnóthànhđấtcóthểtrồngtrọtđược.Sauđó,anhtasẽphânmảnhđấtấythànhnhữnglônhỏvà
bánchonhữngngườicầnxâynhàvàtrồngtrọt.
Dochàngtrainàycóhoàncảnhgiốngtôi,chỉlàmộtthanhniênlàmviệckiếmsốnghàngngàyvà
giađìnhrấtnghèonênkhôngđủtàichínhđểthựchiệndựđịnhđó.Vìvậy,anhtaquyếtđịnhrủnhiều
ngườibạncùnggópvốnđầutư.Kếhoạchnàyđãcómườihaingườithamgia.Họđềuđangđilàmđể
nuôisốnggiađình,nênđồngýtríchramộtphầnmườisốtiềnkiếmđượcgópvàocôngtrìnhđócho
đếnkhinàomảnhđấtđượcbánlại.Sốtiềnthuđượcsẽphânchiađúngtheotỷlệmàmỗingườigóp
vốn.
-Contraià!–Chatôibảo.-Giờconcầnphảisuynghĩvàhànhđộngchínchắnnhưmộtngườiđã
trưởngthành.Chamongconrútkinhnghiệmtừsailầmcủachalúccòntrẻđểmạnhdạnbắtđầuxây
dựngchomìnhmộttàisảncógiátrịvàđượcmọingườinểtrọng.
-Điềunàybảnthânconcũngrấtmongmuốnchaà!–Tôiđáplại.
-Vậyconhãylàmtheolờikhuyêntốtđẹpcủachangaybâygiờđi.Connênlàmcôngviệcmà
đánglẽrachaphảilàmkhiởvàođộtuổicủacon.Từsốtiềnkiếmđượchàngtháng,conhãytríchra
mộtphầnmườiđểthamgiavàonhữngcuộcđầutưkia.Đếnkhibằngtuổicha,consẽsởhữuđược
mộttàisảncógiátrịchobảnthâncon.-Conrấtmuốntrởthànhmộtngườigiàucó.Concũngcầnkiếm
đượcthậtnhiềutiềnđểtrangtrảitrongcuộcsống.Tuyvậy,conđangbănkhoănkhôngbiếtcónên
nghetheolờikhuyênbảocủachahaykhông,bởivìconvẫncònrấttrẻvàcònnhiềuthờigianđểlàm
mọichuyện.
-Chađãtừngnghĩnhưthếkhibằngtuổicủacon,contraiạ!Thếđấy,rồinhiềunămtrôiqua,cha
chẳngthểlàmđượcđiềugìcả.
-Thờiđạiconđangsốngkhácthờitrẻcủacha,chaà!Consẽtránhvếtxeđổcủacha.Xincha
đừnglo.
-Conđangcócơhộimaymắnlớntrongđờiđó,contrai!Dịpmaynàysẽgiúpcontrởnêngiàu
có,chakhuyênconđừngnênchậmtrễnữa.Ngayngàymai,conhãytớigặpvàthươnglượngvớianh
tađểgópmộtphầnmườisốtiềnkiếmđượccủaconvàokếhoạchấy.Đâylàmộtsựđầutưquantrọng
chotươnglaicủacon,vìvậyconhãynhanhlên.Cơhộikhôngchờđợiaibaogiờ.Hômnaynóởđây,
nhưngngàymainóđếnnơikhácrồi.Thếnên,conđừngbaogiờchậmtrễ!
Mặcnhữnglờikhuyênlơn,thúcgiụccủacha,tôivẫnlưỡnglựkhôngthựchiệncôngviệcđó.Và
rồi,tôibịcuốnhútvàonhữngcáiáochoàngđẹp,sangtrọngởngoàichợnênđãbỏtiềnramuahaicái
chotôivàvợtôi.Nếudànhramộtphầnmườisốtiềnkiếmđượcđểđầutưvàokếhoạchkia,thìtôi
khôngthểmuađượcnhữngcáiáođẹpnhưthế.Tạisaotôiphảihysinhnhữngsởthíchcủabảnthânđể
làmnhữngcôngviệcmấtnhiềuthờigiannhưthế?Chínhvìnhữngsuynghĩnhưvậymàtôiđãkhông
làmtheolờikhuyênđầykinhnghiệmquýbáucủachatôi.Saumộtthờigian,quảthậtcôngtrìnhấyđã
manglạilợinhuậnrấtlớnvàmỗingườithamgiavàokếhoạchđóđãthuđượcmộtkhoảntiềngấp
mườimấylầnsốtiềnvốnbỏra.Điềunàykhiếntôivôcùnghốitiếcvàthầmtráchmìnhthậtthiếu
khônngoan,ngoancốkhôngnghelờikhuyênđúngđắncủachamình.Câuchuyệncủatôilàminh
chứngcụthểrằngtôiđãđểvuộtmấtcơhộilàmgiàucủamình.”
-Trongcâuchuyệnnày,chúngtathấyđượcmaymắnsẽđếnvớinhữngaibiếtđónnhậnnó.-
Ngườiđànôngngồibêncạnhvịthươnggiavừakểchuyệnlêntiếng.-Việcmộtngườitạodựngđược
sảnnghiệpluôncónhữngbàihọcgiátrịđángđểchúngtahọchỏi.Chúngtacóthểkhởinghiệpchỉ
bằngmộtvàiđồngbạclẻ,haybằngmộtsốtiềntríchratừkhoảnthunhậpnhỏnhoicủamình.Như
chínhtôichẳnghạn,tôibắtđầusựnghiệplàmgiàucủamìnhkhicònlàmộtcậubévàđãmuamộtcon
bêcáivớigiámộtđồngbạc.Chođếnbâygiờtôiđãsởhữuđượcmộttrangtrạigiasúccósốlượnglên
tớingàncon.
Cơhộikhởiđầuchosựgiàucócóthểđếnvớibấtkỳai,nhưngnótùythuộcvàoviệcconngười
cónắmbắtđượccơhộiđóhaykhôngvàthựchiệnnhưthếnào.Mộtlàbiếtnắmbắt,quyếttâmthực
hiệnđểđạtthànhcôngvàsởhữuđượccáitàisảncógiátrị;hailàbỏquacơhộihoặckhôngcóýchí
thựchiện,đểrồisuốtđờisốngtrongsựnghèokhóvàhốitiếc.
-Tôicũngxinđượcphátbiểuvềvấnđềnày.-Mộtngườikháclêntiếng–TôilàngườiSyri.
Mặcdùsửdụngngônngữcủacácbạnkhôngthànhthạolắm,nhưngtôirấtmuốngọiđúngtênngười
bạnthươnggiavừarồi.Nếutôigọitênngườithươnggianàytheongônngữcủacácbạnthìchắcchắn
tôiphátâmkhôngđúng,nhưngnếutôigọibằngtiếngSyri,thìcólẽcácbạnsẽkhônghiểu.Vậythì,
kínhthưatấtcảquývị,nếumuốncómộtcáitênchungđểgọingườicốtìnhnétránhhoặckhôngchịu
làmviệcnhằmđemlạilợiíchchobảnthânanhta,thìcácbạngọingườiđólàgìnhỉ?
-Mộtkẻtrìhoãn,ùlì.-Mộtgiọngnóicấtlên.
-Chínhlànhưthếđó!-NgườiđếntừSyrihuơtayđồngtìnhmộtcáchmạnhmẽ.-Vớitình
trạngnhưthế,anhtachỉmấtthờigianchờđợimàthôi.Khidịpmayđến,anhtalạibảomìnhđangcó
nhiềuviệcphảilàmvàxinhãyđợiđó.Anhtakhônghềbiếtrằng,dịpmaykhôngchờđợimộtkẻchậm
chạpnàocả.Nếungườinàomuốnnắmbắtcơhộithìphảinhanhchânlên,phảiquyếttâmthựchiện
đếncùngmớimongtậndụngđượcưuđiểmcủacơhộiđó.Dovậy,tôikhẳngđịnhrằngbấtcứngười
nàochậmchạp,dodựtrướcmộtcơhộitốt,thìđíchthịđólàmộtkẻùlìmộtcáchđángtiếc,vàchắc
chắnlàanhtasẽhốihậnkhôngkhácgìngườibạnthươnggialúccòntrẻcủachúngta.
Vịthươnggiađứnglênvàcúimìnhđáplại:
-Tôixintỏlòngkínhphụcbạn!Bạnđãkhôngngầnngạinóimộtcáchthẳngthắnđếnvấnđề
đó.
-Đểhiểurõvấnđề,chúngtacầnnghecàngnhiềucàngtốtnhữngkinhkhácnhauvềsựmay
mắn.Aicóthểkểchochúngtôinghenữakhông?–Arkadnói.
-Tôisẽkể!-Mộtngườiđànôngtrungniên,mặcáochoàngmàuđỏđáplại.–Tôilàmộtngười
thumuagiasúc,chủyếulàlạcđàvàngựa,nhưngthỉnhthoảngtôimuacảcừuvàdê.Câuchuyệntôi
sắpkểrađâysẽminhchứngmộtsựthậtlàdịpmayhiếmcóthườngvụtquarấtnhanh–nhưtrường
hợpcủatôi,nóchỉđếntrongmộtđêm,mặcdùtôimongmỏichờđợinótừrấtlâu.Vàđángtiếclàtôi
đãđểvuộtmấtnó.Đánhgiáđiềunàynhưthếnàotùythuộcvàocácbạn.
Vớigiọngtrầmngâmnhưhồitưởnglạiquákhứ,ôngtakểlại:
“Vàomộtbuổichiềucáchđâyđãnhiềunăm,trảiquamộtcuộchànhtrìnhdàingàygiankhổđể
tìmmuagiasúc,tôivẫnkhôngmuađượcgì.Chánnản,mệtmỏi,tôiquaytrởvềBabylonvàrấtbực
mìnhvìthấycổngthànhđãđóngchặt.Trongkhinhữngngườinôlệcủatôicănglềurađểngủtạmqua
đêm,tôibuồnbãvàkhôngngủđượcnêntrởdậyđihónggió.Tìnhcờ,tôigặpmộtngườinôngdân
trungniênđangđiloanhquanh,cóvẻnhưrấtsốtruộtvàlolắngvìmộtđiềugìđó.Giốngnhưchúng
tôi,đoànngườicủaôngcũngđangởbênngoàithành.
-Kínhthưaông!-Ngườinôngdânnóivớitôi.Nhìnbênngoài,tôiđoánônglàmộtngườithu
muagiasúc.Nếuđúngnhư thế,tôirấtmuốnbánchoôngtoànbộbầycừubéotốtcủatôi.Tôi từ
phươngxatới,đangđịnhsángmaiđemđàncừunàyvàothànhđểbán,nhưngvừarồitôimớinhận
đượctinngườivợyêuquýcủatôihiệnnayđanglâmbệnhnặngởnhà.Tôiphảiquaytrởvềcàngsớm
càngtốtnênmuốnbánbầycừukiangaylúcnày.Mongôngmuagiúpđểtôivàcácnôlệcủatôiđược
trởvềngaytrongđêmnay.
Vàolúcđó,trờirấttốinêntôikhôngthểquansátđượcbầycừucủaôngấy,nhưngcăncứvào
tiếngkêu,tôiđoánsốlượngcừuchắcphảirấtnhiều.Tôiđãmấtmườingàyrongruổivôíchmàvẫn
khôngmuađượcgìcả.Vìthế,tôirấthứngkhởitrướclờiđềnghịđóvàthươnglượngngayvớingười
nôngdân.Doquálolắng,ôngấyđãđưaramứcgiárấtthấpsovớigiáthôngthườngraobánmộtcon
cừu.Tôiđồngýngay.Bởivì,tôibiếtchắcvàosángngàymai,nhữngngườinôlệcủatôicóthểlùacả
bầycừuquacổngthànhvàbánvớigiácaohơnrấtnhiều.
Cuộcthươnglượngkếtthúc,tôigọinhữngngườinôlệmangđuốcđếnđểđếmbầycừu,vìtheo
ngườinôngdân,sốlượngcảbầycừulêntớichíntrămcon.Mặcdùđãrấtcốgắng,nhưngchúngtôi
khôngtàinàođếmđược.Vìvậy,khôngbiếtxúiquẩythếnàotôilạibảovớiôngấyrằng,đợiđếnngày
maikhiđếmxong,tôisẽthanhtoántiềnchoôngta.
-Xinlàmơn,thưaquýông!–Ôngtakhẩnkhoản.–Ngàicóthểtrảchotôihaiphầnbasốtiền
củachíntrămconcừunàycũngđược,đểtôicóthểkhởihànhngaybâygiờ.Tôisẽđểlạiđâyngườinô
lệthôngminhvàhiểubiếtnhấtcủatôi.Sángngàymai,cậutasẽgiúpôngđếmsốcừu.Tôirấttincậy
anhta,vàthườnggiaochoanhtanhữngviệcquantrọng.Vìvậy,ôngcóthểđiềuchỉnhphầntiềnphải
trảcònlại,nếucósailệchvềsốlượng.
Nhưngdosựngutốivàquátínhtoáncủamình,tôiđãnhấtquyếtkhôngchịuđưatiềnnhưlờiđề
nghịcủaôngấyngaylúcđó.Cuộcgiaodịchbuônbáncủatôixemnhưchấmdứt.Vàosángsớmhôm
sau,trướckhitôithứcdậy,cáccổngthànhđãmởvàcóbốnngườiđãtìmđếnmuabầycừucủangười
nôngdânấy.Họlànhữngngườithumuagiasúcgiốngtôi.Nhìnthấybầycừu,họrấtưngýnênđãtrả
vớigiárấtcao–caogấpbalầnsovớigiángườinôngdânnàinỉbánchotôivàotốihômqua.Những
ngườinàychobiết,dovươngquốcđangbịgiặcđedọabaovâymàlươngthựctrongthànhkhôngcó
dựtrữnhiều,nênhọmuagiasúc,giacầmthaythế.Điềuđóđồngnghĩavớiviệctôiđãđểmấtmộtcơ
hộibuônbánmanglạilợinhuậnrấtlớn.Vậycóphảidịpmayhiếmcóđãvuộtkhỏitầmtaycủatôi
không?”
-Đâylàmộtcâuchuyệnkháđặcbiệt.–Arkadnhậnđịnh.–Nóđãchochúngtamộtbàihọcvề
sựkhônngoan.Mọingườicóthấynhưthếkhông?
-Đúngvậy!-Mộtngườithợlàmyênngựakhảkínhgóplời.–Khônngoanlàphảinắmbắtvà
đápứngngaymọiyêucầucủacơhộikhichúngtanhậnthấyrõkếtquảcủanósẽđemlạinhiềuđiều
tốtđẹp.Trongviệcbuônbán,nếucómộtcuộcthươnglượngđiđếnthànhcôngvàchắcchắnmanglại
lợinhuận,thìbạncầnphảibảovệthànhquảcủamình,tránhnhữngsuynghĩdodựhaythiếutựtincủa
bảnthân,đồngthờicảnhgiácvớinhữngýkiếncanthiệpcủangườikhác.Dĩnhiên,chọnđiềusailàdo
chúngtangungốc.Cònnếuchọnđiềuđúngmàchúngtalạicókhuyhướngdodự,lưỡnglựvàphân
vânsuytínhthìchỉkhiếndịpmaytrôiquamất.Phánđoánđầutiênthườnglàphánđoántốtnhấtcủa
tôi.Tuynhiên,thườngtrongcáccuộcthươnglượng,tôivẫnluôncảmthấykhókhănkhitựthuyết
phụcmìnhtintheonhữngphánđoánđó.Bởivậy,cũnggiốngnhưmộtsựtựbảovệmìnhnhằmchống
lạinhữngđiểmyếukémcủabảnthân,trongnhữngcuộcthươnglượng,tôiluônphântíchlòngtựtin
củamình.Làmnhưthếtôisẽtránhđượcsựhốitiếcvềsauvàluônnắmbắtđượcnhữngdịpmayđến
vớimình.
-Cámơnanh!Tôixinđượcnóitiếp.-NgườiđếntừSyriđứngdậy.-Nhữngcâuchuyệnnàyrất
giốngnhau,bởivìmỗilầncơmayvuộtmấtđềucónhữnglýdotươngtự.Nhưngtạisaomỗilầnđối
diệnvớidịpmay,chúngtathườngdodựvàthốilui,chứkhôngnghĩrằngđâylàdịptốtcầnphảinắm
lấy.Phảichăngnếuchúngtacứsuynghĩtheoxuhướngnhưthếthìchúngtasẽkhôngthànhcông?
-Anhnóirấtđúng,anhbạnạ!-Ngườithumuagiasúcđáplời.–Tronghaicâuchuyệntrên,dịp
mayvụtkhỏitầmtaylàdosựtrìhoãncủachúngta.Điềuđóchothấytínhdodựvẫnluôntồntạitrong
tấtcảmọingười,trongkhichúngtalạiluônmongmuốnđượcthànhđạtvàgiàucó.Vàthếlàkhicác
dịpmayđến,dotínhdodự,ùlìnênchúngtađãkhôngchịunắmbắt.Nếuhiểunhưvậythìquảthật
tínhkhícủachúngtađãtrởthànhkẻthùtệhạinhấtcủachínhchúngta.
-Lúccòntrẻ,tôiđãkhôngnhậnrađượcđiềuđó.NhữnglờinóicủangườibạnđếntừSyriquả
thậtrấtsâusắc.Trướcđâytôinghĩmìnhđểlỡnhiềucơhộikinhdoanhlàdokhảnăngphánđoáncủa
tôirấttệ.Vềsautôilạitinrằng,đólàdotrínãođầnđộncủamình.Nhưngcuốicùngtôicũngnhậnra
đượcsựthật,đólàdothóiquentrìhoãn,chậmchạp,khôngbắtkịpyêucầucủathựctếphảiraquyết
địnhnhanhchóngđểhànhđộnggiànhlấythànhcông.Khihiểurasựviệc,tôiđãthậtsựhốitiếcvà
thấyrõtáchạicủatínhùlìtrongbảnthânmình.Dođó,tôiđãtìmcáchthoátkhỏikẻthùkiađểvươn
lênvàđạtđượcnhữngthànhquảnhưhiệnnay.
-Cámơnanh!Tôicómộtcâuhỏimuốnnhờvịthươnggiatrảlờigiúp.–NgườibạnđếntừSyri
nóitiếp.–Nhìndángvẻngàynay,tôinghĩôngđãlàmộtngườirấtthànhđạt.Vậyhãynóichochúng
tôibiết,ôngđãchốnglạitínhùlìcủamình
Ngườithươnggiatừtốntrảlời:
-Đốivớitôi,tínhùlìlàmộtkẻthùluônrìnhrập,chờdịpđểgâycảntrởchocôngviệc.Câu
chuyệnbannãytôikểchocácbạnnghechỉlàmộttrongnhữngcâuchuyệnmàtôiđãtừngtrảiqua,
chothấybảnthântôicũngđãbỏlỡrấtnhiềucơhộitốttrongcuộcđờimình.Bạnthấyđó,chúngta
khôngthểđểkẻtrộmvàokhuânnhữngbồlúacủamình,cũngkhôngaimuốnđểđốithủphỗngtay
trênnhữngkháchhàngtiềmnăngcóthểđemlạinguồnlợichomình.Mộtkhitôiđãnhậnthứcđược
táchạicủanhữnghànhviđóthìtôisẽloạibỏngay.Phảicảithiệnbảntínhdodự,trìtrệcủabảnthân
thìchúngtamớicóthểlàmgiàuđược.
-Ýkiếncủaôngthếnào,hỡiôngArkadđángkính?BởivìônglàngườigiàucónhấtởBabylon,
nênnhiềungười thường bảo ông là con người maymắn.Nhưngthậtra nếu chúng ta không chiến
thắngđượcbảntínhùlì,trìtrệcủabảnthân,thìchúngtakhôngthểđạtđượcnhữngthànhcôngvàtrở
nêngiàucó.Ôngcóđồngývớitôinhưvậykhông?
-Hoàntoànđúngnhưthếanhbạnạ!–Arkadthừanhận.–Trongsuốtcuộcđời,tôiđãtừngchứng
kiếnrấtnhiềungườitheođuổichíhướngriêngcủahọtrongcáclĩnhvựcnhưkinhdoanhthươngmại,
khoahọc,nghệthuật;vàkhôngítngườitrongsốđóđãđạtđượcthànhcông.Tôicóthểkhẳngđịnh
rằng,cơhộimaymắndànhchomọingườilànhưnhau,nhưngchỉmộtsốngườilànắmbắtđượcvận
mayvàtrởnênthànhcông.Cònnhiềungườikhác,thườnglàvìdodự,toantínhthiệthơnmàkhiến
chocơhộitrôiqua,đểrồicuộcsốngcủahọvẫnkhôngcómộtsựthayđổinàocả.Họvẫnnghèođói,
vấtvảvàlamlũ,cókhisuốtcảcuộcđờivẫnkhôngthoátkhỏicuộcsốngcơcựcđó.
Arkadquayvềphíangườidệtvàivànóitiếp:
-Anhđãgợiýchochúngtamộtđềtàithảoluậnrấthay.Vậyanhnghĩnhưthếnàovềsựmay
mắn.
-Tôimuốnnhìnsựmaymắnởmộtkhíacạnhkhác.Trướcđây,tôinghĩrằngnólàđiềumàai
cũngmongướcvànócóthểxảyrakhôngcầnbấtcứsựnỗlựcnàocủaconngười.Nhưngbâygiờ,qua
cuộcthảoluậnrấtthúvịvừarồi,tôiđãnhậnthứcđượcsựmaymắnkhôngphảicứchờđợilàcóđược.
Màđểđượcmaymắn,chúngtacầnphảibiếtcáchnắmlấyơhộitốtvàquyếttâmthựchiệnngay.Do
vậytrongtươnglai,tôisẽcốgắnghếtsứcmìnhđểnắmchắcnhữngcơhộitốtkhinóđếnvớitôi.
-Anhđãtiếpthurấttốtnhữngvấnđềmàchúngtavừathảoluận.–Arkadđáplại.-Dịpmay
thườngđemđếnchochúngtanhữngcơhộirấtítkhilặplạilầnthứhai.Ngườibạnthươnggiacủa
chúngtađãcódịpmayhiếmcónhưnglạikhôngbiếtcáchnắmlấynóvàtấtnhiênlàbỏlỡmộtcơhội
cóthểđemlạisựgiàucóchoanhấy.Ngườibạnmuagiasúccủachúngtacũngvậy,đánglẽanhtacó
thểthuđượcmộtkhoảnlợinhuậnrấtlớnnếuthựchiệnngayviệcmuabầycừu.
Vậylàchúngtađãthảoluậnrấtnhiềuvềvấnđềnàyđểtìmranhữngphươngthứcthuhútsựmay
mắnđếnvớichúngta.Tôithiếtnghĩ,bâygiờchúngtađãtìmraphươngthứcđóvàthôngquanó
chúngtabiếtmộtsựthậtvềsựmaymắn.Đólà:Sựmaymắncóthểthuhútđượcnếuchúngtabiết
nắmlấycơhội.
Cácbạnhãynhớđiềunày,nếuchúngtabiếtcáchnắmlấynhữngcơhộitốtđếnvớimình,tứclà
đãthuhútđượcsựmaymắnvànếubạnquyếtđịnhhànhđộngđúnglúc,thìnósẽđưabạntớiđỉnhcao
củasựthànhcôngmàbạnmongđợinhất.
5.Nămquyluậtcủavàng
-Mộttúivàngvàmộtmảnhgốmtrênđókhắcnhữnglờikhônngoan,cácanhsẽchọncáinào?
Trongánhsánglậplòecủangọnlửađốtbằngnhữngbụicâykhôởsamạc,nhữnggươngmặtrám
nắngánhlênmộtniềmthíchthútrướccâuhỏicủaônggiàKalababthôngthái.
-Vàngchứ,chọnvàngchứ!–Haimươibảyngườicùngđồngloạtlêntiếng.
ÔngKalababmỉmcườimộtcáchđộlượng:
-Khoanđã! – Ông dừng lời, đưa cao một cánh tay chỉvàomànđêmrồi chậm rãi tiếp lời. –
Chúngtahãylắngnghetiếnghúcủanhữngconchóhoangkia.Chúngđangtrulêntừnghồitrongcái
đói.Nếubâygiờchúngăn,chúngsẽnhưthếnàonhỉ?Chúngsẽđánhnhaubấtkểsốngchếtđểtranh
giànhmiếngănmàkhôngcầnbiếttớingàymaisẽnhưthếnào.
Conngườicũnggiốngnhưvậy.Bấtchấpcảsựkhônngoan,chúngtachỉhamlấyvàng.Songđến
ngàymai,chúngtalạitrutréolênbởivìchúngtađểmấtvàng.
Thậtra,vàngchỉdànhchonhữngngườinàobiếtquyluậtcủanóvàtôntrọngcácquyluậtđó.
Những cơn gió lạnh buốt trong đêm ở sa mạc ào ào thổi đến, Kalabab cúi xuống, kéo tà áo
choàngcheđôichânrắnrỏicủamình,rồithongthảnóitiếp:
-Bởivìcácbạnđãtậntụy,chămsócrấtchuđáobầylạcđàcủatôivàđãchịucựcnhọckhiđi
băngquasamạcnóngbỏng,đồngthờicácbạnđãkiêncườngchiếnđấuchốnglạibọncướplămle
muốnchiếmsốhànghóacủatôi,nênđêmnaytôisẽkểchocácbạnnghecâuchuyệnvềnămquyluật
củavàng.Mộtcâuchuyệnmàcólẽcácbạnchưahềngheđếnbaogiờ.
Nàycácbạn,hãylắngnghenhữnggìtôisắpnóirađây.Bởivì,nếucácbạnnắmchắcđượcý
nghĩavàvậndụngnóthậttốtthìchẳngbaolâusaucácbạnsẽkiếmđượcnhiềuvàng.
ÔngKalababbỗngimlặngvàtrầmtưtronggiâylát.Trênđầumọingười,nềntrờixứBabylon
huyềnhoặcnhữngvìsaomuônmàulấplánh.PhíasaulưngĐềnhọc,nhữngchiếclềuvảibạcmàuđã
đượcneochắcchắnvàonhữngcáicọc,đềphòngnhữngcơngiôngvàgiósamạc.Cạnhlềulàcáckiện
hàngđượcxếptươmtấtvớinhữngtấmvảibốchắcchắnbaobọcbênngoài.Bầylạcđànằmdàitrên
cát,đangnhailạimộtcáchthíchthúsốthứcănbanchiều,thỉnhthoảngcóconphátranhữngtiếngkêu
khànkhànđứtquãng.
-Chúngtađãngheôngkểrấtnhiềuvềnhữngcâuchuyệnhay,ôngKalababà!-Ngườiphụtrách
việcđónggóicáckiệnhànglêntiếng.–Saukhihoànthànhcôngviệcchoông,chúngtôisẽvậndụng
nhữnglờichỉdẫnkhônngoancủaôngđểlàmgiàuchobảnthân.
-Trướcđây,tôiđãkểchocácanhnghevềnhữngcuộcmạohiểmmàchínhtôiđãtrảiquakhiđến
nhữngvùngđấtlạ,nhưngđêmnaytôisẽkểcâuchuyệnvềôngArkad,ngườinổitiếngkhônngoanvà
giàucónhấtởBabylon
-Chúngtôiđãngherấtnhiềuchuyệnvềôngấy.-Ngườiphụtráchđáp.
ÔngKalababgậtđầuvàbắtđầukể:
-ÔngArkadgiàunhất,bởivìôngấylàngườigiỏinhấttrongviệctìmravàng.Đêmnay,tôikể
chocácanhnghevềsựkhônngoancủaôngArkadmàchínhNomasir,contraicủaôngấy,kểchotôi
nghekhitôicònlàmộtcậubéởNineveh.
"Ngàyấy,tôivẫncònrấttrẻvàđilàmthuêgiốngnhưcácanh.Tôithườngmangnhữngbóthảm
lớn,loạiđẹpnhấttheoôngchủđếnnhàNomasirđểbánchoôngấy.Hômấy,đíchthânôngNomasir
đãchọnmuanhữngtấmthảmtốtnhấtvàcómàusắcvừaývớiôngta.Saucuộcmuabánđó,ông
Nomasirmờichúngtôiởlạiuốngrượu.Rượucủaôngấyrấtthơmvàngon.Tôinghĩđólàloạirượu
ngonnhấtmàlúcbấygiờtôicóthểnếmđược.
Trongcuộcđốiẩmđó,ôngtađãkểchochúngtôinghecâuchuyệnvềsựkhônngoancủacha
mình.Đócũnglàcâuchuyệnmàtôisắpkểrachocácbạnngheđây.
CácbạncũngbiếtlàBabyloncómộtphongtụclàcontraicủacácgiađìnhgiàucóthườngsống
vớichamẹđểđượckế thừa tàisản, nhưng ông Arkad không tán thành tập quán này. Do vậy khi
Nomasirđếntuổitrưởngthành,ôngArkadbènchogọiNormasirđếnvàbảo:
-Contraiơi,charấtmuốnconkếthừasảnnghiệpcủacha,nhưngtrướchếtconphảichứngtỏ
concóđủkhônngoanđểsửdụngsốtàisảnđó.Chonênchamuốnrằng,conhãytựmìnhđitìmmột
côngviệcchứngtỏconcũngcókhảnăngkiếmratiền.
Chasẽtraochoconhaivậtđểgiúpconcóđiềukiệnthựchiệnýđịnhcủamình.Nhưvậysovới
lúcchabắtđầutạodựngsựnghiệp,conđãthuậnlợihơncharấtnhiều.
Trướchết,chachoconmộttúivàng.Nếuconbiếtdùngsốvàngnàymộtcáchkhônngoan,thìnó
sẽgiúpconlàmgiàunhanhchóng.
Thứhai,chatraochocontấmthẻđấtsétnungnày,trênđócókhắcnămquyluậtvềvàng.Nếu
conứngdụngchúngtrongcáccôngviệckinhdoanhđịnhchúngsẽmanglạisựgiàucóvàuytíncho
con.
Saumườinămkểtừhômnay,conhãytrởvềnhàthămchavàthuậtlạimọiviệcchochanghe.
Nếucontỏralàngườibiếtsửdụngtiềnbạcmộtcáchxứngđáng,chasẽchoconkếthừatoànbộtài
sảncủacha.Cònnếuconkhôngđượcnhưvậy,chasẽhiếntặngtấtcảtàisảnnàychonhữngngười
nghèokhổ,ngườiănxinvàcácthầytế.
Theolờicha,Nomasirrađiđểthựchiệnchíhướngcủamình.Hànhtrangcủaanhlàtúivàngvà
mảnhgốmnungcủachađượcgóicẩnthậntrongtấmvảilụacùngvớimộtítnôlệvàvàiconngựa.
MườinămtrôiquavàNomasirthànhđạtquaytrởvềngôinhàcủachamìnhđúngnhưđãhẹn.
Nhânsựkiệnnày,ôngArkadmởmộtbuổitiệclongtrọng,mờinhiềubàconvàbạnbèđếndự.Cuối
buổitiệc,vợchồngôngArkadngồitrênhaichiếcghếlớnđặttrangtrọngởgiữađạisảnhphòngkhách.
Đốidiệnvớihọ,Nomasir,ngườivợvàhaicậucontraicủaôngấy,tiếpđếnlànhữngngườithânvà
bạn về đều ngồi trên những tấm thảm đặt theo hình vòng cung. Bên ngoài trời đã tối. Trong nhà,
nhữngngườinôlệđangcầmnhữngchiếclácọcócánrấtdàiquạtđềuđặn,nhịpnhàngđểlàmdịu
không khí oi bức. Cảnh tượng trông rất trang nghiêm. Tất cả mọi người đều hồi hộp, chăm chú
Nomasirđiềmđạm,tựtinđứngdậyvàbắtđầuthuậtlạitấtcảnhữngđiềuđãdiễnratrongsuốtmười
nămlậpnghiệpcủamình:
-Thưacha!Conxinbàytỏlòngkhâmphụccủamìnhtrướcsựkhônngoancủacha.Mườinăm
trước,khiconbướcvàotuổithànhniên,chađãkhuyếnkhíchconsốngđộclậpvàtrưởngthànhnhư
nhữngthanhniêncùngđộtuổicủamình,thayvìcứỷlại,sốngbámvàosảnnghiệpcủacha.
Chađãrộnglượngtraochoconmộttúivàngvàsựkhônngoancủacha.Tuynhiên,sốvàngđóđã
đemlạichoconnhiềubấthạnh.
ÔngArkadmỉmcườimộtcáchkhoandung:
-Kểtiếpđicon,câuchuyệncủaconlàmchabắtđầuthíchthú.Conđừngbỏquabấtcứmộtchi
tiếtnhỏnhặtnàonhé!
-Vâng,thưacha.Khirađi,conquyếtđịnhtớivùngNineveh.Lúcbấygiờ,đâylàmộtvương
quốcđangpháttriểnvàcónhiềucơhộitốtchonhữngngườitrẻtuổiđitheomộtđoànlữhànhvàkết
thânvớinhiềungười.Trongsốđócóhaingườiănnóirấthoạtbát,vuivẻ.Họcưỡihaiconngựatrắng
tuyệtđẹp,khỏemạnhvàchạyrấtnhanh.
Trongcuộchànhtrìnhđó,haingườibạnmớiquenđãtincẩntiếtlộchoconbiết,tạiNinevehcó
mộtngườigiàuđangsởhữumộtconngựamàôngtacholàchạynhanhkhôngcóđốithủ.Dođó,ông
tađãđặtcượcmộtmóntiềnlớnchobấtcứaicóngựachạynhanhhơnconngựacủamình.Theohai
ngườithìsovớingựacủahọ,conngựakiachỉlàmộtconlừanặngnềchậmchạp.Vìthế,họnóirằng
sẽnhấtquyếtthamgiavànắmchắcphầnthắngtrongtay.
Họchobiếtnhưmộtsựgiaân,rằngnếuconmuốn,họchoconcùngthamgiavàocuộccácược
đó.Lúcấyconthậtsựbịhọcuốnhútvàokếhoạchnghecóvẻrấthợplýấymàkhôngkịpsuytính
thiệthơn.Cuốicùng,conđãthấtbạimộtcáchthảmhạivàmấtgầnnhưtoànbộsốvàngcủamình.
Ngheđếnđây,ôngArkadkhôngnhịnđượcnênđãcườilớn.Mộtlátsau,Nomasirchậmrãikể
tiếp:
-Saunày,conmớibiết,đóchỉlàmộtâmmưunhằmlừagạttiềnbạccủanhữngngườichânướt
chânráomớiđếnnhưcon.Chabiếtđó,ngườiđànôngởNinevehchínhlàđồngđảngcủahaingườiđó
vàsaumỗilầnlừađảothànhcông,họlạicùngnhauchialợi.Tròchơikhămnàyđãdạychoconmột
bàihọcđầutiêntrongviệcrènluyệnbảnlĩnh.
Tuynhiên,chẳngbaolâusauconlạihọcđượcbàihọcthứhai,cũngcayđắngkhôngkémbàihọc
thứnhất.Trongđoànlữhànhđócómộtchàngtraitrẻ.Chamẹanhtarấtgiàucóvàgiốngnhưcon,
anhtađếnNinevehđểtìmcơhộilậpnghiệp.Khibọnconđếnđóđượcmộtthờigian,anhtabảovới
conrằngcómộtthươnggiamớimất,vìkhôngcóaitrôngcoicửahàngnênngườinhàcủaôngta
nhượnglạivớigiárấtrẻ.Anhtabànvớiconlàcùngnhauhùnvốnđểmuacửahàngđó.Tuynhiên,
anhtabảorằngưutiênđểconmuatrước,vìanhtaphảitrởvềnhàlấytiềnrồimớigópvàođược.Anh
tahứalàsẽgópbằngsốtiềnmàconbỏratrongkếhoạchbuônbánchungđó.
Mọiviệctiếnhànhđúngnhưvậy.Nhưngsauđó,anhtacứtìmcáchnấnnáởlạivàkhôngchịu
trởvềnhàđểlấytiềnnhưđãhứa.Ngoàira,anhtacònbộclộralàmộtngườibuônbánrấttệnhưnglại
tiêuphavôđộ.Cuốicùng,conđànhphảichấmdứtviệchợptáclàmănchungvớianhta.Nhưngđến
lúcnàyviệcbuônbáncũnggầnnhưsụpđổ.Sốhànghóacònlạiquákémchấtlượng,kháchhàng
khôngmuốnghéđếncửahàngnữa.Cònmuathêmnhữngmặthàngmớiđểbánthìconđãhếtvốn.
Suyđitínhlại,conchỉcòncáchbánđổbántháophầncònlạichomộtngườiDoTháiđểkiếmđược
đồngnàohayđồngấy.
Sauđó,cóthểnóirằngconđãrơivàonhữngngàythángkhổcựcvàvấtvảnhấttrongcuộcđời.
Conđikiếmviệclàmnhưngkhôngaichịuthuêconcả.Cuốicùng,đểsinhtồn,conphảibánhếtcác
conngựa,mấyngườinôlệvàcảnhữngbộquầnáođẹpđểlấytiềnmuathứcănvàchỗngủ.Nhưng
mỗingàytrôiquathìsựtúngquẫncủaconcàngbứcthiếthơn.
Trongnhữngngàyấy,conchợtnhớđếnlờichadặntrướclúcconrađi,chaà!Chamuốnconhọc
hỏi,rènluyệnvàtrởthànhmộtngườiđànôngthựcthụ,chínchắnvớinhữngtrảinghiệmcuộcđời.Vì
vậy,conquyếtđịnhphảithựchiệnchobằngđượcýđịnhđó,nếukhôngconsẽkhôngtrởvềgặpcha.
Ngheđếnđây,ngườimẹlặnglẽlauhaihàngnướcmắtchảyxuốngtrênđôigòmá.Bàkhôngngờ
đứacontraicủamìnhđãphảichịunhiềukhổcực,vấtvảnhưthế.
Normasirkểtiếp:
-Conlấytấmthẻđấtsétravàcẩnthậnđọcđiđọclạinộidungcủacácquyluậtvàng.Connhận
thứcrằng,trướctiênmìnhphảihiểuđượcnó,sauđómớihyvọngtạoravàgìngiữđượcvàng.Con
bènhọcthuộclòngtấtcảcácquyluậtđó.Vàkếthợpvớinhữngkinhnghiệmđượcrútratừnhữnglần
vấpngãtrướcđây,conmạnhdạnquyếtđịnhkhinàocócơhộithuậntiệnthìnhấtđịnhphảivậndụng
cácquyluậtnàymộtcáchkhônngoannhất.
NĂMQUYLUẬTCỦAVÀNG
1.Đốivớinhữngngườisẵnsàngdànhramộtphầnmườisốtiềnkiếmđượcđểtíchlũycho
riêngmìnhtrongtươnglai,thìvàngsẽđếnvàđếnvớisốlượngngàycàngnhiều.
2.Vànglàngườilàmcôngcầnmẫnvànhiệttìnhnhấtđốivớinhữngngườichủkhônngoan
biếtnhậnrakhảnăngsinhlợivàpháttriển.
3.Vàngluônluôntrungthànhvàđemlạilợinhuậnchonhữngngườichủthậntrọngđầutư
theolờikhuyêncủanhữngngườikhônngoan.
4.Đốivớinhữngvụđầutưkinhdoanhmàbảnthânmìnhchưanắmrõhoặckhôngđược
ngườigiàukinhnghiệmchỉbảothìrấtdễbịmấtvàng.
5.Nếudùngvàngđểkiếmlợimộtcáchphipháphoặclàmtheonhữnglờikhuyênkhôngđúng,
lừađảohayphóthácnóchonhữngkinhnghiệmyếukémthìrấtdễthấtbạivàmấtsạchvàng.
Nhânđêmnaycóchangồiởđây,conxinđọclạinămquyluậtvàngchứađựngtấtcảsựkhôn
ngoancủacha.Conthấymìnhlàngườithậtdiễmphúcđãđượcchatruyềnthụchonhữngkinhnghiệm
quýbáuấy:
Đólànămquyluậtcủavàngchađãhàophóngtặngchocon.Sovớimộttúivàng,thìtheocon,nó
cógiátrịgấphàngchụclần.
Normasirnhìnchađầycảmkíchvànóitiếp:
-Conxinkểtiếpcâuchuyệnđếngiaiđoạnconđanglâmvàocảnhtúngquẫnvàthấtvọngnhất
trongcuộcđờimình.Khiđó,conđãmấtsạchvàng,ngựa,nôlệ,áoquầnđẹp.Cuộcsốngcủaconchỉ
đếmđượctừngngày.
Tuynhiên,quacơngiôngtrờilạisáng.Thờivậncủaconcũngđãđếnkhiconkiếmđượcviệc
làm.Đólàcôngviệccaiquảnmộttoánnôlệxâytườngthànhởvươngquốcđó.
Khiđãcóthunhập,conbắtđầuápdụngquyluậtthứnhấtcủavàng.Hàngthángcontiếtkiệm
mỗimộtđồngxuđượctríchratừsốtiềnlươngrấtítỏicủacon.Đểcóđượcmộtđồngbạclàcảmột
thờigiandài.Bởivì,concònphảilotrangtrảicuộcsốngtừsốtiềnlươngrấteohẹpđó.Conđãlậpkế
hoạchchitiêutiếtkiệmđếnmứccóthểchấpnhậnđược,vớiquyếttâmphảikiếmlạisốvàngmàcha
đãchocontrongthờigianngắnnhất
Vàomộtngàykia,ngườichủnôlệ,vốntừlâuđãtrởthànhngườibạnthânthiếtcủacon,đếngặp
convànóirằng:
-Anhlàmộtchàngtraitrẻbiếttiếtkiệmvàkhôngphungphíhếtsốtiềnkiếmđược.Sốvànganh
tíchlũyđược,liệucócáchnàođểnósinhlợithêmchoanhkhông?
-Vâng!–Conđáplại–Mongmuốnlớnnhấtcủatôihiệnnaylàtíchlũyđủsốvàngtrướcđây
chatôiđãchotôi.Vìthiếukinhnghiệmbuônbánmàtôiđãtiêutánhếtsốvàngđórồi.
-Anhcómộtmongướcrấttốtđẹpkhiếntôirấtthánphục.Chắcanhcũngbiết,cónhiềucáchđể
số vàng tiết kiệm đó sinh lợi và giúp anh nhanh chóng đạt được ý nguyện. Anh có ý định đầu tư
không?
-Thậttiếc!Tôiđãtrảiquanhiềukinhnghiệmthấtbạichuaxót,nêntôirấtsợbịvấpngãlầnnữa.
-Nếuanhtintưởngởtôi,tôisẽmờianhthamgiavàomộtkếhoạchsửdụngvàngrấthiệuquả.–
Anhtađáplại–Trongvòngmộtnămnữa,tườngthànhnàysẽxâyxong,côngviệctiếpđếnlàđúc
nhữngcánhcổngbằngđồngđểgắnởcáccửaravàonhằmbảovệvươngquốctránhkhỏinhữngcuộc
tấncôngcủakẻthù.Theotôinhậnthấy,khắpxứNinevehnàykhônggomđủsốlượngđồngđểđúc
cổngvànhàvuacũngchưahềnghĩđếnđiềunày.Kếhoạchcủatôilàchúngtasẽhuyđộngmọingười
gomgópvàngvàgửichomộtđoànlữhànhtincậynhấtđếnnhữngkhumỏđồngcáchđâyrấtxanhờ
muagiùm.Sauđó,đồngsẽđượcđưavềvàdựtrữởNineveh.Đếnkhinhàvuaralệnhđúccổng,chúng
tasẽmangbánsốđồngấy.Cóthểtrongdịpnày,đồngsẽcógiárấtcao.Cònnếutrườnghợpnhàvua
khôngmua,chúngtavẫncóthểbánđồngchonhữngngườiđúckhiên,làmtượng…
Ngheanhấytrìnhbàykếhoạchđầutưnày,connhậnthấyđâylàmộtdịpmayhiếmcóđểtuân
thủquyluậtthứbacủavàng.Vìvậy,conquyếtđịnhđầutưtoànbộsốtiềntiếtkiệmcủamìnhvàođó.
Quảthật,kếhoạchnàyđãkhônglàmconthấtvọng.Nóđãmanglạithànhcôngngoàisứctưởngtượng
vàsốvàngtíchlũynhỏnhoicủaconđãtăngđángkểquađợtbuônbánđó.
Kểtừđó,conđượccôngmộtthànhviêncủanhómngườiluônthựchiệnnhữngcuộckinhdoanh
mạohiểmmộtcáchthậntrọngấy.Họđềulànhữngngườikhônngoanvàluônbiếtcáchsửdụngvàng
saochocólợinhất.Lúcnàohọcũngthảoluậnvàcẩnthậntrướckhitiếnhànhnhữngkếhoạchkinh
doanhmới.Họkhôngbaogiờphótháctiềnvàngcủamìnhvàonhữngvụđầutưkhôngsinhlợihoặc
cónguycơmấttrắngvốn.Nhữngviệclàmkhờkhạonhưcáđộ,ngựađua,đầutưmàchưatìmhiểukỹ
lưỡngnhưđãxảyratrướcđâyvớicon…họđềukhôngđểmắttới.Bởivì,đốivớinhữngtrònày,họcó
thểvạchranhữngđiểmbịpbợmngaylậptức.
Quaviệchợptáclàmănvớinhữngngườinày,conđãrútranhiềubàihọcsâusắcchoriêngmình
trongviệcđầutưvàngantoànvàmanglạilợinhuậncaonhất.Theothờigian,tàisảncủaconmỗi
ngàymộtgiatăng,conkhôngnhữngthulạisốvàngđãbịmấttrướcđây,màcònkiếmđượcnhiều
vànghơnthếnữa.
Saunhữnglầnvấpngãrồithựchiệnđượcnhiềuvụđầutưthànhcông,conđãrútranhữngkinh
nghiệmquýgiá,đồngthờingàycànghiểurõhơnnămquyluậtcủavàngmàchađãtraochocon.Đối
vớinhữngngườikhôngbiếtvềnămquyluậtnàythìhọrấtdễđểmấtvàngtrongđầutưkinhdoanh.
Nhưngnếubiếttuânthủtheocácquyluậtđó,họkhôngnhữnggiữđượcvàngmàcònkhiếnvàngngày
càngphátsinhlợinhuận.
Nomasirngừnglạimộtlúcrồirahiệuchongườinôlệđangởphíasaucánhcửa.Ngaylậptức,
ngườinôlệmangvàobatúidarấtnặng.Nomasirđỡlấymộttúivàđặtnólênsànnhà,trướcmặtcha
củamình,rồinóitiếp:
-Trướcđây,chađãchoconmộttúivàngcủaBabylon.Bâygiờ,conxinhoànlạichamộttúi
vàngcủaNinevehcócùngmộttrọnglượngnhưnhau.Nhờchatraochoconmộtmảnhđấtséttrênđó
khắcnămquyluậtcủavàngmàgiờđâyconcóđượcnhưngàyhômnay.Bâygiờthayvàođó,conxin
biếuchahaitúivàngnày.-Vừanói,Nomasirvừađặttiếphaitúivàngxuốngsànnhà.-Điềunày
chứngtỏconcoitrọngsựkhônngoancủachalớnhơntúivàngmàchađãchocon.Nếukhôngcósự
khônngoannày,vàngsẽnhanhchóngvuộtkhỏitayngườisởhữunó.Câuchuyệncủaconlàbằng
chứngrõràngnhấtchovấnđềđó.
Thưacha,giờđâyconrấttựhàokhiđứngtrướcmặtchavànhờsựkhônngoancủachatruyền
chocon,conđãtrởnêngiàucóv
ÔngArkadâuyếmđặtbàntaycủamìnhlênđầuNomasirvànói:
-Conđãtiếpthurấttốtnhữngbàihọccủachavàchađãthậtmaymắnkhicóđượcmộtđứacon
trainhưconđểgiaophótấtcảtàisảncủamình.
Kalabadngừngkểvàchămchúnhìnvàonhữnggươngmặtcủacácchàngtrai:
-CâuchuyệnkểvềsựkhônngoancủaôngArkadđemlạichocácanhsuynghĩgì?Aitrongsố
cácanhcóthểbướctớitrướcmặthaiđấngsinhthànhđểthuậtlạicáchsửdụngsốtiềnkiếmđượccủa
mìnhnào?
Khônggiannhưchùngxuống,khôngmộtailêntiếngtrảlời.ÔngKalababbènnóitiếp:
-Chamẹcácanhsẽnghĩnhưthếnàokhinghecácanhnóiđãtiêuphalãngphíhaysửdụng
mộtcáchdạidộtsốtiềncủamình,đểrồicuốicùngvẫnphảisốngmộtcuộcsốngđóinghèo,cơcực.
-Thếkhôngphảidosốmệnhquyếtđịnhngườinàygiàucó,cònngườikiaphảicamchịucuộc
sốngnghèohènsao?Ônghãylàmơngiảithíchđiềunàychochúngtôihiểu.-Mộtchàngtrailêntiếng.
-Khôngaicóthểquyếtđịnhsốphậngiàucóhaynghèohèncủamìnhcả.Thậtra,nhữngngười
sởhữuđượcnhiềuvàngvàtrởnêngiàucólànhữngngườihiểurõnămquyluậtcủavàngvàbiếttuân
thủtheochúngđểlàmgiàu.Trướcđây,tôicũngnghèokhóvàđilàmthuênhưcácanh.Nhưngdotôi
đãhọcvàtuânthủtheonămquyluậtvàng,nêntôitrởthànhmộtthươnggiagiàucó.Việctíchlũycủa
cảivàtrởnêngiàucókhôngphảilàmộtđiềubíẩndotạohóabantặng,màlàdoconngườiquyếttâm
làmviệcvàtìmmọicáchđểpháttriểnsốtàisảncủamình.Đốivớinhữngngườibiếttiếpthusựkhôn
ngoan,biếtsuyđoánvàkiêntrì,đồngthờichịukhólàmviệcvàtuântheocácquyluậtcủavàngthì
cuốicùngchắcchắncácbạnsẽcó
Mỗimộtquyluậttrongnămquyluậtnàyđềucóưuđiểmriêngcủanó,màbấtcứaicũngcóthể
ápdụngđược.Cácanhnênhọcthuộclòngngaytừbâygiờvàkhôngngừngtìmhiểu,khámpháđể
nắmđượcýnghĩcủanómộtcáchthấuđáo.Saunàynếucócơhộithuậnlợi,cácanhnênmạnhdạn
vậndụngnhữngquyluậtquýgiánàyvàocôngviệckinhdoanhđểlàmgiàuchobảnthânvàđấtnước
chúngta.
6.NgườichovayvàngởvươngquốcBabylon
Từlâuđàicủanhàvua,Rodan,ngườithợrèngiáomáccủavươngquốcBabylon,hớnhởđiều
khiểnconngựachạynhưbayvềnhà.Nhữngđồngtiềnvàngvavàonhautạonênâmthanhlẻngxẻng
vàcáitúidanặngtrĩuđangđongđưaqualạiởthắtlưngkhiếnanhvôcùngthíchthú.Nămmươiđồng
tiềnvàng!SốtiềnmàcólẽsuốtcuộcđờiRodan,anhkhôngdámmơlàcóngàymìnhsẽsởhữuchúng.
Nămmươiđồngtiềnvàng!Tấtcảlàcủaanh!Anhhiểurõđâylàmộttàisảnrấtlớn,đồngthời,
anhcũngcảmnhậnđượcsứcmạnhmãnhliệtcủanhữngđồngtiền.Bởivì,từđâyanhcóthểmuanhà
cửa,đấtđai,giasúc,lạcđà,ngựa,xengựa…Nhữngđiềunàycóthểsuốtcuộcđờilàmlụngvấtvảcủa
mình,anhchưachắccóthểmuađược.
Conngựavẫnchạybăngbăngtrênconđườngquenthuộc,cònRodan,anhkhôngthểnghĩgìkhác
ngoàinhữngdựđịnhvềnămmươiđồngtiềnvàngđó.Anhsẽmuagì,sẽsửdụngnhưthếnàođểduy
trìsốtiềnnàyvàbảođảmmộtcuộcđờigiàucóchoanh.
Vàingàysauvàomộtbuổichiều,RodandodựbướcvàocửahàngcủaMathon,mộtngườicho
vayvàng,buônbánnữtrangvàcácloạivảivócquý.Anhkhôngquantâmđếnnhữngmónhànghấp
dẫnđangtrưngbàytrướcmắt,màbăngquavàtiếnđếnphòngtiếpkhách.Tạiđây,anhgặpMathon
đangngồichễmchệtrênmộttấmthảmlớnvàthưởngthứcbữaăndonhữngngườinôlệdađendọn
lên.
Rodanmạnhdạncấttiếngnói:
-ôimuốnxinýkiếncủaanhvềmộtvấnđềmàtôikhôngbiếtnênlàmthếnàocả.
MathonkhábấtngờtrướccâunóicủaRodan,nhưngliềnsauđóanhmỉmcườithânthiệnvànói:
- Điều gì khiến anh cảm thấy khó xử đến nỗi phải tìm đến người cho vay vàng để xin lời
khuyên,hỡianhRodan?Anhđãthuabạcư?Hayanhđangtúngthiếu?Tôiquenbiếtanhnhiềunăm
nayrồi,nhưngchưabaogiờthấyanhđếngặptôiđểxinýkiếncả.
-Bậynào!Khôngphảitôiđangtúngthiếuhaythuabạcgìcả.Tôiđếnđâycũngkhôngphảiđể
vayvàng,màlàvìcầntớinhữnglờikhuyênkhônngoancủaanh.
-Lạthật!Lạthật!Anhđangnóigìthếnhỉ?Từtrướcđếngiờcóaitìmđếnngườichovayvàng
đểxinlờikhuyênđâu.Haitaicủatôichắchẳnđãnghenhầmđấychứ,phảikhônganhRodan?
-Anhkhôngnghenhầmđâu!
- Quả thật vậy sao! Anh thợ rèn giáo mác ơi, có phải anh định chơi khăm tôi khi đến tìm
Mathonnàykhôngphảiđểvayvàng,màlàcầnmộtlờikhuyên?Đãcónhiềungườitìmđếntôichỉvì
mụcđíchmuốncóvàngđểchitrảchonhữngviệclàmrồdạicủahọ,chứtôichưathấyaiđếnxintôi
lờikhuyêncả-dùrằngcólẽchẳngaihơnđượcnhữngngườichovayvàngtrongviệcđưaranhữnglời
khuyêntốtnhấtchonhữngaiđangbốirốivìtiềnbạc.
-Anhhãyngồilạidùngbữavớitôinhé,anhRodan!–Mathonnóitiếp–Anhsẽlàkháchmời
củatôichiềunay.Adoà!Anhtagọingườinôlệdađencủamình.–Hãymangthêmmộttấmthảm,
nhiềuthứcăn,mộtcáicốclớnranữanhé.AnhbạnRodanđâyđangmuốntacholờikhuyênđấy!À!
Hãychọnthứrượungonnhấtđểtamờikháchthưởngthức.Chiềuhômnay,Rodansẽlàthượngkhách
củata.
-Nào!Giờhãynóichotôibiết,anhđanggặpnhữngkhókhăng
-Điềunàyxuấtpháttừmónquàcủanhàvuatặngchotôi.–Rodannói.
-Mónquàcủanhàvuaư?Nhàvuađãtặngchoanhmónquàvàđiềuđókhiếnanhbốirốiư?
LoạiquàtặnggìthếhỡianhRodan?
-Vìrấthàilòngvớimẫuthiếtkếtrangtrícủatôitrênnhữngthanhgươmcủađộicậnvệhoàng
gianênnhàvuađãthưởngchotôinămmươiđồngtiềnvàng.Tôichưabaogiờcóđượcsốtiềnlớnnhư
thế.Vìvậy,bâygiờtôicảmthấyhếtsứchoangmang.
-Điềuđólàhẳnnhiên.Bởivìcórấtnhiềungườithấyvàngthìmắtsángrựclênvàýmuốn
chiếmhữunóhiệnrõtrêngươngmặt.Anhkhôngnênchonhiềungườibiếtvềđiềunàyđâu!
-Nhưngkhôngchiasẻđiềunàyvớicảnhữngngườithântronggiađình,liệuanhcólàmđược
haykhông?
-Vớiphầnthưởngnhưthếnày,saolạikhôngthểchiasẻvớingườithânđượcchứ?Tôichắc
rằngngườichịruộtcủaanhsẽkhôngtướcmấtniềmvuicủaanhđâu.
-Cóthể,nhưngđốivớianhAraman,chồngcủachịtôi,ngườimàchịtôivẫnmongmuốntrở
thànhmộtthươnggiagiàucó,thìlạikhácđấy.Chịtôikhôngnhậnthấyrằng,anhấychẳngbaogiờcó
khảnăngtrởthànhmộtthươnggiathànhcông.Vìvậy,chịtôibảotôichochồngchịấyvaysốvàng
nàyđểbuônbán.Saunày,khicôngviệclàmănphátđạt,anhấysẽtrảtiềnchotôi.
-NàyanhRodanơi!Đâylàmộtviệcđángđểbànbạcđấy,vàanhrấtkhônngoankhiđếntrao
đổiýkiếnvớitôi.–Mathonnói–Vàngmanglạichongườichủsởhữucủanómộttráchnhiệmvàmột
vịtrímớitrongcuộcsống.Đồngthời,nócũngmangđếnmộtcảmgiácmạnhmẽ,mộtnănglựchành
độngđểđạtđượchiệuquảtốtđẹphơn.Nhưngmặtkhác,nócũngmanglạinỗilosợbịđánhmấthayb
ngườikháclừagạt.
AnhcóbaogiờnghecâuchuyệnvềngườinôngdânởNinevehhiểuđượctiếngnóicủaloàivật
chưa?Tôikhôngchorằngđâychỉlàmộtcâuchuyệnphiếmdongườitabịađặtratronglúcrảnhrỗi
đâu.Tôisẽkểchoanhngheđểanhnhậnrõviệcchovaymượnkhôngthuầntúylàviệcchuyểnvàng
từtayngườinàysangngườikhác.
"Cómộtngườinôngdânhiểuđượctiếngnóicủaloàivật,nênvàomỗibuổichiều,ôngấythường
nánlạitrongchuồnggiasúcđểnghecácconvậtnóichuyện.Mộtbuổichiềunọ,ngườinôngdânnghe
conbòđựcphànnànvớiconlừavềcôngviệcnặngnhọccủamình:
-Tôikéocàycậtlựctừsángsớmchotớitốimịt,chodùtrờirấtnắng,chântôimỏinhừhaycổ
củatôiđaurát…Ngượclại,cuộcsốngcủaanhlạiluônannhànvàsungsướng.Hàngngày,anhđược
choànglênngườitấmmềnsặcsỡvàchẳnglàmgìngoàiviệcmangôngchủđiđếnnơinàoôngấy
thích.Cònnếuôngchủkhôngđiđâucả,anhchỉviệcnằmnghỉngơivàgặmcỏnonsuốtngày.
Nghebạnnóivậy,conlừadùđangđauđớnvìcácgótchântrầytrụadophảichởôngchủcảngày
trênnhữngconđườnggồghề,vẫnthểhiệnlàngườibạntốtvàdànhnhiềuthiệncảmchoconbò,nên
nói:
Nàybạnthânơi,thấybạnlàmlụngrấtnhọcnhằn,tôicũngmuốngiúpđỡbạnlắm.Tôisẽbày
cáchchobạnlàmthếnàođểcóđượcmộtngàynghỉngơithoảimái.Vàobuổisángngàymai,khi
ngườinôlệđếnbuộccàyvàocổbạn,bạnhãynằmxuốngvàrốnglênthậtthảmthiết.Họsẽtưởnglà
bạnbịốmvàkhôngbắtbạnlàmviệcnữa.
Vậylàsánghômsau,conbòđựcbènnằmlănrađấttheolờikhuyêncủaconlừa.Ngườinôlệ
quayvềtrangtrạibẩmbáo,ngườinôngdânbènbảo:
-Thếthìhãybắtconlừalàmthaycôngviệccàyxớicủaconbò.
Suốtngàyhômđó,vìthiệnchímuốngiúpconbò,nênlừaphảilàmthaycôngviệccủaconbò.
Đếnchiềutối,khiđượctháocáicàyra,conlừacảmthấyrấtchuaxóttronglòng,châncẳngthìãrời,
còncáigáylạiđaubuốtdocảngàybịcáiáchcọxátvào.
Lúcđó,ngườinôngdâncốýtrởlạichuồngđểlắngnghe.Conbòlêntiếngtrước:
-Anhquảthậtlàngườibạntốtcủatôi.Bởivìnhờcólờikhuyênkhônngoancủaanh,tôiđã
hưởngđượcmộtngàynghỉngơirấtthoảimái.
-Còntôigiốngnhưnhữngkẻngungốckhác,banđầumuốngiúpđỡanhtránhlàmcôngviệc
nặngnhọc,nhưngcuốicùnglạiphảilàmthayanh.Từđây,anhphảilolàmviệccủaanhđi.Bởivì,tôi
nghetiếngôngchủbảorằngsẽmổthịtanhkhinàoanhbịốmlầnnữa.Anhđúnglàmộtkẻlườibiếng!
Cònbòrấtgiậnvìnhữnglờinóicủaconlừa.Kểtừđó,chúngkhôngcònnóichuyệnvớinhau
nữa.Điềunàycũngđãchấmdứttìnhbạncủabòvàlừa".Anhcórútrađượcbàihọcgìtừcâuchuyện
nàykhông,anhRodan?
-Đúnglàmộtcâuchuyệnrấtthúvị.Nhưngtôikhôngrútrađượcbàihọcnàocả.-Rodanđáp.
-Lẽnàoanhkhôngrútrađượcbàihọcgìsao?Thậtra,điềunàycũngđơngiảnthôi,chính
là:"Nếuanhmuốngiúpbạnbècủamình,thìphảisaođểgánhnặngkhôngchuyểntừbạnbèsang
chochínhbảnthânanh".
-Ồ!Vậymàtôiđãkhôngnghĩra.Đólàmộtbàihọckhônngoanvàrấtcầnthiếtchotrườnghợp
củatôibâygiờ.Tôikhôngmuốnchuốclấygánhnặngtừngườianhrểcủatôi.Nhưnghãynóichotôi
biết,anhđãtừngchonhiềungườivaytiền,vậycókhinàonhữngngườiđókhôngtrảlạitiềnchoanh
không?
Mathonmỉmcườiđiềmđạm,chứngtỏbảnlĩnhcủamộtconngườiđãtừngdạndàykinhnghiệm
trongviệcchovaytiền:
-Nếulàngườichovaytiềnkhônngoanvàcóđầuóctínhtoáncẩnthận,thìphảisửdụngnhững
cáchnàođóđảmbảongườivaytiềnsẽtrảlạisốtiềnđãvay,tấtnhiênlàcùngvớilãisuất.Tôisẽcho
anhthấynhữngvậtthếchấptôigiữlạicủangườivaytiềnvàsẽkểtiếpchoanhnghevàicâuchuyện
thúvịvềđiềunày.
Mathonvàophòngngủcủamìnhkhệnệlôiracáihòmkhálớn,cóchiềudàichừngmộtsảitay,
đượcbọctrongtấmdaheomàuđỏvàtrangtríbằngnhữnghìnhđiêukhắcbằngđồng.Mathonđểcái
hòmtrênsànnhà,ngồixổmxuốngmởnắpbằngcảhaitayvànói:
-Đốivớimỗingườiđếnvaytiền,tôiđềuyêucầuhọđểlạimộtvậtdụngnàođócủahọđểlàm
bằngchứng.Tấtcảđềuđượctôicấtgiữcẩnthậntrongcáihòmnày.Đếnkhingườivayđếntrảtiền,
tôisẽtraolạivậtđó.Nhưngnếuhọkhôngtrảtiền,thìtôisẽgiữmãivậtấynhưmộtbằngchứngtố
giácngườiđóđãphảnbộisựtínnhiệmcủatôi.
Theotôinghĩ,chonhữngngườiđangsởhữunhiềutàisảnvaytiềnlàantoànnhất.Tấtnhiênsố
tiềnhọvaykhôngđượcnhiềuhơntrịgiátàisảncủahọ,đểnếucần,họsẽbánđấtđai,cácđồtrangsức
quýbáu,lạcđàhoặcnhữngvậtdụngkhácđểtrảnợ.Đốivớinhữngngườinày,khichovaytiềntôi
thườngyêucầuhọđưaravậtthếchấp.Nếunhưhọkhôngtrảnợđược,vậthọđãmangthếchấpsẽlà
củatôihoặctôibánđiđểlấytiềnbùvàosốtiềntôiđãchovay.Ngoàira,cònmộtcáchnữađảmbảo
sốtiềnchovaycủatôikhôngbịmấtđi.Đólàtấmthẻchứngcứ,trênđóghilạilờigiaohẹn,nếuđến
kỳtrảnợmàngườiđókhôngthanhtoánđược,thìhọphảigiaochotôimộttàisảnnàođócógiátrị
tươngđươngđểkhấutrừ.Theonhữngcáchnày,chắcchắnsốvàngtôichovayphảiđượchoàntrả
cùngvớisốtiềnlãi.Bởivì,côngviệcchovaydựatrêncơsởtàisảncósinhlợitheothờigian.
Cómộtsốngườikhácmàtôicũngrấtyêntâmkhichohọvaytiền.Đólànhữngngườicókhả
năngkiếmratiền,nhưanhchẳnghạn.Cóviệclàmvàthunhậpổnđịnh,thậtthàvàtựtrọng,tôibảo
đảmrằnghọcókhảnăngtrảđượccảvốnlẫnlãichongườichovay.Sựđảmbảonàydựatrênnhững
nỗlựclàmviệccủangườivaytiền.
Ngoàira,cómộtsốngườiđivaytiềnnhưngbảnthânhọkhôngcótàisảnvàcôngănviệclàm.
Đờisốngcủanhữngngườinàyquảthậtkhókhănvàhọthườngkhôngthểtrảhếtnợ.Mặcdùchohọ
vaykhôngnhiềuhơnmộthào,nhưngtôicũnglấymộtvậtgìđóđểlàmbằngchứng.Vànhữngvậtnày
cóthểnằmmãitrongcáihòmcủatôinhữngngườinàyhiếmkhitrảhếtnợ.
Khinắphòmđượcmởra,Mathoncẩnthậncầmcáibọcbằngvảimàuđỏlên,bêntronglàcái
khănquàngcổmàuđồngrấtđẹp.Mathongiảithích:
-Cáinàysẽđượclưugiữmãitronghòmchứngcứcủatôi,bởivìchủnhâncủanóđãquađời.
Ôngtacũnglàbạnquýcủatôi.Đãcómộtthờigiandài,chúngtôibuônbánlàmănvớinhauvàđạt
đượcnhiềuthànhcông,chotớikhiôngấycướimộtbàvợngườiphươngTây.Bàấyrấtxinh đẹp
nhưngkhônggiốngnhưnhữngngườiphụnữchịukhó,chịukhổcủachúngta.Ôngấyphảichitiêurất
nhiềucủacải,vàngbạcđểđápứngcácsởthíchxahoacủangườivợ.Chođếnmộthôm,ôngấythất
thểutìmtôichobiết,giasảncủaôngđãkhánhkiệt.Tôiđãanủiôngấyrấtnhiều,ngoàiracònhứasẽ
tạođiềukiệngiúpôngấyđibuôntrởlại.Ôngấyhứaquyếttâmsẽlàmtheonhữnglờikhuyêntốtđẹp
củatôi.Nhưngđiềunàymãimãikhôngthểthựchiệnđược.Vàingàysau,trongmộtcuộccãivãvới
vợ,ôngấyđãlêncơnđautimvàkhôngbaogiờtỉnhdậyđượcnữa.
-Cònbàvợthếnào?–Rodantòmòhỏi.
-Sauđámtangôngấy,bàvợhốihậnrấtnhiềunênđãgieomìnhxuốngsôngEuphrate.Vìvậy,
mónnợôngấyđãvaycủatôikhôngbaogiờđượctrả.Quachuyệnnàytôirútramộtkinhnghiệm
rằng,lờihứatrongcơnbấnloạn,xúcđộngcủaconngườithườngkhôngthểtinđược.Nếudựavàolời
hứađóthìquảthậtlàkhôngantoànchosốvốnđãbỏra.
Mathonchỉvàomộtchiếcnhẫnbằngxươngbòđượcchạmkhắcrấtđẹpvànóitiếp:
-Cònđâylàmộtcâuchuyệnkhác.Chiếcnhẫnnàycủamộtngườichủtrangtrại,tôithường
muacáctấmthảmdobàvợôngấydệt.Mấynămtrướcđây,trangtrạicủahọbịchâuchấupháhoại
làmmấtsạchmùamàng.Tôiđãchoôngấyvaytiềnđểmualươngthựcvàhạtgiốngmới.Đếnvụmùa
tiếptheo,ôngấyliềntrảhếttiềnvốnlẫnlãichotôi.Bẵngđimộtthờigian,ôngchủtrangtrạilạitìm
đếntôivàthuậtlạichuyệnmộtngườikháchphươngxachobiết,ởquêcủaôngtacónuôinhữngbầy
dêrấtkỳlạ.Chúngcóbộlôngdàirấtmượtmàvàmềmmại.Ôngrấtmuốncónhữngbộlôngnhưthế
đểdệtthảm.Ôngbỏýđịnhmuốnmuabầydêđó,nhưngkhôngcótiền,nênđếnhỏivaytôi.Dựđịnh
nàyrấttốt,nêntôisẵnlònggiúpđỡôngấy.Mộtnămsau,tôirấtngạcnhiênkhithấycácnhàgiàucóở
Babylontrảinhữngtấmthảmrấtđẹp.Cóthểnói,từtrướcđếnnayởBabylonchưacóloạithảmnào
đẹpnhưthếcả.Saunàytôimớibiếtđược,nhữngtấmthảmấylàdobàvợcủangườichủtrangtrạikia
dệtnên.Íthômnữa,ôngtasẽđếntrảtiềnchotôivànhậnlạichiếcnhẫnnày.
-Cónhiềungườivaytiềnlàmđượcnhưthếkhông,anhMathon?–Rodanhỏilại.
-Nếuhọvayvìmụcđíchlàmviệckiếmtiền,thìđiềuđóvẫncóthểxảyravàsốtiềnvayđó
đảmbảohọsẽtrảlại.Nhưngnếuhọvaytiềnvìgặptìnhhuốngngặtnghèo,khốnkhổ,tôikhuyênanh
cầnphảihếtsứcthậntrọng.Vìđốivớinhữngtrườnghợpnày,rấtcóthểhọkhôngcótiềnđểtrảnợcho
anhđâu.
-AnhMathonà!Anhhãylàmơnnóirõchotôinghevềtrườnghợpnàyđi.–Rodanvừanói,
vừacầmlênmộtchiếcvòngxuyếnbằngvàngcókhảmnhữngviênđáquýrấtđẹp.
-Ngườichủcủachiếcxuyếnnàytừnglàngườibạncủatôi.–Mathonhómhỉnhbảo.–Bàấy
khámậpmạpvàhaybépxépmọichuyệnkhiếnnhiềulúctôiphátđiênlênvìbàtađấy.
Mathonkểtiếp:
-Thờigiantrướcđây,bàtasởhữukhánhiềutàisảnvàđãtừnglàkháchhàngtốtcủatôi.Bàcó
mộtđứacontraivàluônmongmuốnnótrởthànhmộtthươnggiagiàucó.Mộthôm,bàấytìmđếntôi
vàvaymộtsốvàngđểchocontraibàgópvốnlàmănchungvớimộtngườichủđoànlữhành.Họ
thườngmanghàngtừnơinàysangnơikhácđểbán.
Tuynhiên,ngườichủđoànlữhànhnàylàmộtgãchuyênđilừagạttiềnbạccủangườikhác.Một
hôm,ôngtalénômhếttiềnbạc,tàisảngópchungcủahaingườibỏđimất,khiếnchàngthanhniên
đángthương,lúcđóđangngủ,phảibơvơởmộtxứlạvớicáitúirỗngkhông.Cuốicùng,nhờsựgiúp
đỡmộtđoànthươngnhântốtbụng,anhtamớitrởvềnhàđược.Cóthểtôiphảichờchođếnkhianhta
cóđủkhảnănglàmratiềnmớiđòiđượcsốtiềnchovayđó.Bâygiờtôichỉcóthếgiữmónđồtrang
sứcnàyđểlàmvậtchứng.
-Bàấycóxinýkiếncủaanhvềviệcsửdụngsốtiềnvayđókhông?
-Hoàntoànkhông,ngượclạibàấyluônkhoekhoangvớimọingườirằng,saunàycontraibàta
sẽtrởthànhmộtthươnggiagiàucóvàđầyquyềnthếởBabylon.Tôiđãdùngnhữnglờilẽkhônngoan
đểphântíchchobàấyhiểu,nhưnglạibịbàtamắngchomộttrận.Thậtra,tôicũngbiếtchocácchàng
traitrẻcònthiếukinhnghiệmvaytiềnlàrấtmạohiểm.Nhưngvìbàấymangvậtnàyđếnđểbảođảm,
nêntôikhôngthểtừchốiđược.Đồngthời,tôicũngmuốngiúpđỡnhữngchàngtrainày,miễnhọcóý
chí,quyếttâmlàmviệc,cũnggiốngnhưtôilúccòntrẻđãpháttriểnsựnghiệpbằngcáchđivaytiền
nhưthế.
CáinàylàcủaNebatur,ngườibuônlạcđàởBabylon.–Mathonvừanói,vừacầmlênmộtđoạn
dâythừngđãthắtthànhgút.–Khimuốnvaytiềncủatôiđểmualạcđà,anhấymangđếncáigútdây
nàyđểlàmvậtchứng.Tấtnhiên,tôisẵnsàngchoanhtavaytiền.Bởivì,Nebaturlàmộtthươnglái
khônngoanvàtôirấttintưởngvàokhảnăngtínhtoánthôngminh,lanhlợicủaanhta.Ngoàira,tôi
cũngtintưởngvàocácthươngnhânkhácởBabylon,bởivìhọrấtuytín.Nhữngbằngchứngvaytiền
củahọđếnrồiđithườngxuyên,chứkhôngnằmlìtrongcáihòmnày.Nhữngthươnggiagiỏilàmột
nhântốkiếmranhiềutiềnvàtíchtrữtiềntốtnhấtchovươngquốccủachúngta.Vìvậy,tôiluônsẵn
lònggiúpđỡđểcôngviệcbuônbán,kinhdoanhcủahọđượcthuậnlợivàmanglạisựthịnhvượngcho
Babylon.
Mathonlấyramộtvậtcóhìnhdánggiốngconbọ,bằngngọclamrồithuậntayliệngnótrênsàn
nhà,nóimộtcáchmiệtthị:
-ĐâylàconbọcónguồngốctừAiCập.Ngườichủcủanóchẳngquantâmđếnviệctrảnợcho
tôivàcólẽsuốtđờitôikhôngthểlấylạimóntiềnđó.Tôiđãnhiềulầnđếnđòinợ,nhưnghắntrảlời
tỉnhbơ:"Tôithậtsựkhôngcònmộtxuđểtrảnợchoanh,cuộcsốngcủatôihiệnrấtkhốhổ.Trongkhi
đó,nếukhôngđòiđượcsốtiềntôinợanh,tàisảncủaanhcóvơibớtchútnàođâu.Anhvẫncònkhối
vàngrađó!".Tôibiếtlàmgìvớihắntanữađây?Ngaycảngườichahiềnlànhcủahắncũngvìhắnmà
tiêutánhếtsảnnghiệp.Ôngấyđãthếchấptấtcảđấtđaivàgiasúcđểcóvốnhỗtrợchoviệckinh
doanhcủacontraimình.Nhưngsauđódomuốnlàmgiàunhanhchóng,nênhắntakhôngngầnngại
thamgiavàonhữngcuộcđầutưliềulĩnh,khôngtìmhiểucẩnthậnnênđãphásản.
Tuổitrẻvẫnhaycónhiềuthamvọngvàthườnghấptấp,nônnóngtrongviệcthựchiệnnhững
viễncảnhđầyhứahẹncủamình.Họkhôngnghĩđếnchuyệntàivàlựccủamìnhbịhạnchế,thậmchí
khôngđểýđếnnhữnglờikhuyênđúngđắncủanhữngngườiđitrước.Đếnkhicôngviệcbịđổvỡ,họ
mớicayđắngnhậnranhữngbàihọcđắtgiáchobảnthânmình.Điềuđángnóiởđâylàmỗilầnthất
bại,họlạigánhthêmmộtmónnợ.Vàthayvìcốgắngthayđổicuộcsốngtốthơn,họlạirơivàocảnh
bầncùng,bếtắc,thậmchímấthếtlòngtựtrọng,sựtựtinvàýchíphấnđấu.Anhthấyđó,conbọnày
cólẽphảinằmmãimãitrongcáihòmcủatôi.
-Anhđãchotôinghenhiềuchuyệnrấtthúvị,anhMathonạ!–Rodannói.–Bâygiờ,theoanh
tôicónênchongườianhrểvaynămmươiđồngtiềnvàngkhông?Anhcũngbiết,sốtiềnnàylàrấtlớn
đốivớithunhậphàngthángcủatôi.
-Chịcủaanhlàmộtngườiđànbàđảmđang,khéoléokhiếntôirấtnểtrọng.Vìvậy,nếuchồng
chịấyngỏlờivaytiền,tôisẽhỏianhấysửdụngsốtiềnnàynhưthếnào?
NếuAramantrảlờimuốntrởthànhmộtthươnggiathànhđạt,đểgiađình,vợconđượcsốngsung
sướng,giàusang,thìtôisẽhỏitiếp:"Anhcóbiếtcáchlàmănbuônbánkhông?Anhcóbiếtđếnnơi
nàođểmuahàngvớigiáthấpnhấtvàbánvớigiácaonhấtkhông?".Vậytheoanh,anhtacóthểtrảlời
"có"vớinhữngcâuhỏinàykhông?
-Không!–Anhấykhôngthểlàmđượcnhữngđiềuđóđâu.–Rodanthừanhận–Aramanchỉcó
thểgiúptôilàmnhữngcôngviệctrongcửahàngrèngiáomácmàthôi.
-Vậythìanhcóthển,chodùmụcđíchcủaanhtarấtcaođẹp,nhưngvớikhảnăngnhưvậyanh
ấychưathểtrởthànhthươnggiađược.Trướckhitrởthànhthươnggia,anhAramancầnphảihọcvà
tinhthôngnghềbuônbán.Vàtrongquátrìnhhọchỏivàtrảinghiệm,anhấykhôngnênmạohiểmvới
sốtiềnlớnđó.ƯớcmuốncủaAraman,dùrấtđángtrântrọng,nhưnganhkhôngthểchoanhấymượn
tiềnđược.
NhưngnếuanhAramantrảlời:"Vâng!Tôiđãlàmviệcrấtnhiềuvớicácthươnggia.Tôiđãbiết
cáchđitớiSmyrnađểmuanhữngtấmthảmvớigiárấtthấpdonhữngngườinộitrợdệt.Sauđó,tôi
đemchúngbánchocácnhàgiàuởBabylonvớigiácaohơnđểlấylời".Khiđótôisẽnói"Thamvọng
củaanhkhiếntôirấtnểphụcvàvớisựhiểubiếtkhônngoanđótôitinlàanhsẽthànhcông.Vìvậy,tôi
vuilòngchoanhmượnmươiđồngtiềnvàngnếuanhbảođảmvớitôirằng,anhcóthểhoàntrảlạicho
tôitrongthờigiansớmnhất".Nhưngnếuanhtabảo:"Tôichẳngcóvậtgìđểđảmbảo,ngoàiviệctôi
làmộtngườiđànghoàngvàhứasẽtrảnợđầyđủchoanhtrongthờigiancóthể".Khiđótôisẽđáplại:
"Tôirấtquýtừngđồngtiềnvàngcủatôi.Vìvậy,nếutrongkhianhtớiSmyrnamàbịbọncướplấymất
sốvàng,haylúcanhquayvềbịbọnchúngphỗngtaytrênnhữngsốhànghóaấy,thìanhsẽlấygìđể
trảnợchotôi?Nếuanhkhôngcótiềnđểhoàntrả,cóphảitôiđãmấthoàntoànsốtiềnđórồikhông?"
Anhthấyđấy,Rodan!Vànglàhànghóacủangườilàmnghềchovaytiền.Việcchovayrấtdễ
dàng,nhưngnếuchovaykhôngkhônngoanthìrấtkhóđòilại.Đốivớinhữngngườichovaygiàukinh
nghiệm,họkhôngbaogiờmạohiểmtrongcôngviệccủamình,màngượclại,họluôntìmcáchnàođó
đểbuộcngườivaytiềnhoàntrảđúnghẹn.
-Đúngthế!–Mathonnóitiếp.–Giúpđỡnhữngngườiđanggặpkhókhăn,hoạnnạnhayđang
khởiđầusựnghiệplàđiềucầnthiết.Nhưnganhphảibiếtgiúphọmộtcáchkhônngoan.Nếukhông,
anhsẽgiốngnhưconlừatrongcâuchuyệntôivừakể,chỉphảigánhchịunhữnggánhnặngcủangười
khácmàthôi.
Roadanà,hãynghelờikhuyêncủatôiđây:"Anhhãygiữlấynămmươiđồngtiềnvàngđó.Vìnó
làphầnthưởngxứngđángdocôngsứclaođộngvấtvảcủaanhlàmnên,khôngaicóquyềnbuộcanh
phảichiasớtchongườikhác,trừphiđólàýmuốncủaanh.Nếuanhmuốnchovaysốtiềnđóđểkiếm
thêmnhiềuvàng,thìhãhếtsứcthậntrọngvàphânranhiềunơi.Tôikhôngmuốnđểvàngnằmim
trongtúi,chodùtôicũngrấtsợgặpphảinhữngrủiro,bấttrắc.
RodanimlặngsuynghĩvềnhữnglờiMathonvừanói,độtnhiênMathonhỏi:
-Anhlàmnghềrèngiáomácđãbaonhiêunămrồi?
-Đãbanămtròn.–Rodantrảlời.
-Trongbanămđó,anhđãđểdànhđượcbaonhiêungoàisốtiềnthưởngcủanhàvua?
-Bađồngtiềnvàng.
-Mỗinămanhlàmviệcrấtcậtlựcmàchỉđểdànhđượcmộtđồngtiềnvàngthôiư?
-Quảđúngnhưthế.
-Vậylà,nếunhưđểdànhđượcnămmươiđồngvàng,thìanhphảimấtnămmươinămlàmviệc
hếtmìnhsao?
-Cảmộtcuộcđờilàmviệcấychứ!
-Anhcóchophépngườichịcủaanhmạohiểmvớisốtiềnmàcóthểanhphảidànhdụmtrong
suốtnămmươinămlàmviệccựcnhọcbêncáilònấuđồng,chỉđểchochồngcủachịtacóđượckinh
nghiệmtrởthànhmộtthươnggiakhông?
-Khôngthểnhưthếđược!–Rodanthốtlên.
-Vậythì,anhnênđếngặpchịcủaanhvànóirằng:"Trongbanăm,emnêndưđượcbađồng
tiềnvàng.Chịlàngườithânduynhấtcủaemvàemcũngrấtmongchồngcủachịcócơhộiđểtrởnên
giàucó.NếuanhAramancóthểchứngtỏchoemvàngườibạnthâncủaemlàMathonthấykếhoạch
làmăncủaanhấyđạtđượckếtquảtốt,thìemrấtvuilòngchoanhrểmượntoànbốtiềndànhdụmcủa
emtrongbanămqua".Làmnhưvậy,ýtôimuốnnóirằngnếuquảthậtanhAramancónănglựckinh
doanh,thìanhấyvẫncómộtsốvốnđểthựchiện.CònnếuanhAramanthấtbại,thìsốtiềnanhấynợ
cũngkhôngvượtquákhảnăngchitrảcủaanhta.
Tôilàngườisởhữurấtnhiềuvàng.Vàtôidùngsốvàngđóđểgiúpnhữngngườikhácbuônbán,
làmăn.Điềunàykhôngnhữngtạođiềukiệnchohọtrởnêngiàucó,màquađótôicóthểkiếmthêm
nhiềuvàngchomình.Nhưngtôikhôngmuốnmạohiểmtrongcôngviệcnày.Tôiđãphảilàmlụngvất
vả,tínhtoáncẩnthậnvàtíchlũytrongmộtthờigiandàimớicóđượcsốvàngđó.Dothế,tôisẽkhông
chobấtkỳaivaytiềnnếutôikhôngtintưởngvàokhảnănghoànlạitiềncủangườiđó.Ngoàira,tôi
cũngkhôngmuốnchovay,nếusốtiềnlãikhôngđượcthanhtoánnhanhchóngkhiđếnkỳhạn.
Quanhữngcâuchuyệntôivừakể,anhcóthểhiểuđượcnhiềungườithườngmuốnvaytiềnnhưng
lạiítngườicókhảnăngtrảnợ.Cóngườichorằng,họsẽkinhdoanhthànhcôngnếucóvàngtrongtay,
nhưngtrênthựctếhọlạigặpthấtbại.Đólàvìhọđãkhôngđánhgiáđúngnănglựccủamình.
AnhRodanà!Bâygiờ,anhđãmaymắnsởhữuđượcnămmươiđồngtiềnvàng.Đểduytrìsự
giàucóchomình,anhnêntìmcáchlàmchosốvàngđósinhlợi.Cáchtốtnhấtlàanhhãytrởthành
mộtngườichovayvàng,giốngnhưtôivậy.Vànếuanhbiếtgìngiữtàisảncủamìnhmộtcáchantoàn
vàchắcchắn,thìtôicóthểbảođảmcuộcsốngcủaanhtừđâytrởđiluônluônđượcđầyđủvàsung
túc.
Nếuanhdựđịnhthựchiệnmộtcôngviệcnàođó,anhhãymạnhdạnhợptácvớinhữngngườicó
nhiềukinhnghiệm,khônngoanvàuytíntronglĩnhvựcmàanhđịnhthamgia.Nhờvàohọ,mộtmặt
anhcóthểhọchỏi,tiếpthunhiềukinhnghiệm,mặtkhácsốtàisảncủaanhkhôngnhữngđượcantoàn
màcònsinhralợinhuận.
Mónquàcủanhàvuacólẽsẽđemlạichoanhnhiềucơhộitốt.Tuynhiên,nếuanhmuốngiữ
nămmươiđồngtiềnvàngđóthìphảithậtkínđáovàcẩnthận.Bởivì,theokinhnghiệmcủatôithìsẽ
cónhiềungườiđếnkhuyếndụanhvớinhữngýđkhôngtốt.Anhphảibảođảmkhichomộtđồngtiền
vàngrakhỏitúi,thìnhấtđịnhnóphảiquaytrởlạitúicủaanhđúngthờihạn.Nếuanhcầnthêmnhững
lờikhuyênkhác,thìhãyquaylạiđây.Tôirấtsẵnlòngđểgiúpđỡanhtrongmọicôngviệc."Thàthừa
mộtthậntrọngnhỏcònhơnphảigánhchịumộtđiềuânhậnlớnvềsau".Anhnênnhớthuộclòng
câunóinàynhé!Bởivì,nócũnglàbíquyếtthànhcôngcủatôiđấy.
RodanxúcđộngcámơnnhữnglờikhuyêntậntìnhcủaMathonrồiravề.Khácvớilúcđếnđây,
bâygiờkhôngchỉđầuócmàcảcuộcđờianhdườngnhưđãsangmộttrangmới,sángsủahơnrất
nhiều.
7.NgườibuônlạcđàởBabylon
Khichúngtađói,tinhthầncủachúngtasẽtrởnênsángsuốtvànhạycảmhơnvớicácmùithơm
củathứcăn.
Tarkad,contraicủaôngAzure,chắchẳncũngđãnghĩnhưthế.Đãhaingàyqua,anhchưahề
nếmmộtchútthứcănnào,ngoạitrừhaiquảvảnhỏxíudoanhháitrộmtrongvườncủangườikhác.
Từsángđếntrưa,anhcứdạobướcloanhquanhcácquầyhàngbàybánnhữngmónănthơmphức
vàmongướccómộtđồngbạcđểvàochénchothỏathích.Anhrấtđóinhưngkhôngdámbướcvào
mộthàngănnàovìanhbiết,ởđâyhọkhôngbaogiờbánchịuchobấtcứai,dùchỉlàsốtiềnnhỏcho
mộtcốcrượunhạt.
Tronglúcđangbầnthầnnhưvậy,bỗngnhiênanhđốimặtvớimộtngườiđànôngmàbấylâuanh
luônnétránh.ĐólàDabasir,ngườibuônlạcđàởthànhBabylonvàcũnglàchủnợcủaanh.Trước
đây,anhđãtừngvaytiềncủaDabasirvàhứasẽhoàntrảđúngkỳhạn,nhưnganhđãkhônggiữđúng
lờihứa.
GươngmặtcủaDabasirnhưbắtđượcvàngkhinhậnraTarkad:
-Á!Tarkadđâyrồi,tôiđãnhiềulầnđitìmcậuđểđòimộtđồngvàhaihàobạcmàcậuđãmượn
tôitrướcđây.Trờiđấtxuikhiếnthếnàotôilạiđượcgặpcậuởđây.CóphảithếcậuTarkad?
GươngmặtcủaTarkadtrởnênbốirốivàlúngtúng.Anhchẳngcònhơisứcđểphânminhvới
Dabasir:
-Tôixinlỗi,tôithậttiếcvềđiềuđó.–Anhlắpbắpmộtcáchyếuớt.–Tuynhiên,bâygiờtôi
cũngkhôngcómộtđồngnàođểtrảchoôngđược.
-Saocậulạinóinhưvậy,Tarkad!–Dabasircaogiọng.-Cậuđãlàmgìmàkhôngcònmộthào,
mộtcắcđểtrảchotôichứ?
-Thậtsựlúcnàytôirấttúngbấn,nênchưathểtrảnợchoôngđược.
-Túngbấnư!Tạosaotrờiđấtlạiphạtcậuhoàithếnhỉ?Cậukhôngthểvaytiềncủatôirồisau
đómỗilầngặptôi,cậulạiviệnlýdotúngbấnnênchưathểtrảnợđược.Hãytheotôivàotrongquán,
tôimuốnkểchocậunghemộtcâuchuyệntronglúctôiănmộtchútgìđó.Tôiđangđóibụnglắmđây!
TarkadcảmthấydodựtrướcsựthayđổitháiđộcủaDabasir.Nếuvàotrongquán,khônglẽanh
ngồinhìnDabasirănuốngmộtcáchngonlànhcònmìnhngồikhôngvớicáibụngđangđóimeonhư
vậy.Nhưnganhlạinghĩ,ítrađâycũnglàmộtcơhộiđểanhcóthểbướcvàocáiquánănrấthấpdẫn
kia.
Nhưquyếtđịnhgiúpanh,DabasirđẩymạnhTarkadvàoquánvàkéođếnngồitrênhaitấmthảm
đặttronggóc.
DabasirnóivớiKauskor,ngườichủtiệm,đangnởnụcườitươiróitrênmôi:
-Ônghãymangchotôimộtcáiđùidênướngthậtvàngvớinhiềunướcxốt,bánhmìvàrauquả.
Tôiđangrấtđóinênmuốnănnhiềumộtchút.À!Đừngquêntôicòncậubạnởđây.Hãymangchocậu
tamộtbátnước.Phảilànướcmátđấy,vìtrờiđangnóngmà.
DabasircóvẻnhưphớtlờtrướctìnhcảnhcủaTarkad.Tarkadcảmthấythậtxấuhổ.Anhbuộc
phải ngồi đây và uống nước lạnh trong khi Dabasir ăn ngấu nghiến cái đùi dê thơm phức. Nhưng
Tarkadimlặngkhôngnóigì,vàanhnghĩmìnhcũngchẳngcóđiềugìđểnóicả.
Tuynhiên,DabasirbiếtrõnhữnggìTarkadđangnghĩtrongđầu.Vừamỉmcườikhoáttaychào
nhữngthựckháchkhácởtrongquán,DabasirvừanóivớiTarkad:
-TôinghemộtngườitừUrfatrởvềkểrằng,ởnơiđócómộtngườiđànônggiàucóđangsở
hữumộtphiếnđátrongsuốtđếnnỗimọingườicóthểnhìnxuyênquanóvàthấymọivậtởphíabên
kia.Điềuđặcbiệtlànócómàuvàng,nêncảnhvậtnhìnquaphiếnđáấytrởnênrấtkháclạ.Nókhông
giốngnhưcảnhvậthàngngàymàchúngtathườngthấy.Theocậu,điềunàycóýnghĩanhưthếnào,
hỡiTarkad?Cậucóchorằng,cảnhvậtcóthểxuấthiệnvớimộtmàusắckháckhông?
-Tôinghĩắtlànhưthế.–Tarkadvừađápvừanhìncáiđùidêngonlànhđangbàyratrướcmặt
haingười.
-Đúng,tôivốnbiếtđiềuđólàsựthật.Bởivì,chínhtôicũngtừngchứngkiếnđiềuđó.Tôisẽkể
chocậunghevềchuyệnnày.
-Dabasirsắpkểchuyệnrồiđó!-Mộtthựckháchngồigầnđó,nóinhỏvàotaingườibạnngồi
bêncạnhmình,rồinhíchtấmthảmcủaanhtalạigầnchỗngồicủaDabasirvàTarkad.Nhữngthực
kháchkháccũngmangthứcănđếnvàvâyquanhhaingười.HọnhaonhaobêntaicủaTarkadvàđẩy
anhngồixíchvàobằngnhữngcáiđùidêbéongậyđangăndởtrêntay.Nhưngtuyệtnhiênkhôngcóai
mờianhmộtmiếngnào.Dabasircũngkhôngcóýchiasớtvớianhchútgìcả,thậmchícũngkhông
đẩychoanhmộtvụnnhỏbánmìnhỏ,màđểnórơixuốngsànnhà.
-Câuchuyệntôisắpkểrađâylàcâuchuyệncóthậttrongcuộcđờitôi,lúccònlàmộtchàng
thanhniênmắcnợngậpđầu.Cólẽtrongsốcácanhkhôngaibiếtđượctôiđãtừnglàmộtngườinôlệ
ởSyri?
Mộtvàitiếngxìxàongạcnhiênnổilênvàlandầntrongđámthựckhách,cònTarkadbắtđầuchú
ýlắngnghe.Cóvẻnhưđâylàcâuchuyệnthíchthú.
-Khicòntrẻ,tôiđãtừnghọccáchlàmyênngựa.Lúcđó.Tôivừamớicướivợ.Mặcdùtay
nghềchưacaolắm,nhưnghàngthángtôicũngkiếmđượcmộtsốtiềnkhakhávừađủchomộtcuộc
sốngtrunglưu.Tôithườngmuanhữngchiếcáođẹp,sangtrọngđểtặngvợtôi.Dầndần,tôinhậnthấy
chủcáccửahiệurấttintưởngtôivàluônvuivẻbánchịuchotôimỗikhitôikhôngcóđủtiềnđểtrả
lúcmuahàng.Vìthế,tôiđãkhôngngầnngạichitiêumộtcáchhoangphí.
Thờigianđầu,nhữngkhoảnnợcònítvànhỏnêntôivẫncònchitrảđược.Chođếnmộtnày,tôi
nhậnranhữngmónnợtuynhỏnhưngcộnglạithànhmộtconsốrấtlớnvàtôikhôngthểtrảhếtđược.
Cuộcsốngcủatôibỗngchốctrởnênkhốnđốnvàtồitệ.Mặcdùtôiphảiđivaymượnngườithân,bạn
bèđểtrảnợ,nhưngcáckhoảnnợvẫndâydưakhônghết,thậmchíngàycàngnhiềuhơn.Ngàynàotôi
cũngbịnhữngchủnợđuổitheođểđòitiền.Cănnhàvànhữngvậtdụngcógiátrịđềubịhọxiếthết.
Vợtôiđauđớnvàtủinhụcnênbỏvềnhàcharuộtcôấy.Tôimấtviệc,mấtnhàvàtrongtúikhôngcòn
mộtxunàocả.Mộthôm,trongcơntuyệtvọng,tôiquyếtđịnhtrốnkhỏiBabylonđểđếnmộtnơikhác
vớihyvọnglàmlạicuộcđời.
Tronghainămtrời,tôilàmthuêchonhữngthươngláilữhànhràyđâymaiđó,nhưngvẫnkhông
khấmkháđược.Rồisauđó,đoànlữhànhcủatôirơivàotaycủabọnđạotặcchuyêncướpbóctrênsa
mạc.Tôibịbắtvàdầntrởthànhmộtphầntửtrongnhómngườixấuxađó.Thamgianhữnghànhđộng
nhưthếthậttôikhôngkhỏihổthẹntronglòng.Trongtâmtrí,tôivẫnluôncốgắngvươnlêntừnghịch
cảnh,nhưngthựctếtôicàngngàycàngrơixuốngvựcthẳng.
Đợtcướpbóclầnđầutiên,chúngtôigặpmaynênđãthuvềvôsốvàngbạc,tơlụavànhữnghàng
hóacógiátrịkhác.CảbọnthốngnhấtđemchiếnlợiphẩmnàyđếnGinirđểbánvàlấytiềnchitiêu
hoangphí.
Lầnthứhai,chúngtôithấtbạinặngnề,vìbịtoánquânrấtgandạvàcótrangbịđầyđủtấncông
lại.Đâylàtoánquânđượccácđoànlữhànhtrảtiềnđểbảovệchohọ.Nhữngkẻđầuđảngbịgiếtchết,
cònmộtsốkháctrongđócótôibịdẫnvềDamacusbánlàmnôlệ.
TôiđượcmộtthủlĩnhsamạcngườiSyrimuavớigiáhaibạc.Lúcđó,đầuócbịcạotrọcvàmặc
quầnáotùnhânnêntrôngtôikhôngkhácgìnhữngngườinôlệ.Tuynhiên,cólẽquenvớilốisống
gianghồkhicònlàmđạotặc,nêntôinghĩcuộcđờicủatôisắpbướcvàonhữngcuộcphiêulưumới.
Nhưngsựthậtnhưmộtgáonướclạnhtạtvàomặttôi,khiôngchủmớidẫntôiđếntrìnhdiệnvớibốn
bàvợcủaôngta,vàbảorằnghọcóthểsaikhiếntôinhưmộttênnôlệmạthạng.
Tôirơivàomộttìnhcảnhthậtthảmhại.Nhữngconngườiởsamạcrấthungdữvàhiếuchiến,
nêntôikhôngthểkhôngtuântheonêumuốngiữlạimạngsống.Vàtôicũngýthứcđượcrằng,chodù
cókhígiớihayphươngtiệnđểtrốn,chưachắctôithoátkhỏisựtruylùngcủahọ.Khiđó,tôicóthểbị
họđánhchếtmàchẳngphảnkhánggìđược.
Tôisợhãiđứngđó,trongkhibốnngườiđànbànhìntôitừđầutớichân.Tôitựhỏitìnhcảnhcủa
mìnhcógợichohọmộtsựthươnghạinàokhông.Sira,ngườivợcảvàlàngườilớntuổinhất,yênlặng
nhìntôinhưngkhôngbiểulộmộtcảmxúcgì.Tôichỉbiếthướngđếnbàđểtìmmộtchútcảmthông
giữanhữngconngườivớinhau.Bởivì,bàthứnhìtuyrấtxinhđẹp,nhưngđangnhìntôimộtcách
khinhbỉtựanhưtôilàmộtcongiunđất.Trongkhi,haibàtrẻhơnthìcườimũivàxemtôinhưmộttrò
tiêukhiển.
Thờigiantrôiquanhưmộtcựchình,tôicảmthấynhụcnhãvôcùngvớicảmgiácmìnhđangbị
tuyênán.Bốnngườiđànbàđềuimlặng,dườngnhưngườinàymuốnđểngườikiaquyếtđịnhsốphận
củatôi.Cuốicùng,bàSiralêntiếngbằngmộtgiọngnóilạnhlùng:
-Chúngtađãcórấtnhiềuđầytớđểsaivặt,duychỉthiếunhữngđứachăndắtlạcđàmàthôi.
Ngayngàyhômnay,tôiphảiđếnthămmẹtôiđangốmnặng,vàchẳngcóđứanôlệtincậynàođểlàm
việcđó.Khôngbiếtđứanôlệnàycóthểdắtđượclạcđàkhông?
Thếlàôngchủquaysanghỏitôi:
-Màycóbiếtdắtlạcđàkhông?
Cốgiấuđisựphấnkhởi,tôiđáp:
-Concóthểđiềukhiểnlạcđàquỳxuống,cóthểbuộcđồđạclênlưngnóvàdẫnnóđinhiều
ngàymàkhôngmệt.Nếucần,concũngcóthểsửachữayêncươngnữa.
-Màynóivậylàđượcrồi.–Ôngchủnhậnxét.-Nếuemmuốnthế,Sira,thìhãydùngtênnôlệ
này.Nósẽlàngườichăndắtlạcđàchoem.
Thếlà,tôiđượcgiaochobàSiravàngàyhômđótôiphảidắtlạcđàchobàtatrongsuốtcuộc
hànhtrìnhvềquêthămmẹbàấy.Lợidụngdịpnày,tôibàytỏlòngcảmơncủamìnhđếnsựcanthiệp
củabàvàolúcsáng.Tôicũngnóivớibàấyrằng,tôikhôngphảilàngườisinhrađểlàmnôlệ,màlà
contraicủamộtngườitựdo,chuyênlàmyênngựaởBabylon,đồngthờikểlểnguyênnhântôilưulạc
đếnvùngSyrinày.Tuynhiên,tôinhanhchóngthấtvọngkhinghebàấynói:
-Màykhôngbiếtngượngmiệngkhinóirằngmàylàmộtconngườitựdoà?Chínhdosựyếu
kémcủabảnthânđãdẫnmàyđếntìnhcảnhthảmhạinhưhiệnnay!Mộtngườiđànôngnếuđãmang
trongmìnhlinhhồncủamộtkẻnôlệ,thìchodùhắntachàođờiởbấtcứhoàncảnhnào,thìcuốicùng
hắntavẫnchỉlàmộttênnôlệ.Bởivìmàythấyđó,nướccóbaogiờchảyngượcdòngđâu?Cònnếu
ngườiđómangtrongmìnhlinhhồncủamộtconngườitựdo,thìdùcótrảiquanhiềunghịchcảnh,cay
đắngvàkhốnkhổtrongcuộcđời,cuốicùngngườiđócũngtrởthànhmộtconngườidanhgiávàđược
mọingườikínhtrọng.
NhữngđiềubàSiranóiđãlàmtôisuynghĩrấtnhiều.Tronghơnmộtnămsauđó,tuytôiphải
sốngchungvàlàmviệcnhưmộttênnôlệnhưngtôivẫnkhôngthểtrởthànhmộttênnôlệđược.Vào
mộthôm,bàSirahỏitôi:
-Vàonhữnglúcrảnhrỗi,cácnôlệthườngtụtậpvàđánhchénvuivầyvớinhau.Tạisaomày
cứngồitáchbiệtmộtmìnhvậy?
Tôitrảlờibà:
-Convẫnđangsuyngẫmvềnhữngđiềumàbàđãnóitrướcđây.Connghĩ,cólẽnàotrongbản
thânconcólinhhồncủamộtkẻnôlệ.Tuynhiên,concảmthấymìnhkhôngthểhòanhậpvớibọnhọ
được,nênphảingồiriêng
BàSiranhìntôichằmchằmnhưđangsuynghĩmộtđiềugì.Mộtlátsau,bàthởdàivàcấttiếng
nói:
-Chínhtôicũngđangngồiriêngratrongngôinhàcủamình.–BàSiratâmsự-Giađìnhcha
mẹruộttôirấtgiàucó,nênchotôimộtsốvốnkhálớn.Chồngtôiđồngýcướitôichỉvìmónhồimôn
đó,chứkhônghềyêuthươnggìtôi.Thêmnữa,mặcdùđãchungsốngvớinhaunhiềunăm,nhưngtôi
vẫnkhôngsinhđượcmộtmụnconnào.Từngàycóthêmbabàvợkhác,ôngấythựcsựđãbỏrơitôi.
Trongtìnhcảnhnày,tôiphảisốngthuithủimộtmìnhvàtựchămlochobảnthânmìnhmàthôi.Theo
tậptụccủanhữngngườiSyri,thìphụnữcũnggiốngnhưnhữngngườinôlệ,sốngphụthuộcvàongười
đànôngtronggiađình.Nhưngnếutôilàmộtngườiđànông,tôithàchếtcònhơntrởthànhmộtkẻnô
lệ.
-Vậylàbàđãhiểuđượcnhữnggìconnghĩtrongthờigianqua.–Tôicảmđộngnói,rồichợt
hỏibà–Thưabà,theobàthìconcólinhhồncủamộtngườitựdohaycủamộtkẻnôlệ?
-Cậucómuốntrảhếtnợkhông?–BàSirahỏilạitôi.
-Vâng!Conmuốnlắmchứ,nhưngconkhôngthểrờikhỏichỗnàyđược.
-Nếucậubằnglòngđểthờigiantrôiquavàkhôngchịunỗlựctìmcáchđểtrảnợ,thìchứngtỏ
linhhồncủacậulàlinhhồncủamộtkẻnôlệ.
-NhưngconbiếtlàmthếnàokhicònlàmộttênnôlệSyri?
-Cậukhôngbiếtlàmgì,thìsuốtđờicậuđúnglàmộtkẻhènnhát.
-Conkhôngphảilàmộtkẻhèn!–Tôiphảnđốimạnhmẽ
-Vậythìhãytìmcơhộichứngtỏbảnlĩnhcủamìnhđi.–BàSiranói.
-Chứngtỏnhưthếnàocơ?
-Cóphảinhàvuacủaxứcậuđãchiếnđấuvớiquânđịchbằngtấtcảtàitrívàsứclựccủaôngta
không?Tạisaocậukhôngcốgắnglàmnhưvậy?Cóphảinhữngmónnợcủacậulànhữngkẻthùđã
xuađuổicậurakhỏiBabylonkhông?Cóphảicậuđãđểchúngtồntạitrongcuộcsốngcủamìnhvà
mỗingàychúngcànglớnmạnhđếnmứcđẩycậuđếnbướcđườngcùngkhông?Đánglẽra,cậuphải
chiếnđấuchốnglạichúngnhưmộtngườiđànôngchânchínhvàphảichiếnthắngđượcchúngđểtrở
thànhmộtngườidanhgiá,tựdotrongxứsởcủacậu.Nhưngtừtrướcđếngiờcậukhôngcóýchíchiến
đấuvàđãchấpnhậnbạitrậnmộtcáchnhụcnhã.
TôitrăntrởrấtnhiềuvìnhữnglờinóimạnhmẽcủabàSiravànhậnthấyrõràngchínhtôiđãbị
“kẻthù”domìnhtạonênđuổikhỏiquêhươngxứsở.Trongtìnhcảnhnày,tôicóđủdũngkhíđểthoát
khỏisốphậnnôlệkhông?PhảichăngbàSirađãnóivềtôirấtđúng–tôilàmộtkẻhènnhát,mộtkẻcó
linhhồnnôlệ.
Bangàysau,ngườiđầytớriêngcủabàSiragọitôitớigặpbà.Bàbảotôi:
-Bệnhmẹtôilạitrởnặng.Cậuhãythắngyêncươngchohaiconlạcđàkhỏenhất,chúýbuộc
theonhữngtúidalớnđựngnướcvànhữngtúilươngthựcchocẩnthận.
Tôivừalàmviệc,vừasuynghĩvềcáckhoảnthựcphẩmmàbàSiranhắcđến.Nhàmẹruộtcủabà
Siratuyởxanhưngđikhôngquámộtngàyđường.Vìvậy,nếugiốngnhưlầntrước,bàSirakhôngcần
phảichuẩnbịkỹlưỡngnhưvậy.Tuyrấtthắcmắcnhưngtôivẫncẩnthậnlàmtheolệnhbà.Khimọi
thứđãsẵnsàng,bàSiracưỡitrênlưngconlạcđàdotôidắtđiphíatrước,cònngườihầugáingồitrên
conlạcđàthứhaivàđiphíasau.KhichúngtôiđếnnhàmẹbàSira,thìtrờiđãtốiđennhưmực.Bà
Sirachongườiđầytớgáiđinghỉvàbảonhỏvớitôirằng:
-Dabasir,cậucólinhhồncủamộtngườitựdo,haylinhhồncủamộtkẻnôlệ?
-Linhhồncủamộtconngườitựdo!–Tôikiênquyếtđáp.
-Vậythìbâygiờcậuhãychứngminhđiềuđóđi.Ôngchủcủacậuvànhữngkẻhầucậncủaông
tađangởrấtxanơinày.Cậuhãyyêntâmlấyhaiconlạcđànàyvàtrốnkhỏiđâymau.Trongcáitúi
này,tôicóđểsẵnáoquầnchocậucảitrang.Sángmai,tôisẽbảorằngcậuđãăncắphaiconlạcđàvà
chạytrốntronglúctôiđithămmẹtôiốm.
-Tôivôcùngcảmơnbà,vàcólẽsuốtđờitôikhôngtrảhếtmónnợnày.Bàcólinhhồncủamột
vịnữthần.–TôitỏlờicámơnbàSira.–Tôiluôncầuchúcbàđượcbìnhanvàhạnhphúc.
-Hạnhphúc!–Bàthởdàiđáplại-Hạnhphúccóthểkhôngđếnvớinhữngaiđãrờibỏquê
hươngxứsởvàđếnmộtvùngđấtxaxôikhácđểkiếmtìm.Thôi,cậuhãycốgắngđitheomộtcon
đườngcủariêngmìnhvàcầumongchonhữngvịthầnsamạcsẽchechởcậu.Nhớđừnguốnghếtnước
vàănhếtthứcăntrướckhivềđếnxứsởcủacậuđấy!
TôivôcùngcảmđộngvàbiếtơnbàSira,nhanhchóngtheolờibàlaongayvàotrongmànđêm
củasamạcmênhmông.TôikhôngbiếtphươnghướngnàodẫnđếnBabylon,nêncứnhắmmắtđibừa
trongsamạc.Tôicưỡitrênlưngmộtconlạcđàvàdắttheomộtconđisuốtcảđêmrồicảngàykếtiếp
sauđó,lònglosợvềsốphậncủamình.Trongtìnhcảnhnày,nếubịbắtlại,cóthểtôiphảihứngchịu
mộthìnhphạtrấtkhủngkhiếp.Tộitrạngcủanhữngkẻnôlệđámđánhcắptàisảncủachủmìnhđểđào
thoátlàrấtnặngvàcóthểbịđánhchết.
Mãitớixếtrưangàyhômsauđótôimớiđếnđượcmộtvùnghoangvukhôngcóngườiở,cũng
chẳngkhácgìsamạc.Haiconlạcđàdichuyểnmộtcáchchậmchạpvàmệtnhọctrênnhữngphiếnđá
lởmchởm,nhọnhoắt.Nhìnvùngđấtkhôcằn,nứtnẻ,ngaycảngọncỏcũngkhôngthểsốngnổi,tôi
hiểurõtạisaoconngườilạitránhxavùngđấtthiệnnày.
Tôithựcsựrơivàotìnhcảnhtiếnthoáilưỡngnan.Mặcdùởđâytínhmạngcủatôiđượcantoàn,
nhưngquảthậtcuộcsốngcủatôigầnnhưđangđivàongõcụt.Nhữngngàytiếptheo,haiconlạcđàdi
chuyểnrấtchậmchạp,thứcănvànướcuốngđãcạn,trongkhiđóánhnắngmặttrờikhôngngừngđổ
lửaxuốngngườitôi.Vàocuốingàythứchín,tôingãtừtrênlưnglạcđàxuốngđấtvàkhôngcònđủ
sứcđểtrèolênlại.Trongđầuóccủatôichợtvanglêncâuhỏi:“Chẳnglẽtôichônvùixácởxứsở
hoangvunàysao?”
Tôingủthiếpđivàkhônghaybiếtgìchođếnkhinhữngtianắngcủangàymớichiếutrênmặt.
Tôingồidậyvàngơngácnhìnchungquanh.Haiconlạcđànằmcáchtôikhôngxa.Khôngkhí
buổisángthậtmátmẻ.Xungquanhtôilàmộtvùngđấthoangvurộnglớn,chỉtoànđávànhữngbụi
gainhọn,khônghềcódấuhiệucủanướchaycâycỏcóthểănđượcchongườivàlạcđà.
-Chẳnglẽmìnhgụcngãởnơivắngvẻnàysao?-Đầutôilạivanglêncâuhỏinàymộtlầnnữa.
-Chẳnglẽmìnhđãsaikhichọnlốithoátnày?Chẳnglẽmìnhđúnglàmộtkẻhènnhát,mộtconngười
cólinhhồncủamộtkẻnôlệư?–Nghĩđếnđây,bỗngnhiênđầuóccủatôibỗngtrởnêntỉnhtáohơn.
Thânxácrãrờivàkiệtquệ,đôimôinứtnẻvàrướmmáu,lưỡikhôkhốcvàsưngphồng,dạdàytrống
rỗng…đốivớitôikhôngcònquantrọngnữa.Bêntrongconngườitôibỗngtràodângmộtsứcsống
mãnhliệt.Tôiphảisống!Bởivì,tôicònnhiềuviệcphảilàmvàphảitrởthànhmộtconngườiđược
mọingườikínhtrọng.Tôiphảilấylạiniềmtintưởngcủanhữngngườitôiquenbiết.Tôicònphải
chămlochocuộcsốngvợtôinữa.
Tôinhìn vàokhoảngkhông trướcmắt. Mộtlầnnữa,đầutôi lạivanglên câunói củabàSira:
“NhữngmónnợcủacậulànhữngkẻthùđãxuađuổicậurakhỏiBabylon”.Vâng!Đúngnhưthế.Tại
saotôilạitừchốiviệcđứngthẳngngườitrênmặtđấtnhưmộtngườiđànôngchânchính?Tạisaotôi
lạiđểchovợtôiphảiquaytrởvềnhàcủachanàngtrongtủinhục?”
Bấtchợt,tôinhìnthấymộtđiềukỳlạxảyratrướcmắt.Tấtcảcảnhvậtxungquanhtôidườngnhư
mangmộtmàusắctươimới,giốngnhưthểtôiđãnhìnthấychúngxuyênquamộtphiếnđákỳdiệu.
Phảichăngđâymớichínhlàgiátrịthậtcủacuộcsốngmàtôichưahềhámpháratrướcđó?
Chịuchếttrongsamạcư!Khôngthểnhưthế!Tôiphảisốngvàphảichứngtỏchomọingườibiết
tôilàmộtconngườicólinhhồntựdo,mộtngườicóýchímạnhmẽcóthểvượtquamọinghịchcảnh.
Tôiphảitrởvềnhà,phảitrảhếtnợvàxâymộtcănnhàđểbắtđầumộtcuộcsốngmớivớitầmnhận
thứcmới.Cólẽđãtrảiquanhiềukinhnghiệmcayđắng,nêntôicảmthấyđầyhyvọngvàtintưởng
vàocuộcsốngsaunày.
Tôigượngđứngdậy,mặcchohaichânchỉmuốnkhuỵuxuống.Đóicónghĩagìđâu?Khátcó
nghĩagìđâu?ĐóchỉlànhữngrủirotrênconđườngquaytrởvềxứsởBabylonthânyêucủatôimà
thôi.Bêntrongconngườitôi,linhhồncủamộtconngườitựdođangtrỗidậy,khôngnhữngđãchiến
thắngkẻthùcủachínhmình,màcònmãnhliệtkhíchlệtinhthầncủatôi.Tôithuhếtsứclựcvàhétlên
thậttođểthểhiệnlòngquyếttâmsắtđácủamình.
Haicặpmắtlờđờcủahaiconlạcđàbỗngnhiênmởtovàsánglênquagiọnghétcủatôi.Sau
nhiềulầncốgắnghếtsức,vàbằngmộtsựnỗlựcphithường,tôivàhaiconlạcđàđứngdậybắtđầuđi
chầmchậmvềhướngBắc,nơimàlinhtínhmáchbảochotôibiết,đólàconđườngdẫnvềBabylon.
Trảiquamộtđoạnđườngdài,tôiđãđếnvùngđấtphìnhiêu,cónước,cỏxanhvàcâytráitươitốt.
Tôinhậnthấysựhiệndiệncủacuộcsống,củaconngười.TôiđãtrởvềBabylonbằnglinhhồncủamột
conngườitựdovàlàmchủbảnthântôi.Sauđó,tôibắtđầugiảiquyếtcáccôngviệcđúngnhưquyết
tâmcủamìnhvàdầndầntạorađượcvịthếnhưngàyhômnay.
Cậunghĩnhưthếnào,Tarkad?Cáidạdàytrốngrỗngcủacậucólàmchođầuóccủacậusáng
suốthơnkhông?Cậucósẵnsànglấylạiuytínvàlòngtựtrọngcủamìnhkhông?Cậuđãnhìnthấygiá
trịthậtcủacuộcsốngchưa?Cậucómongướctrảhếtcácmónnợcủamìnhvàtrởthànhmộtconngười
đángkínhởBabylonkhông?
ĐôimắtcủaTarkadbỗngnhiênđỏhoe.Anhđứngphắtdậyvànói:
-Cámơnôngđãchỉchotôimộtconđườngmới!Tôiđãcảmthấylinhhồntựdotrỗidậytrong
tâmhồnmình
-TrởvềBabylon,vớitìnhcảnhnợnầnchồngchấtnhưthế,ôngđãxoayxởnhưthếnào,hỡi
ngàiDabasirđángkính?-Mộtthựckháchhỏi.
-Trướchết,tôiviếngthămnhữngngườichủnợvàyêucầuhọhãyrộnglượngchotôithêmthời
gianđểtôikiếmtiềntrảnợ.Phầnlớnmọingườiđềuvuivẻchấpnhận,thậmchíhọcònsẵnlònggiúp
đỡtôi,nhưngcũngcómộtsốngườitráchcứtôi.Trongđócómộtngườiđãgiúpđỡtôirấtnhiệttình,
đólàMathon,ngườichovayvàngởvươngquốcchúngta.Biếtđượctôiđãtừngchăndắtlạcđàở
Syri,nênôngấygiớithiệutôiđếnlàmviệcchoôngNebatur,ngườibuônlạcđàđángkínhmàchắc
hẳnquývịởđâyđềubiết.Đượclàmviệcchoôngấy,sựhiểubiếtvềlạcđàcủatôiđãpháthuyrấttốt.
Dầndần,tôiđãthanhtoánxongtấtcảcácmónnợ,vàcóthểngẩngcaođầu,tựtinlấylạiuytíncủa
mìnhnhưngàynay.
MọingườilầnlượtcámơnDabasirvềcâuchuyệnthúvị,đồngthờicũnglàmộtbàihọcsâusắc
trongcuộcsống,rồitrởvềchỗcũtiếptụcbữaăndangdởcủamình.Dabasircũngvậy,nhưnglầnnày
anhgọilớn:
-NàyKauskorơi!Ôngđâurồi?Thứcănđãnguộicảrồi.Ônghãyđemthêmchotôimộtsố
mónngonkhác,rauvànhiềubánhmìnữanhé!TôimuốnmờicậuTarkadănmộtbữathịnhsoạn.
LòngvôcùngbiếtơnDabasir,Tarkadthấmthíamộtđiều:“Mộtkhiđãcóýchísắtđá,thìcon
ngườisẽdễdàngtìmrađượcmộtconđườngđểtiếnlênphíatrước!”.
8.NgườimaymắnnhấtởBabylon
SharruNada,ônghoàngthươnglái,đangngồioaivệtrênlưngconlạcđàdẫnđầuđoànlữhành
trởvềBabylonsaumộtchuyếnbuôndàingày.Ônglàngườirấtthíchnhữngbộáoquầnsangtrọng,
quýpháiđượcmaytừcácloạivảitốtnhất.Ôngcũngrấtthíchcưỡinhữngconngựađẹp,khỏemạnh
thuầnchủngẢrập.ÔngSharruNadađãkhácaotuổi,nhưngvẫntỏratinhnhạyvàluônvuivẻ,hòa
nhãvớimọingười.Nhưngnhìnvàoônglúcnày,nhữngngườithâncậnđềucảmnhậnđượcôngđang
cónỗilolắngnàođótronglòng.
CuộchànhtrìnhtừDamacusthậtdàingàyvớirấtnhiềugiantruântrongsamạcđãkhônglàm
ôngbănkhoăn.NhữngbộlạcdữtợnngườiẢRậprìnhrậpcướpbóccácđoànlữhànhgiàucócũng
chẳnglàmôngsợ,bởiôngđãcómộtđoànkỵbinhđôngđảohộtống.
ChỉđốivớichàngtrẻtuổiđangđisátcạnhmàôngđãđưavềtừDamacus,làlàmônglonghĩ.
AnhtachínhlàHadanGula,cháucủamộtđốitáclàmăncủaông,cótênlàAradGulavàcũnglà
ngườimàôngmangơnsuốtđời.Giờđây,ôngcũngmuốnđềnđáplạimộtphầncôngơncủaArad
GulabằngcáchdạydỗHadanGulanênngườivàtrởthànhmộtthươnggiagiỏi.Nhưngcólẽ,công
việcmàôngdựđịnhthựchiệnsẽgặprấtnhiềukhókhăn.
NhìncáchănmặcdiêmdúavànhữngtrangsứcrườmràtrênngườiHadan,SharruNadathầm
nghĩ:"NétmặtrắnrỏicủacậutakhôngkhácgìôngAradGulangàytrước,nhưngquantrọnglàýchí,
sựkiênnhẫn,chịukhócủamộtthươnggiadườngnhưkhônghềcótrongconngườianhta.Dạyanhta
làmviệcđãkhó,nhưnglàmthếnàođểuốnnắntưtưởng,điềuchỉnhnhữngthóiquenănchơi,tiêuxài
phungphícủaanhtalạicàngkhóhơn.Mìnhphảilàmsaođểgiúpcậutakhôiphụcsựnghiệpkinh
doanhcủagiađình,vốnđãbịchacủacậutalàmchosuysụp?"
Bỗngnhiên,HadanGulalêntiếng,cắtngangdòngsuynghĩcủaôngSharru:
-Tạisaoôngluônphảilàmviệccựcnhọc,giankhổcùngvớiđoànlữhànhnhưthế?Cóbaogiờ
ôngdànhthờigianđểtậnhưởngnhữngthúvuicuộcsốngkhông?
SharryNadamỉmcườikhôngtrảlờimàhỏingượclạiHadanGula:
-Hưởngthụcuộcsốngư?Cháusẽtậnhưởngcuộcsốngnhưthếnàonếucháuởvàođịavịcủa
ta?
-Nếucháugiàucónhưông,cháusẽsốngtheocáchcủamộtônghoàng.Cháusẽkhôngbaogiờ
cưỡilạcđàbăngquasamạcnóngbỏngvàlàmviệcgiankhổ,cựcnhọc.Cháusẽthoảimáitiêuxài
nhữngđồngtiềncủamình.Cháusẽmặcnhữngbộquầnáosangtrọngvàđeonhữngtrangsứcquýbáu
nhất.Đóchínhlàmộtcuộcsốngđángsống-mộtcuộcsốngmàcháuhằngmongước.
ÔngSharruNadabậtcườirồibuộtmiệngnói:
-Ôngnộicủacháukhôngbaogiờlàmnhưvậy.Thậtsựcháukhôngmuốnlàmviệcmộtchút
nàosao?
-Việclàmchỉdànhchonhữngkẻnôlệthôi!–HadanGulađápkhôngcầnnghĩngợi.
CâunóicủachàngtraitrẻcàngkhiếnôngSharruthấyrõnhữnglolắngcủamìnhlàcócơsở.Ông
trầmtưsuynghĩ,mặcchoconlạcđàsảibướcxuốngbờdốcthoaithoải.Xuốngđếncuốidốc,ông
dừngconvậtlạivàchỉtayvềphíatrước.
-Xemkìa,đằngkialàthunglũng.Hãynhìnraxamộtchút,cháusẽnhìnthấylờmờnhữngbức
tườngthànhcủaBabylon.MộtchấmtrắngnhonhỏnổibậtkialàngôithápcủaĐềnChuôngđấy.Nếu
tinhmắt,cháucóthểnhìnthấylànkhóibốclêntừngọnlửavĩnhcửuởtrênđỉnhnóccủanó.
-Babylonđấythậtsaoông?Đãtừlâurồicháuluônaoướcđượcnhìnthấyvươngquốcgiàucó
này.Babylonlànơimàôngnộicháungàyxưađãbắtđầusựnghiệp.Ướcgìôngnộicònsống.Nếu
cònôngthìchúngcháusẽkhônggặpphảicảnhkhổcựcnhưngàyhômnay.
-Tạisaocháulạiướcôngnộicháucònsốngkhiôngấyđãhoànthànhtráchnhiệmcủamình
trêncõiđờinày?Cháuvàchacháuvẫncóthểlàmtốtcôngviệccủaôngnộicháumà.
-Thanôi!Cháuvàchacháukhôngcótàilàmravàngnhưôngnộicủacháu.Vàvìvậymàđã
làmtiêutánhếtgiasảncủaôngnộicháuđểlại.
SharruNadakhôngđápmàđiềukhiểnconlạcđàtiếptụchướngđếnthunglũng.Phíasaulưng
ông,đoànlữhànhlạitiếnbướcmộtcáchchậmchạptrongđámbụiđỏmịtmù.Mộtlúcsau,họđãđi
ngangquanhữngtrangtrạicủanôngdânBabylon.
ÔngSharruNadabỗngchúýđếnbaônglãođangcàyruộngbênvệđường.Mộtcảnhtượngthật
quenthuộcvàcũngthậtbuồncười!Mộtônglãocầmcáncày,nhưngbàntaycủaôngấyđangrunrẩy
nêncáicàycũnglắclưtheo.Haingườicònlạiđanghìhụcđiềukhiểnhaiconbò,nhưngcóvẻnhững
trậnroikhôngthấmthíagìvớilớpdadàycủachúng,nênmấyconbòvẫnkhôngnhúcnhíchđượcbao
nhiêu.Saumộtlúc,cảbaôngđềudừnglạivàthởdốc.
Cáchđâybốnmươinăm,SharruNadađãtừngganhtỵvớinhữngconngườinày!Ôngướcgì
mìnhđượcthaythếchỗcủahọ!Nhưngsaubốnmươinăm,địavịcủaôngvàhọthậtkháchẳn.Ba
ngườinàyvẫncặmcụi,lamlũtrênmảnhđấtcủamình.Cònông,ônghãnhdiệnquayđầunhìnlại
đoànlữhành,nhữngconlạcđàvànhữngconlừato,khỏeđangchởđầyhànghóatrởvềBabylon.Tất
cảsốtàisảnnàylàcủaôngvànóchỉlàmộtphầnnhỏtrongsốgiasảnhiệnôngđangcóđược.
ÔngchỉtayvềphíabaônglãođangcàyruộngvànóivớiHadanGula:
-Họvẫncàytrêncánhđồngnàysuốtbốnmươinămqua.
-Vậysao!–HadanGulangạcnhiên-Tạosaoôngchorằng,họchínhlànhữngconngườicủa
bốnmươinămvềtrướcmàkhôngphảilàngườikhác?
-Tađãtừngbiếthọcáchđâybốnmươinăm.–SharruNadađáplại.
NhữnghìnhảnhcủaquákhứbỗnghiệnlêntrongtâmtríSharruNada.Quákhứcủaônglàmột
chuỗingàylàmlụngvấtvảkhổcực.Nhưngcũngnhờđómàôngđãhọcđượcnhiềubàihọcquýgiáđể
cóđượcnhữngthànhquảnhưngàyhômnay.RồiôngnhớđếngươngmặtnhânhậucủaAradGula,
ngườiđãcứuvớtcuộcđờicủaôngtrongnhữngngàykhốnkhổđó.Đếnđây,sựdodựtrongôngkhi
nhậnlấytráchnhiệmrènluyệnHadanGulabỗngbiếnmất.ÔngquyếttâmgiúpđỡHadanGula,nhưng
lạikhôngbiếtlàmthếnàođểkhiếnchàngtrailườilaođộngvàquentiêuhoangnàytâmphục.Ông
thừakhảnănggiúpchonhữngngườiquyếttâmlàmviệcsiêngnăng,tựlậpvàcóýchítiếnthủtrởnên
giàucó;nhưngđốivớichàngtrainày,muốntácđộngđểlàmthayđổicáchsuynghĩcủaanhtalàmột
điềuhếtsứckhókhăn.
Bỗngmộtkếhoạchvụthiệnratrongsuynghĩcủaông.Nhưngvốnlàngườithậntrọng,ôngcần
cânnhắc,xemxétmọikhảnăngcóthểxảyratrướckhithựchiệnnó.Trongmộtxãhộivốnxemtrọng
nguồngốcdanhgiávàuytínconngười,nếuôngthổlộnhữngbímậtthânthếcủaôngvàôngArad
Gulachochàngtrainàynghe,thìsựthểsẽthếnào?Cóxảyrađiềugìtồitệkhông?Nhưngnếuông
khôngđặtniềmtimởHadanGula,thìngượclại,cólẽôngcũngkhôngbaogiờcóđượcsựtintưởng
củacậuta,vàôngsẽkhôngbaogiờcảihuấnanhchàngnàyđược.Suynghĩmộtlúc,ôngquyếtđịnh
vượtquasựengạivàcấtgiọngnhẹnhàng.
-Cháucóthíchnghetakểchuyệnôngnộiđángkínhcủacháuvàtađãhợptáclàmănnhưthế
nàokhông?
-Đóchínhlàđiềumàtừlâucháurấtmuốnbiếtđấyạ!Biếtđâucháucóthểhọchỏivàtrởnên
giàucónhưôngcủacháu.–HadanGulathànhthậttrảlời.
SharruNadagậtđầuvànóitiếp:
-Lúcgặpnhữngngườicàyruộngnày,ôngkhônglớnhơncháubâygiờđâu.Ôngnhớrấtrõ,
ôngvànhiềungườikhácđangbịxiềngxíchvàđiđếngầnđámruộngmàhọđangcày.Megiddo,người
đangbịxiềngkếông,đãchếgiễuhọ:
-Hãynhìncáithứlườinháckiaxem!Kẻcầmcàythìkhôngcốgắngđểcàychosâu.Cònkẻlùa
bòthìcũngchẳnggiữchobòđiđúnghàng.Chắchọnghĩrằng,mùamàngcóthểbộithumàkhôngcần
phảicàycấytốt!
-Ôngbảolúcđóôngđangbịxíchà?–HadanGulangạcnhiênhỏi.
-Ừ,mọingườibịtròngvàocổnhữngkhoenđồngrấttovàdướichânbịxíchlạivớinhaubằng
mộtsợidâyxíchdàinặngtrịch.KếMegiddolàZabado,kẻăntrộmcừu.Ôngbiếtanhtatừhồicònở
Harroun.ỞcuốihànglàmộtngườimàcácônggọilàTêncướpbiển.Bởivì,anhtakhôngchịucho
biếttêncủamình.Bọnôngđoánanhtalàmộtthủythủ.Bởivì,trênngựcanhtacóxămhìnhconrắn
biểnkhálớn.
-Ôngcũngbịxiềngxíchgiốngnhưmộtkẻnôlệsao?–HadanGulalạicàngthắcmắc.
-Vậyôngnộicủacháukhônghềchocháubiết,ôngđãtừnglàmộtnôlệsao?
-Ôngcháuvẫnthườngnóivềông,nhưngkhôngbaogiờhélộđiềunày.
-Ôngcủacháulàmộtngườikhônglàmtathấtvọngbaogiờ.Tahoàntoànđặtniềmtincủa
mìnhvàoôngấy.Ngaycảcháucũngvậy,tacóthểđặtniềmtinvàocháuchứ?–SharruNadanhìn
thẳngvàomắtcủaHadanGula.
-Ôngcóthểtintưởngtuyệtđốivàocháu.Nhưngcháuvẫnkhônghiểunổitạisaoônglạitrở
thànhmộtkẻnôlệ?
SharruNadanhúnvaitrảlời:
-Bấtcứaicũngcóthểbịbiếnthànhnôlệ.Trongmộtcuộcẩuđả,anhruộtcủaôngđãgiếtchết
ngườibạncủamình.Chacủaôngđãgánôngđểlấymộtsốtiềnchuộcđểchuộcanhấykhỏibịtửhình.
Vàrồichacủaôngsauđókhôngcòncáchnàokiếmđủtiềnđểchuộclạiông.Cuốicùngthìngườichủ
đãbánôngchomộtkẻbuônnôlệ.
-Thậtbấtcôngquá!–HadanGulakêulênphẫnnộ.–Nhưnghãynóichocháubiếtlàmthếnào
ônglạiđượctựdo?
-Rồicháusẽbiếtthôi,nhưngchưaphảingaybâygiờ,cứđểôngtiếptụccâuchuyệnđã.Lúc
ngheMegiddonóinhưvậy,nhữngngườinôngdânđócũngchếnhạolạicácông.Mộtngườitrongbọn
họgiởcáinónráchcủamìnhrarồicúigậpngườixuốngthậtsâuvừachào,vừalato:
-VươngquốcBabylonxinchàomừngcácngài,nhữngvịkháchquýcủađứcvua.Quốcvương
đangmởyếntiệctrênhoàngthành,vớimónbánhmìbùnvàxúphànhchocácvịđấy!
Nóixong,bọnhọcùngbòlănracười.
Anhchàngcướpbiểnnổikhùnglênvàchửibớihọthẳngthừng.Ôngthìkhônghiểugìcảnênhỏi
anhta:
-Nhữngkẻđómuốnnóigìkhibảonhàvuađangchờchúngtatrêncáctườngthành?
-Nócónghĩalàchúngtasẽphảivàođóđểvácgạch,khiêngđấtđáchotớikhigãyxươngsống
mớithôi. Nhưng cólẽanh sẽ chếtvìnhữngtrận đòn củahọtrước khi chếtvìgãy sống lưngđấy.
Nhưngtôithìhọkhôngđánhđượcđâu.Vìnếuhọđánhtôi,tôisẽgiếthọ!
Megiddobỗngnói:
-Tôikhôngtincácôngchủmuốnđánhchếtnhữngnôlệlàmviệcsiêngnăngvàcầnmẫn.Ai
màchẳngthíchnhữngngườinôlệchămchỉvàlàmnhiềuviệcchohọ.
-Làmviệcnhiềuđểđượccáigì,hảMegiddo?–Zabadochenvào.–Cuốicùngthìanhcũngbị
đánhgãyxươngthôi.
-AnhđừngnóinhưthếchứZabado!–Megiddocãilại.–Trongmộtngày,nếuanhcàyđược
mộtcôngđất,thìanhlàmộtnôlệlàmđượcviệc,vàbấtcứôngchủnàocũngsẽnhậnbiếtđiềuđó.
Nhưngnếuanhchỉcàyđượcnửacôngđấtthôi,thìđấycónghĩalàanhđangnétránhcôngviệc.Tôi
thìkhôngnétr.Tôithíchlàmviệcvàmuốnđượclàmviệcsiêngnăng.Bởivì,côngviệclàngườibạn
tốtnhấtmàtôitừngbiết.Nósẽmanglạichotôinhiềuthứtôicầnnhưtrangtrại,giasúc,mùamàng…
-Ốichà!Nhữngthứấybâygiờởđâucảrồi,anhMegiddo?–Zabadogiễucợt.–Tôicứtưởng
tốtnhấtlàcóđượcmọithứmàkhôngcầnphảilàmlụnggìcảchứ!HãynhìnZabadonày,nếuchúngta
bịbánvàođấyđểlàmnhữngcôngviệcnặngnhọcnhưxâytườngthànhkia,thìtôisẽđilấynướchay
làmmộtviệcdễdàngnàođó.Cộtsốngcủatôisẽkhôngbịgãy.Trongkhianhtalàngườihamlàm
việc,anhấysẽbịgãyxươngsốngdophảikhuânvácgạchđấy!
Đêmấy,ônglolắngquánênkhôngthểnàochợpmắtđược.Trongkhinhữngngườikhácđãngủ
say,ôngvẫntrăntrởkhiếnsợidâyxíchởdướichânkêuloảngxoảng,làmchoGodsochúý.Anhtalà
mộttrongnhữngkẻcướpnổitiếngtànbạoởẢRập,thườngcắtcổnạnnhâncủamìnhsaukhicướp
bóc.Anhtatừngbịbắtvàbịbánlàmnôlệvàilầnnêncórấtnhiềukinhnghiệm.Ôngbènthìthầmhỏi
anhta:
-Anhhãylàmơnnóichotôibiếtđi,anhGodoso!KhichúngtatớiBabylon,liệuchúngtacóbị
bánvàotrongnhữngbứctườngthànhkiakhông?
-Tạisaomàymuốnbiếtđiềuđó?–Anhtagầmgừhỏilại
-Haylàanhcũngkhôngbiết?–Ôngnàinỉ.–Tôiđangcòntrẻ.Tôimuốnsống.Tôikhông
muốnlàmviệcởđóvàbịđánhchết.Tôicócơhộigặpđượcmộtôngchủtốtkhông?
Lúcnày,anhtadịugiọngđáplại:
-Theotôiđượcbiết,giốngnhưmọilần,trướchếtchúngtabịmangrachợmuabánnôlệ.Ở
đấy,khicóngườiđếnmua,cậuhãynóivớihọrằngcậulàmộtngườichămchỉ,chịukhóvàsiêngnăng
làmviệc.Cậuphảitìmcáchđểhọmuốnmuamình.Nếukhông,cậusẽbịbánvàolàmnôlệxâytường
thành.Đólàmộtcôngviệcrấtnặngnhọcvàkhôngcóđườngsốngsótđểtrởvềđ
Anhtanóixongvànhắmmắtngủ.Cònông,nằmdàitrêncát,ôngnhìnlênnhữngvìsaotrêntrời
vànghĩngợivềsốphậnphíatrướccủamình.ÔngnhớlạilờiMegiddođãnóivềcôngviệcvàtựhỏi
khôngbiếtvìsaoanhtachorằngcôngviệcchínhlàngườibạntốtnhấtcủaanhta.Ôngchưahiểurõ,
nhưngôngtinvàonhữnggìMegiddođãnói.Cólẽ,đâylàlốithoátduynhấtcủaôngtrongtìnhcảnh
này.
KhiMegiddothứcgiấc,ôngliềnthìthầmnhữngtinmớichoanhtanghe.Mộttiahyvọngbắtđầu
nhennhómkhibọnôngđếngầnthànhBabylon.Đếnxếchiều,ôngđãđếngầnbứctườngthànhđồsộ
đangxâydởdangvànhìnnhữngdòngngười,giốngnhưnhữngđànkiếnđenđangnốinhautrêncác
bậcthangnghiêngnghiêngbámdọcváchtường.Khiđếnnơi,ôngkinhngạckhithấyhàngngànngười
đanglàmviệc;mộtsốngườiđàođấtdướiđườnghào,nhữngngườikhácđangtrộnbùnđểđóngthành
gạch;cònsốđôngnhấtthìđangkhuânnhữnggiỏgạchnặngtrĩuvàleolênnhữngbậcthangđểchuyển
gạchtớinơiđangxây.
Ngoàira,ôngcònthấybọnquảnnôchửibớivàdùngcâyroiquấtthẳngtayvàonhữngtấmlưng
trầngiơxươngcủađoànngườikhổsai,nếuhọbướcđichậmchạphoặckhônggiữđượchàng.Những
nôlệkhôngcònbướcnổihoặcvìđuốisứcmàvấpchânngãxuống,sẽlậptứchứngchịungaymộttrận
mưaroitànnhẫn.Nếukhônggượngđứngdậyđượcnữathìlậptứchọbịxôquamộtbênvànằmbẹp
ngaytạiđó,hoặcbịkéođếnkhuvựcdànhchonhữngngườiđangnằmhấphối,trênconđườngdẫn
đếnnhữngnấmmồchôncấtqualoa.Chứngkiếncảnhtượngghêrợnđó.Ônghoảnghốtrùngmình.
Điềunàyquảthậtđangchờđợiông,nếunhưkhôngcóaimuaôngởchợnôlệ.
Godsocođãnóiđúng.Đêmđótấtcảbọnôngbịnhốtvàomộtchỗvàsánghômsau,ngườichủnô
lệmangcảbọnrachợbán.Ởđây,mộtsốngườihoảngsợ,bịkíchđộngnênđãxôđẩynhauvàgâynáo
loạn.Bọnquảnnôkhôngngạingầngiángnhữngtrậnroixuốngđầucủahọ.Trongtìnhcảnhđó,ngược
lạivớimọingười,Megiddovàôngđangnônnóngchờđợicơhộichứngtỏnănglựclàmviệccủa
mìnhvớinhữngngườiđếnmuanôlệ.
BọnôngcũngrấtlolắngchoKẻcướpbiển.Anhtalàngườiphảnkhángmạnhmẽnhấtọnquảnnô
đãđánhanhấyrấtdãman,đếnnỗiphảingấtđitrướckhilôianhtagiaochođộilínhđimuanôlệcho
nhàvua.
Megiddolinhcảmrồiđâyrấtkhócócơhộigặplạinhau,nênlợidụnglúckhôngaichúý,anhấy
vộivàngthìthầmvớiôngnhữngđiềuquantrọng:
-Cómộtsốngườivốnghétlàmviệc.Họxemcôngviệcnhưkẻthù.Nhưngvớichúngta,tốt
nhấtlàhãyxemcôngviệcnhưmộtngườibạntốt.Anhhãycốgắngyêuthíchcôngviệcvàđừngbao
giờnétránhnhữngviệcnặngnhọc.Đểđượcmộtngôinhàkhangtrang,mộtcuộcsốngấmno,thìta
khôngthểkhônglàmviệc.Anhhãyhứavớitôilànếuđượcmộtôngchủmua,anhhãycốgắnglàm
việcthậtchămchỉchoôngta.Nếuôngtakhôngđánhgiáđúngnănglựccủanah,thìanhcũngđừng
nênnảnlòng.Luônnhớrằng,cầnphảilàmviệc,cứlàmviệcsaochotốtvàlàmhếtkhảnăngcủa
mình.Điềuđókhôngnhữngmanglạichoanhmộtcuộcsốngnođủ,màanhcòncóthểnhờđómà
chuộclạicuộcđờitựdocủamìnhđấy.
Megiddongừngnóikhinhìnthấymộtngườiđànôngvạmvỡđếnhỏicóngườinàobiếtlàmviệc
đồngángkhông.Megiddotiếnđếnvàhỏivềcôngviệctrangtrại,mùamàngcủaôngta,rồisauđó
thuyếtphụcôngtarằng,mìnhlàmộtngườirấtthànhthạocôngviệcđồngáng.Saucuộcthươnglượng
ráo riết, người đàn ông đó đã bỏ ra một túi tiền nặng trịch để mua Megiddo. Rất nhanh sau đó,
Megiddođitheovàmấthútcùngvớiôngchủmớicủamình.
Mộtsốngườikháccũngđãđượcbánđitrongbuổisánghômđó.Vàobuổitrưa,Godosotiếtlộ
vớiông,ngườibuônnôlệđókhônglưulạiởđâyquáhaiđêm.Cóthểvàocuốibuổichiều,sốnôlệ
cònlạisẽbịbánchongườimuanôlệcủanhàvua.Nghevậy,ôngthậtsựrấtthấtvọng.Đúnglúcđó,
mộtngườiđànôngkhámậpmạpthảbộđếnvàcấttiếnghỏicóaiđãtừnglàthợlàmbánhmìkhông?
Ôngliềnbướctớigầnôngtavànói:
-Tạisaomộtngườithợlàmbánhkỳcựunhưônglạicầnmộtngườithợlàmbánhkhác?Ông
vẫncóthểdạychomộtngườinàođónhưtôichẳnghạncáchlàmbánhmà?Hãynhìnvàotôinày!Tôi
còntrẻtuổi,khỏemạnhvàlạihamthíchlàmviệc.Hãychotôimộtcơhộiđểlàmhếtsứcmìnhvà
manglạinhiềutiềnbạcchoông.
Ôngấycóấntượngngayvớitháiđộđầythiệnchícủaôngvàbắtđầuthươnglượngvớingười
buônnôlệ.Gãấyvốnkhônghềchúýtớiôngtừkhimangôngtớiđây,nhưngbâygiờthìhuênhhoang
khoáclácnóivềnhữngkhảnăng,sứclựcvàtàicáncủaôngđểđòitiềncaohơn.Ôngcảmthấymình
giốngmộtconbòtrongcuộcthươnglượngđó.Cuốicùng,cuộcthươnglượngcũngkếtthúc.Ôngrađi
cùngvớingườichủmớicủamìnhvàtựanủirằng,dùsaomìnhcũngđãgặpmay.
Chỗởmớicủaôngkhátốt.ÔngNana-naid,chủmớicủaông,đãdạychoôngcáchgiãlúamì
trongcốiđá,rồiđếncáchđốtlửatronglòvàcáchnghiềnhạtmèchothậtnhỏđểlàmbánhmậtong.
Ôngđượcchongủtrongkhocấtgiữngũcốc.BàSwasti,ngườinôlệlàmquảngiachoôngNana-naid,
luônchoôngănuốngđầyđủvìôngvẫnthườnggiúpbàấylàmnhữngcôngviệcnặngnhọc.
Đâychínhlàcơhộimàôngtừngmongmuốnđểlàmviệcchămchỉ,vàđểtỏraxứngđángvới
ôngchủcủamình.Ônghyvọngcôngviệcsẽgiúpôngcóđiềukiệnchuộclạisựtựdocủamìnhtrong
tươnglai.
Quảthật,ôngNana-naidrấtvuikhithấyôngcóthiệnchíhọchỏi.Saucùng,khiôngđãthành
thạocôngviệcnướngbánh,ôngấyđãdạychoôngbiếtcáchlàmbánhmậtong.Chẳngbaolâusau,
ôngđãhoàntoànthạonghềlàmbánh.ThếlàôngNana-naidkhôngcầnphảinhúngtayvàobấtcứviệc
gìtronglòbánh,vìmọiviệcđãcóônglàmhết.Tuynhiên,bàSwastilắcđầubảonhỏvớiôngrằng:
"Nhàncưvibấtthiện",bàlorằngôngchủquárảnhrangsẽlàđiềukhônghay,vìbàđãtừngthấyrất
nhiềungườinhưthế.
NhưngôngkhôngquantâmđếnnhữnglờibàSwastinói.Ôngnghĩđãtớilúcmìnhcầnnghĩcách
làmthếnàođểcóthểkiếmratiềnvàchuộclạisựtựdochomình.Thôngthườngcôngviệcởlòbánh
kếtthúcvàobuổitrưa,nênôngnghĩôngNana-naidchắchẳnsẽđồngýchoônglàmbánhđibánvào
buổichiều.Bởivì,côngviệcnàycũngsẽmanglạichoôngấymộtsốtiền.
ThếlàôngtrìnhbàyýđịnhcủamìnhvớiôngNana-naid:
-Thưaông!Nếutôitậndụngnhữngbuổichiềurảnhrỗiđểlàmbánhvàđibánkiếmthêmtiền
choông,thìôngcósẵnlòngchiachotôimộtítđểtôimuasắmnhữngmónđồcầnthiếtchocuộcsống
củamìnhkhông?
-Chiachứ,chiachứ!–ÔngNana-naidnóingay.–Đâyquảthậtlàmộtýkiếnrấthay.Màycứ
bánvớigiáhaixumộtcái.Mộtnửasốtiềnthuđượctaosẽdùngđểtrảtiềnbộtmì,mậtongvàcủilửa.
Sốcònlạitasẽchiađôi.
ÔngrấtvuisướngvềtínhtìnhrộngrãicủaôngNana-naidvàyêntâmthựchiệnkếhoạchcủa
mình.Thếlàmộtphầntưcủasốtiềnkiếmđượctrongmộtngàyđibánbánhsẽlàcủaông.Đêmđó,
ôngthứcrấtkhuyađểlàmmộtcáikhaybánhđibándạo.ÔngNana-naidchoôngmộtcáiáocũvàông
nhờbàSwastiválạinhữngchỗráchrồiđemgiặtgiũsạchsẽ,đểchiềumaimặcvàomàđibánbánh.
Chiềuhômsau,ôngđộimộtkhaybánhmậtonglớntrôngrấtngonlànhvàđượcbàyrấtbắtmắt
đidọctheocácconphố,cấttiếngraohàngluônmiệng.Đầutiên,chẳngthấyaichúýđếncả,ôngcảm
thấythấtvọngnhưngvẫncốgắngtiếptụcraobán.Vàoxếchiều,mọingườibắtđầuđóibụngnênmua
rấtnhiều.Chẳngmấychốc,cảkhaybánhđãbánhết.
ÔngNana-naidrấthàilòngvớikếtquảcôngviệccủaôngvàvuivẻtríchrachoôngmộtphầntư
sốtiềnnhưđãthỏathuậntrướcđó.Ônghếtsứcmừngrỡ,vìtừđâyôngtađãcónhữngđồngtiềnriêng
củamình.Megiddoquảthậtrấtcólýkhibảorằng,ôngchủsẽđánhgiáđúngmứckếtquảcôngviệc
củanhữngngườinôlệ.Đêmấyôngkhôngngủđược.Mộtmặt,ôngrấtphấnkhởitrướcsựthànhcông
ngoàisựmongđợi.Mặtkhác,ôngmảitínhtoánxemnếuvớikếtquảnhưthếthìmộtnămsauôngsẽ
kiếmđượcbaonhiêutiềnvàcầnbaonhiêunămôngmớichuộcđượcsựtựdocủamình.
Sauđó,hàngngàyôngtiếptụcmangkhaybánhđibán,chẳngbaolâuôngđãcómộtsốkhách
hàngquenthuộc.Vàmộttrongnhữngngườikháchđókhôngaikháchơnchínhlàôngnộicủacháu,
ôngAradGula.Lúcđó,ôngcháulàmộtnhàbuônthảm,thườngmanghànghóachấtđầytrênlưng
mộtconlừađikhắpthànhphốcùngvớimộtngườinôlệdađenđitheođểdắtlừavàkhiêngthảm.Mỗi
ngàyôngAradđềumuahaicáibánh,mộtchomìnhvàmộtchongườinôlệ,đồngthờihaynánlạitrò
chuyệnvớiôngtronglúcănbá
Mộthôm,ôngnộicủacháuđãnóivớiôngmộtcâumàcólẽsuốtđờiôngkhôngbaogiờquên
được.Ôngấynói:
-Tôirấtthíchbánhcủacậu,nhưngtôicònthíchhơncáchbánhàngrấtdễmếncủacậu.Nếucậu
luônvậndụngcáchthứcnàythìnócóthểgiúpcậuđạtđượcnhiềuthànhcônghơnđấy.
CháucóhiểuđượckhôngHadanGula?Nhữnglờinóinhưthếrấtcóýnghĩađốivớimộtchàng
trainôlệ,sốngđơnđộcgiữamộtvươngquốcxalạvàrộnglớnlúcbấygiờ.Nóđemlạisứcmạnh,
niềmtinmãnhliệtđểôngcóthểphấnđấunhằmthoátkhỏithânphậnhẩmhiucủamình.
Ngàythángcứthếtrôiqua,sốtiềnôngtíchlũyđượcngàycàngnhiều.Côngviệcđãchứngtỏnó
làngườibạntốtnhấtcủaông.Tuynhiên,tronglúcôngrấthạnhphúc,thìbàSwastilạithấpthỏmlo
lắng:"Tôichỉsợôngchủlạivướngvàonhữngtròđỏđenthôi!"Bàấythườngnóivớiôngnhưvậy.
Chođếnmộtngày,ônghếtsứcvuimừnggặplạiMegiddotrênđườngphố.Anhấyđangdắtba
conlừachấtđầyrauquảđirachợ.
-Hiệnnaytôirấtkhấmkhá!–Anhtabảo.–Ôngchủcủatôiđánhgiáđúngnănglựccủatôi,
nênđãchotôilàmquảnlý.Nhìnđâynày,ôngấyđãtincậygiaocôngviệcmanghàngrachợbáncho
tôi.Côngviệcđãgiúptôigượngdậysaunhữngnghịchcảnhcủacuộcđời.Mộtngàynàođó,nósẽ
giúptôichuộclạisựtựdocủamình,rồitôicũngsẽcómộttrangtrạiriêng,bầygiasúcriêng…
ÔngvàMegiddotròchuyệnrấtlâurồichiatay.Anhtavẫnkhôngquênnhắcnhởônghãychăm
chỉlàmviệc.Megiddođúnglàmộtngườibạnkhônngoanvàtốtbụngđốivớiông.
Cuộcsốngcủaôngvẫncứthếtrôiqua,nhưngdườngnhưcàngngàyôngNana-naidcàngsốtruột
trôngđợiôngđibánvề.Ôngtachờôngvềđểchiatiền.Ngoàira,ôngấycònhốithúcôngphảiđiđến
nhiềunơiđểbánhàngvàkiếmnhiềutiềnh
Dovậy,ôngbắtđầuđiraphíangoàithànhđểmờinhữngtêncaiquảnnôlệmuabánh.Thậtlòng,
ôngkhôngthíchtiếpxúcvớinhữngkẻthôlỗvàtànbạonày,nhưngôngcũngnhậnthấyhọlànhững
kháchhànglớn,thườngmuamộtlúcnhiềubánhchứkhôngchỉmộtvàicáinhưnhữngngườikhác.
Mộtngàynọ,ôngbấtngờgặplạiZabadotrongđámngườinôlệđangsắphàngchờlấygạchtrên
thành.Trônganhtarấtđángthương,ngườicòmcõi,xácxơ,lưnghằnđầynhữnglằnroicủabọncai.
Ôngcảmthấythậtxótxanênchìachoanhtamộtcáibánh.Zabadovộivàngnhétngayvàomiệng,
ngốnngấunhưmộtconvậtđóikhátlâungày.Thoángthấyvẻthèmthuồngtrongđôimắtcủaanhta,
ôngcảmthấylosợnênđãbỏchạytrướckhiZabadovồlấykhaybánh.
-Tạisaocậuphảilàmviệcvấtvảnhưthế?
Mộthôm,AradGulađãhỏiôngnhưthế.Đâycũnglàcâuhỏimàcháuvừamớihỏita,đúng
không?ÔngtrảlờinhưtấtcảnhữnggìmàMegiddođãnóivớiôngtrướcđóvàhãnhdiệnđưachoông
AradGulaxemcáitúitiềnnặngtrĩuluônởbênthắtlưng,đồngthờigiảithíchrằngôngđangdành
dụmtiềnđểchuộclạisựtựdocủamình.
-Khiđượctựdo,cậusẽlàmgì?–Ôngcủacháuhỏiông.
-Tôiđangcóýđịnhsẽtrởthànhmộtthươnggia.
-Theotôithìchắcchắnsaunày,cậusẽlàmộtthươnggiathànhđạt,giàucó.
Ôngcủacháunóitiếp:
-Chắccậukhôngbiết,hiệngiờchínhtôicũnglàmộtnôlệ.Tuynhiên,tôiđanghợptáclàmăn
cùngvớiôngchủcủamìnhnêncóđiềukiệntốthơnđểkiếmranhiềutiền.
-Xinôngđừngnóinữa!–HadanGulachenvào–Cháukhôngmuốnôngbêuxấuôngcủacháu
bằngnhữnglờidốitránhưthếkhônghềlàmộtnôlệ!
ĐôimắtcủaHadanGulalộvẻtứcgiận.SharruNadavẫngiữgiọngnóiđiềmtĩnh:
-Ôngrấtkínhphụcôngcủacháu.Bởivì,ôngấyđãvượtquađượcsốphậnnôlệvàtrởthành
mộtngườicôngdângươngmẫunhấtởvùngDamacus.CháulàcháunộicủaôngAradGula,nhưng
cháucókếthừađượcnhữngđứctínhưuviệtcủaôngcháukhông?Cháucóđủbảnlĩnhđểđốidiệnvới
sựthậthaychỉmuốnsốngtrongnhữngsuynghĩảotưởngvàgiảdốimàthôi?
HadanGulangồithẳngngườitrênlưngconlạcđàvàxúcđộngđáplại:
-Mọingườiđềurấtyêumếnôngnộicủacháu.Ôngấyđãlàmrấtnhiềuviệcthiện.Khinạnđói
xảyra,ôngđãmuangũcốctừAiCậpchởvềDamacusđểphânphátchodânchúngvànhờvậymà
khôngcóaichếtđóicả.Thếmàbâygiờônglạibảo,ôngcháulàmộtnôlệkhốnkhổởBabylon!
-SựthậtôngArkadGulalàmộtnôlệkhicònởBabylon.Thờigiannày,ôngấyrấtvấtvả.Tuy
nhiên, bằng những nỗ lực phi thường, Arad Gula đã trở thành một con người được mọi người ở
Damacuskínhtrọngvàngưỡngmộ.
NghegiọngtrầmtĩnhcủaSharruNada,HadanAradGulaimlặng,nhưngkhônghẳnlàđãtinvào
điềuôngvừanói.SharruNadakểtiếp:
-Saukhichobiếtmìnhlàmộtnôlệ,ôngAradGulanóirằngôngđanglolắngvềcuộcsốngtựdo
sắptớicủamình.Ôngấyđãcóđủtiềnđểchuộclạisựtựdo,nhưngôngđangbốirối.Bởivìđãtừlâu,
AradGulachỉlàmăncùngvớiôngchủcủamình,bâygiờnếutáchriêngra,ôngấycảmthấylosợvà
khôngđủtựtin.
Ôngphảnđốisựdodựcủaôngcháu:
-Ôngkhôngnênlệthuộcvàoôngchủcủaôngmãinhưthế.Ônghãylấylạitìnhcảmvàsuy
nghĩcủamộtngườitựdo,đồngthờihãyhànhđộngnhưmộtconngườitựdovàđạtđượcsựthành
cônggiốngnhưthế!Hãyquyếtđịnhtheonhữngđiềumàôngcthấythíchnhấtvàphảicốgắngthực
hiện.Điềunàysẽgiúpôngđạtđượcnhữngmụctiêucaohơn!
ÔngAradGularấtvuisướngkhinghelờikhuyếnkhíchcủaôngvànóirằngôngấycảmthấyxấu
hổvềsựhènkémtrongnhữnglờinóivừarồicủamình.Ôngnộicủacháuđãnóivớiôngngaylúcđó
rằng,ôngấysẽnhanhchóngchuộclạitựdovàtrởthànhmộtngườikinhdoanhđộclập.
Mộtngàynọ,cũngtrongmộtlầnđibánbánhởbênngoàithành,ôngrấtngạcnhiênkhithấyrất
đôngngườiđangđổdồnvềmộtkhuđấttrống,nhưchờđợimộtđiềugìsắpdiễnraởđó.Ôngníumột
ngườilạihỏi,ngườiđóđáp:
-Anhchẳnghaygìsao?Mộtnôlệđãgiếtchếtmộtngườilínhcủanhàvuavàbỏtrốn.Nhưng
họđãbắtđượctênnôlệấyvàhômnaysẽđemhắnrahànhhìnhbằngcáchquấtroichođếnchết.Nhà
vuacũngcómặtởđấy!
Đámđôngvâykínnơihànhhình.Ôngsợđếngầnthìkhaybánhmậtsẽbịlậtđổnêntrèolênbức
tườngthànhđangxâydangdởđểnhìnxuống.ÔngđãthấyvuaNebuchadnezzarngồitrêncỗxengựa
lộnglẫyđếnxemhànhhình.Quảlàôngchưabaogiờbiếtđượcsựgiàusangthậtsựchođếnkhinhìn
thấytậnmắtnhàvuaNebuchadnezzarđộicáimũdátvàng,mặcchiếcáonhunggấmsangtrọngvà
ngaycảrèmcủachiếcxengựacũngbằngloạivảimàuvàngquýhiếm.
Ôngkhôngnhìnđượccảnhhọđánhđậpngườinôlệ,mặcdùôngngherấtrõtiếngkêuthétthảm
thiếtcủangườiđó.Ôngthắcmắckhônghiểutạisaomộtônghoàngquýphái,sangtrọngnhưthếlại
đànhlòngnhìncảnhtrừngphạtthảmkhốcấy,vàđùacợtvuivẻcùngvớinhữngngườikhác.Họxem
nhữnghànhđộngvônhânđạonàylàhìnhphạtđíchđángdànhchonhữngngườinôlệdámnổiloại
chốnglạinhàvua.
Saukhingườinôlệấychết,xácđượctreongượclênmộtcâysàođểchomọingườiđềunhìn
thấy.Chờkhiđámđôngtảnbớt,ôngmớitiếnđếngần.Bêbếtmáuvàbùnđất,trênngựccủangườinô
lệkhốnkhổấyvẫncònhìnhxămconrắnbiểnmàôngđãtừngbiết.Ôngbànghoàngnhậnrađóchính
làKẻcướpbiểnngàytrước.
Hômsau,ôngtìnhcờgặplạiôngcủacháuthìthấyôngấyđãhoàntoànthayđổi.Ôngấychào
ôngrấtnhiệtt
-Ngườinôlệmàcậubiếttrướcđâygiờđãlàmộtngườitựdorồi.Quảthật,khiđãđượctựdo,
tôinhậnthấycuộcsốngtốtđẹphơnrấtnhiều.Bàvợcủatôivôcùngsungsướng.Bàấylàngườitựdo
vàlàcháugáiôngchủtrướcđâycủatôi.Chúngtôiquyếtđịnhsẽchuyểnnhàđếnmộtnơikháclàmăn
sinhsống.Vàởđósẽkhôngcóaibiếtđượctôiđãtừnglàmộtngườinôlệ.Nhưthế,concháucủatôi
saunàycũngkhôngaibịkhinhmiệtvềnhữngbấthạnhcủachaôngchúng.Hiệnnaytôiđãrấtthông
thạoviệcbuônbán,nhấtđịnhtôisẽcốgắnglàmviệcđểkiếmnhiềutiền.Bởivì,tôicầnphảichămlo
chogiađìnhvàconcáicủatôisaunày.
Ngheôngcháunóivậy,ôngrấtvuimừngvàtrànđầyhyvọng.Bởivì,mộtmặtnàođó,chínhông
đãgópphầnkhíchlệ,độngviênAradGula,cũngnhưôngấyđãnhiềulầnđộngviên,khíchlệông.
Mặtkhác,ôngnhìnthấytươnglaicủamìnhrồisẽtươngtựnhưcuộcsốngcủaAradGulalúcbấygiờ.
Mộtbuổichiềunọ,bàSwastihốthoảngtìmôngvàchobiết:
-Ôngchủlâmvàocảnhkhủnghoảngrồi.Tôirấtlolắng.Đãvàithángnay,ôngấyluônthua
tiềnởsòngbài.Ôngchủkhôngcòntiềnđểmuangũcốcvàmậtong,cũngkhôngcótiềnđểtrảnợ
ngườichovaytiền.Họđangđếnđòinợôngấyđấy.
-Tạisaobàlạilolắngđếnnhữngchuyệnđiênrồcủaôngấychứ.Chúngtađâuphảilàngười
bảotrợchoôngấy!–Ôngđápmộtcáchkhôngsuynghĩ.
-Đồngốcnghếch,anhchẳnghiểugìhết.Đốivớingườichovay,ôngấylấyanhđểlàmvật
chứngvaytiềnđấy.Theoluật,ôngấycóthểbánanhnhưmộtmónhàngđểlấytiềntrảnợ.Tôikhông
biếtphảilàmsaonữa!Trướcđây,ôngtalàmộtôngchủtốt.Cònbâygiờ,saoôngấylạihammêcờ
bạcđếnchứ!
NhữnglolắngcủabàSwastilàđúng.Sánghômsau,ôngđangnướngbánhthìngườichovaytiền
vàmộtngườiđànôngtêngọilàSasibướcvào.Ngườinàynhìnkhắpngườiôngvàralệnhchoông
phảiđitheo.NgườichovaytiềncũngkhôngchờgặpôngNana-naidmàchỉbảovớibàSwastinhắnlại
vớiôngchủlàôngtađãđếnvàbắtôngđi.Thếlàchỉvớitấmáokhoáctrênlưngvàcáitúichứanhững
đồngtiềnquýgiáđượcbuộcantoànởthắtlưng,cuộcsốngcủaôngbướcsangmộttrangmới.Nhưng
lầnnày,nhữnggìchờôngphíatrước–maymắnhayrủiro,bấttrắc–ônghoàntoànkhôngthểđoán
được.
Tuynhiên,chẳngbaolâusauôngmơhồnhậnranhữngđiềutồitệsắpxảyđếnvớimình.Sasilà
mộtgãbặmtrợnvàthôlỗ.Hắnnóitoạcrarằng:
-Taokhôngthíchcôngviệcmàyđanglàm.Ôngchủcủataocũngkhôngthích.Nhàvuabảovới
ôngchủđixâydựngmộtconkênhlớn,nênsaitaođimuathêmcácnôlệđểvềlàmchonhanh.Hừ!
Vớisứcngườicóhạn,thìaicóthểlàmnhanhcôngviệckhónhọcnàychứ?
Nghenhữngthôngtinnày,ôngthậtsựbịsốcvàhiểurằngmìnhvừabịđánhbậtrakhỏinhững
niềmhyvọng,nhữngmơướcấpủbấylâuvàtiếptụcbịnémvàonhữngtrậnbãotốcủacuộcđời.
Cháuhãytưởng tượngbọn ôngphải làmviệctrênmộtvùng đấtnứtnẻ,khôcằnnhưsamạc,
khôngcómộtbóngcây,chỉtoànlànhữngbụicâythấplètèvàmặttrờinắngnhưđổlửaxuống.Cổ
họngcủabọnôngkhátcháynhưngvẫnkhôngthểnàouốngnướcđược,bởinướcuốnglúcnàocũng
nóngnhưvừamớiđunsôivậy.Rồicháuhãyhìnhdungratừngđoànngườibướcxuốngnhữnghốđất
sâu,xúcđầymộtgiỏđấtrồiváclênvai,trèolênthànhhốtrơntrượtđểđếnđắpvàobờkênh.Người
nàytiếpnốingườikiacặmcụilàmviệcnhưnhữngconkiến,từhừngsángchotớikhitốimịt.Ngoài
ra,thứcănđượcchovàonhữngcáimánglộthiênvàđểmọingườitựănlấynhưmộtbầylợn.Tốiđến,
thayvìcólềulánhayổrơmđểnằmnghỉ,bọnôngchỉnằmtrơtrụitrênmặtđất,mặcchogiócátvàcái
lạnhhànhhạthânxác.Đólàtìnhcảnhmàôngđãphảisốngtrongnhữngngàythángấy.Ôngchôntúi
tiềncủamìnhởmộtnơiđượcđánhdấurấtcẩnthậnvàngàyđêmthấpthỏmkhôngbiếtliệucòncó
ngàymìnhđàonólênhaykhông.
Thờigianđầu,ônglàmviệcrấthănghái.Nhưngsauđó,thờigiankéodài,ôngcảmthấytinh
thần,sứclựccủamìnhgiảmsút.Nhữngcơnsốtbắtđầuxâmchiếmthểxácrờirãcủaông.Ôngkhông
ănđượcnhiều,chỉnuốtđượcmộtítđểcầmhơiquangày.Cònvềđêm,bệnhtậtvàgiólạnhkhông
ngừnghànhhạkhiếnôngkhôngthểngủđược.
Trongtìnhtrạngkhốnkhổđó,ôngướcgìthựchiệntheokếhoạchcủaZabadođểchothểxác
đượcthảnhthơiđôichút.NhưngrồinhớlạilầngặpZabadothêthảmtrêntườngthànhngàytrước,ông
biếtlàkếhoạchđókhôngthểđược.
ÔngnghĩvềKẻcướpbiểnvớitấtcảnhữngnỗiđắngcaycủaanhta,vàướcmìnhcósứcmạnhđể
tiêudiệtsựtànbạo.Nhưngcáixáckhônghồncủaanhtanhắcôngnhớđếnmộtkếtquảthảmhại.
RồiôngnhớlạilầncuốicùngônggặpMegiddo.Đôibàntaycủaanhtađãchaisạnnhiềudophải
làmlụngvấtvả,nhưnganhtavẫnluônvuivẻ,hạnhphúc,chứngtỏkếhoạchcủaMegiddalàkếhoạch
tốtnhất.
Chínhvìnghĩnhưthếnênôngđãcốgắnglàmviệc.Nhưngtạisaocôngviệclạikhôngmangđến
niềmvuivàhạnhphúcchoôngnhưđãmanglạichoMegiddo?Tạisaocuộcđờicủaôngluôngặp
nhữngchuyệnkhôngmaynhưthế,mặcdùôngđãnỗlựcrấtnhiều?Nhữngcâuhỏiđócứtrởđitrởlại
trongđầukhiếnôngkhôngthểnàongủđược.Cóvẻnhưcuộcsốngcủaôngđãđivàobếtắc.
Vàihômsau,bỗngnhiênSasisaingườiđếngọiôngvàbảorằng,ôngchủcũcủaôngchogọiông
trởvềBabylon.Ôngvôcùngmừngrỡvàbímậtđiđàotúitiềnquýgiácủamình,cuộnnóvàotrong
mìnháochoàngráchtrướckhilênđường.
Quaphútmừngrỡbanđầu,mặcdùđượcngồitrênlưnglạcđàtrởvềnhàôngNana-naid,ôngvận
khôngsao thoátkhỏilo lắng.Tạisao ônglạiđược gọivề Babylon?Phảichăngôngsắpđónnhận
nhữngtrậncuồngphongmớicủacuộcđời?Ôngđãlàmnhữnggìđểbịtrừngphạtnhiềunhưthế?Ông
còngặpnhữngbấthạnhnàonữakhông?
KhiconlạcđàchởôngtiếnthẳngvàosânnhàcủaôngNana-naid,ôngrấtngạcnhiênkhinhìn
thấyôngAradGulađangđợiởđấy.Ôngấygiúpôngleoxuốngrồiômchầmlấyônggiốngnhưngười
emruộtthịtđãxacáchlâungàyvậy.
Khihaingườicùngbướcvàonhà,ôngcốýbướctheochânôngAradGulagiốngnhưngườinôlệ
theosaungườichủcủamình,nhưngôngấykhôngchịu.ÔngAradđặttaylênvaiôngvànói:
Tôiđãchongườiđitìmcậukhắpnơi.KhitôihoàntoànthấtvọngthìgặpđượcbàSwasti.Bà
ấychỉtôitớichỗngườichovaytiềnvànhờôngtađưatôiđếnnhàngườichủđangsởhữucậu.Tôi
phảitrảmộtgiárấtcaochosựtựdocủacậu,nhưngcậuhoàntoànxứngđángvớiđiềuđó.Tôirấtcám
ơncậuvềtriếtlýsốngvànghệthuậtbánhàngmàcậuđãtừngnóivớitôi.Nóđãgiúptôicóđượcsự
thànhcôngnhưhômnayđấy.
-TriếtlýđólàcủaMegiddo,chứkhôngphảicủatôiđâu.–ÔngbốirốinóivớiôngArad.
-CủaMegiddovàcủacậunữa.Xincámơncảhaingười,chúngtahãytớiDamacus,tôirất
muốnmờicậuhợptáclàmănvớitôi.Vìngaybâygiờ,cậulàmộtconngườitựdo!
Nóixong,ôngAradrútmảnhđấtséttừtrongcáiáochoàngra,trênđócókhắcrõsốtiềnchuộc
ông,rồinânglênkhỏiđầuvànémmạnhxuống.Thẻđấtsétvỡthànhtrămmảnh.ÔngAradcòngiẫm
đạplênnhữngmảnhvụnđóchođếnkhichúngbiếnthànhbụi.
Ôngvôcùngxúcđộngvàkhôngcầmđượcnướcmắt.Ôngkhôngbaogiờquênthờikhắcđó!Ông
củacháuchínhlàânnhân,làngườimàôngkínhtrọngsuốtđời.
Cháuthấyđấy,chínhtrongthờikỳbiđátnhấtcủacuộcđời,côngviệcvẫnluônchứngtỏlàngười
bạntốtnhấtcủaông.Lònghamthíchlàmviệcđãgiúpôngthoátkhỏikiếpnôlệ.Chínhnócũnggiúp
ôngtạođượcấntượngtốtđốivớiôngnộicủacháu,khiếnôngấychọnônglàngườihợptáclàmăn
saunày.
HadanGulahỏixenvào:
-Bíquyếtđểkiếmranhiềutiềncủaôngnộicháulàgìhởông?
-Bíquyếtđólàhamthíchlàmviệc!–SharruNadađáprõtừngtiếng.–Vàchínhbíquyếtnày
đãđemlạichoôngấynhiềuphầnthưởngxứngđáng.
Cháubắtđầuhiểurarồi.–HadanGulacấtgiọngchânthành.–Côngviệcđãgiúpôngcháu
gặpgỡvớinhiềubạnbè.Họcũnglànhữngngườimếnmộtàinăngvàsựthànhcôngcủaôngcháu.
Côngviệccũngtạoranhiềucủacảigiátrị,tạođiềukiệnchoôngcháulàmnhữngcôngviệccóíchcho
xãhộivàđượcmọingườikínhtrọng.Vậymàtrướckiacháuvẫnthườngchorằng,côngviệcchỉdành
chonhữngngườinôlệ.
-Cuộcsốngđemlạinhiềuthúvịchoconngười.–SharruNadanhậnđịnh.-Mỗingườiđềucó
mộtvịtríriêng,vàcôngviệchẳnnhiênkhôngchỉdànhchongườinôlệ.Nếuôngkhônglàmviệc,ông
sẽkhôngtìmđượcniềmvuitrongcuộcsống.Ôngcũngkhôngkếtthânđượcvớinhiềungườikhôn
ngoan.Ôngcũngkhôngrènluyệnđượcnhữngđứctínhtốtnhưkiênnhẫn,cầncùvàchịukhó.Vàtất
nhiên,cuộcsốngcủaôngsẽkhôngbaogiờđượcnhưngàyhômnay.
SharruNadavàHadanGulangồitrênlưnglạcđàđidướibóngrâmcủanhữngbứctườngcaovút,
dẫnđếnnhữngcánhcổngbằngđồngđồsộcủavươngquốcBabylon.Khihọtiếnvàocổng,những
ngườilínhgáccổngliềngiậmmạnhgótchânvàkínhcẩnchàoSharruNada,mộtcôngdândanhdự
củavươngquốc.
-Cháuluônmongmuốnđượctrởthànhmộtngườigiốngnhưôngnộicủacháu.–HadanGula
quảquyếtvớiSharruNada.-Trướckia,cháuđãkhôngnhậnthứcđúngvềconngườicủaôngcháu.
Nhờông,giờđâycháuđãhiểuvàcàngngưỡngmộ,yêumếnôngcháunhiềuhơn.Cháunghĩrằng
mìnhsẽkhôngbaogiờtrảhếtơncủaôngkhiôngkểchocháunghebíquyếtthànhcôngcủaôngcháu,
vàhếtlònggiúpđỡcháu.Từhômnaytrởđi,cháusẽvậndụngbíquyếtđóđểbắtđầucôngviệcbuôn
bánnhưôngcủacháuđãlàmtrướcđây.Nóthíchhợpvớihoàncảnhthựctếcủacháuhiệngiờhơnlà
nhữngmónđồtrangsứcvàbộquầnáolòeloẹtnày.
Nóixong,HadanGulalầnlượtlộtnhữngkhoentai,rồinhữngchiếcnhẫntrêncácngóntayravà
ném mạnh về phía sau. Mạnh mẽ và cương quyết,chàng thúc lạc đà sải bước theo con người uy
nghiêmdẫnđầuđoànlữhànhấy.
PHỤLỤC
LịchsửthànhcBabylon
Khiđềcậpđếnsựphồnthịnhcủamộtđấtnước,nhiềungườithườngnghĩđếnnhữnglâuđàixa
hoalộnglẫy,nhữngvùngđấtnhiềutàinguyênthiênnhiênphongphúnhưrừngcây,quặngmỏvàthời
tiếtkhíhậuônhòa…NhưngđốivớiBabylon,mộtvươngquốcgiàucóbậcnhấtthờicổđại,thìkhông
phảinhưvậy!VươngquốcBabylontọalạcbêncạnhdòngsôngEuphrate,trongmộtthunglũngbằng
phẳng,nhưngkhôcằnvànắnghạn.Nókhônghềcónhữngrừngcây,quặngmỏvàđáđểxâydựngcác
côngtrìnhquânsựhaydânsự,cũngkhôngnằmtrênconđườnggiaothươngthuậnlợi.
Babylonlàmộtđiểnhìnhnổibậtcủakhảnăngconngườicóthểđạttớinhữngmụctiêuvĩđại,
bằngcáchsửdụngtấtcảcácphươngtiệnmàmìnhcóđược.Sựpháttriểncủacảthànhphốrộnglớn
nàyđềuchỉdobàntayconngườivunđắp.Tấtcảsựgiàucócủanólànhờởconngười.
BabylonchỉcómộtđiểmthuậnlợiduynhấtlàđấtđaikháphìnhiêudodòngsôngEuphratemang
nhiều phù sa bồi đắp hàng năm. Nhưng để tận dụng được sự ưu đãi này, những người kỹ sư thời
Babyloncổđạiđãphảinghiêncứuvàthựchiệnmộtcôngtrìnhvĩđạinhấtthờibấygiờ.Đólàxây
dựngnhữngđậpnướcvàvôsốnhữngkênhđàonhỏđểdẫnnướctừconsôngchínhvềkhắplàngmạc,
biếnnhữngvùngđấtkhôcằnthànhvùngđấttrồngtrọttốt.Nhờvậy,ngườidânBabylonmớicóthể
càycấy,trồngtrọtvàchănnuôi,cóđượccuộcsốngsungtúc,giàucótrênmảnhđấtquêhươngmình.
Đâylàmộttrongnhữngcôngtrìnhxâydựngđầutiêncótầmmứcvĩđạiđượcbiếtđếntronglịchsử
loàingười.
Điềumaymắnlàtrongsuốtthờikỳtồntạilâudàicủamình,Babylonkhôngsảnsinhracácvì
vuathambạocóướcvọngchinhphụctoànthếgiới.NhữngkhiBabylonlâmvàochiếntranhthìhầu
hếtđólànhữngcuộcchiếntựvệchốnglạinhữngkẻthùđầythamvọngởcácxứsởkhácbịhấpdẫn
bởinhữngkhotàngbạcvàng,châubáucủaBabylonmàđemquânxâmchiếm
Nămngànnămsau,mặcdùBabylonkhôngcòn,nhưngnóđãtrởthànhhuyềnthoạithuhútsự
tìmhiểucủamọingười.Ngàynay,nhữngdấutíchthànhcổBabyloncònsótlạinằmởChâuÁ,cách
khoảngsáutrămdặmvềphíaĐôngcủakênhđàoSuez,thuộchướngBắccủaVịnhBaTư.Nónằmở
khoảngkinhđộ30,phíatrênđườngxíchđạo,cókhíhậunóngvàkhô.Nhữngthànhquáchđềnđàiđã
biếnmất,chỉcònlạinhữngphếtíchđổnátvàvắnglặng.
Ngàyxưa,thunglũngbêndòngsôngEuphratelàmộtvùngđấtnôngnghiệpcóhệthốngtướitiêu
hếtsứcquymô,dâncưđôngđúc,nayđãtrởthànhvùngsamạckhôcằn,lácđácvớinhữngbụicây
cằncỗi,nhữngđámcỏdạiđangđốiđầuvớigiócátđểtồntại.Nhữngnghĩađịacủaloàivoicổđại
cùngvớinhữngđoànlữhànhdàidằngdặccủacácthươnggiathànhBabyloncũngchỉcònlàhuyền
thoại.Ngàynay,trênvùngđấtnày,thỉnhthoảngchúngtagặpnhữngnhómdândumụcẢRậpcốgắng
duytrìcuộcsốngkhổcựccủamìnhmộtcáchkhókhănnhờvàoviệcchănnuôinhữngbầygiasúcnhỏ.
Tuynhiên,đãnhiềuthếkỷtrôiqua,nhữngngườidândumục,nhữngnhàlữhànhđingangqua
vùngđấtnàyvẫnkhôngthấyđiềugìkháclạvàcũngkhôngbiếtrằng,bêndướivùngđấtnàyđangche
giấunhữngdấutíchcủamộtthờiđạihuyhoàng.Chođếnkhinhữngnhàđịachấtthuthậpđượcnhiều
mảnhgốmvàgạchvỡdonhữngcơnmưaxóimònđấtđáphơibàyra.Sauđó,nhữngđoànthámhiểm
ChâuÂu,ChâuMỹbắtđầuồạttiếnđếnkhaiquậtvàtìmkiếm.Vàhọđãvuimừngpháthiệnranhững
dấutíchcònsótlạicủathànhcổBabylon.
Babylonlàmộttrongnhữngvươngquốccổđạiđượcxâydựngbằngđấtvàgạchnung,trảiqua
thờigianhàngnghìnnăm,nhữngbứctườngthànhdãidầunắnggióđãbịtanrãvàquaytrởvềvớiđất
cát.Nếukhôngnhờsựpháthiệnvàkhaiquậtcẩnthậncủanhữngnhàkhảocổ,cóthểchúngtasẽ
khôngbaogiờđượcbiếtđếnnhữngcôngtrìnhvĩđại,nhữngđềnđàicungđiệnnguyngatránglệxưa
kiacủaBabylonđãbịvùisâuhàngbaonhiêuthếkỷ.
NhiềunhàkhoahọcđãxemnềnvănminhcủaBabylonvànhữngđôthịkháctrongthunglũng
sôngEuphratelànhữngthànhthịcổxưanhất.Dựavàcáccổvậtđãkhaiquậtđược,trongđócónhững
mảnhđấtsétnungmiêutảhiệntượngnhậtthựcmàngườiBabyloncổđạiđãchứngkiến,cácnhàthiên
vănhọchiệnđạixácđịnhđượcthờiđiểmxảyravàkhẳngđịnhnềnvănminhBabyloncáchthờiđại
chúngtakhoảng8.000nămvềtrước.
Cũng nhờ vào các cổ vật, chúng ta có thể biết được rằng cách đây 8.000 năm, những người
SumeriteđãtừngsốngtạiBabylon.Họcưngụtrongmộtlãnhthổcócáctườngthànhbaobọc.Những
nhàkhoahọcchỉcóthểphỏngđoánBabylonphảitrảiquamộtthờigianrấtdàitrướckhiđạtđượccác
thànhtựunổibậtnhưthế.Vàothờikỳnày,họđãbiếtxâydựngnhữngbứctườngthànhvữngchắcđể
bảovệđấtnước,cùngmộthệthốngthủylợiquymôđểtạođiềukiệnthuậnlợichoviệccàycấy,trồng
trọt.Ngoàira,cưdânBabyloncũngđãcóhệthốnggiáodụcvớinhữngconngườicótinhthầnsáng
tạo,hamhọchỏi.NhữngchứngtíchcònlạichothấyBabylonlànơisảnsinhnhữngkỹsưđầutiên,
nhữngnhàthiênvănhọcđầutiên,nhữngnhàtoánhọcđầutiên,nhữngnhàtàichínhđầutiên,vàlàdân
tộcđầutiêncóchữviết.
CácnhàkhoahọcrấtchúýđếnhệthốngkênhđàocủangườiBabyloncổđại.Nóđãlàmbiếnđổi
vùngthunglũngkhôcằnthànhmộtvùngđấttrồngtrọt,chănnuôiphìnhiêu.Theonhữngdấutíchđể
lại,cácnhàkhoahọcchobiết,cácconkênh,cácđườngmươngrấtlớn,hơnmườiconngựacóthể
chạyhàngngangdướilòngkênh.Vềmặtkíchthước,chúngcóthểđượcsosánhvớinhữngconkênh
lớnnhấttạiColoradovàUtahhiệnnay.
Ngoàiviệcxâydựngcôngtrìnhthủylợinhằmdẫnnướcvàonhữngvùngđấtnằmbêntrongthung
lũng,nhữngkỹsưcủaBabyloncũnghoànthànhmộtcôngtrìnhkháccóquymôlớnkhôngkém.Đólà
hệthốngtiêuúngnướckháphứctạpvàhiệuquả.Vớihệthốngnày,họđãlàmkhôcạnvùngđầmlầy
rộnglớnnằmgầncácconsôngEuphratevàTigrisđểbiếnchúngthànhnhữngvùngtrồngtrọtmàu
mỡ.
Herodotus,nhàduhànhvànhàsửhọccủaHyLạp,đãtừngviếngthămBabylon.Nhữngghinhận
củaôngđểlạiđãgiúpíchchochúngtarấtlớntrongviệctìmhiểunhữngphongtụckỳlạ,nhữngđặc
điểmđấtđaiphìnhiêuvàmùamàngbộithucủacáccưdânởđó
NhữngvinhquangcủaBabylongiờđâykhôngcònnữa,nhưngnhữngkiếnthứccủahọvẫncòn
giátrịchođếnngàynay.Nhữngkiếnthứcđóđượclưugiữtronghàngtrămngànthẻđấtsétnungmà
cácnhàkhảocổtìmthấy-đượcchônvùimộtcáchantoàntrongđấtcát.Vàothờikỳđó,giấyviết
chưacó,cưdânBabylonđãcẩnthậnghikhắctrithứccủahọtrênnhữngtấmthẻđấtsétcònướt.Sau
đó,họđemnungchínvàcấtgiữ.Nhữngtấmthẻđấtsétnàycókíchthướckhoảng15cmx20cm,dày
2cm–3cm.Nộidungkhắctrênđórấtđadạng,baogồmcáctruyệntruyềnkỳ,thica,lịchsử,những
chỉdụcủatriềuđình,luậtlệcủađấtnước,cácchứngkhoánruộngđất,cácgiấyhứatrảnợ,nhữnglá
thưviếtđểgửitớichonhữngvươngquốclâncận…
Ngoàicáccôngtrìnhthủylợi,Babyloncómộtthànhtựunổibậtthườngđượcmọingườinhắc
đến.Đólàcôngtrìnhxâydựngbứctườngthànhrộnglớnbaobọcvươngquốc.Quymôxâydựngcủa
nócóthểsánhngangvớicáckimtựthápvĩđạiởAiCập.Đốivớicôngtrìnhnày,nữhoàngSemiramis
đượcxemlàngườicócôngđầutiên.Cácnhàkhảocổhiệnđạivẫnchưatìmđượcdấutíchcủanhững
bứctườngthànhnguyênthủy,nhưngtheosốliệutừcáccổvậtkhaiquậtđượcchobiết,chúngcao
khoảng15đến18mét,mặtngoàiốpbằnggạchnung,lạiđượcbảovệbênngoàibởimộtđườnghào
sâu.
Sau này, khoảng sáu trăm năm trước Công nguyên, vua Nabopolassar đã cho xây lại thành
Babylonvớiquymôrấtlớn.Tuynhiên,vuaNabopolassarđãmấttrướckhinhìnthấycôngtrìnhhoàn
tất.VuaNebuchadnezzarlênngôivàđãtiếptụcthựchiệncôngtrìnhcòndangdởcủachamình.
Khihoàntất,chiềucaovàchiềudàicủatườngthànhkhiếnnhiềungườikhôngthểtinđược.Theo
sốliệuđượcghilại,chúngcaokhoảng48mét,tươngđươngvớichiềucaocủamộttòanhàgồm15
tầngngàynay.Tổngchiềudàicủanóướctínhkhoảng14.400đến17.600mét.Bềmặtthànhrấtrộng,
cóthểđủchosáuconngựachạyhàngngangtrênđó.Saunày,khichiếmđượcvươngquốcBabylon,
ngườiẢRậpđãtànphánóbằngcáchgỡlấygạchngóiđểxâydựngđềnđài,cungđiện,nhàcửavàcác
côngtrìnhkhác.Bứctườngthànhđồsộnàyngàynaychỉcòndấuvếtcủaphầnmóngvàhàonước.
Babylonđượctổchứctheomộthệthốngkhátântiếnvàchặtchẽ.Trongthànhcónhữngcon
đường,phốxávànhiềucửahànglớncốđịnh.Nhữngngướibánlẻthìmanghànghóađikhắpnơirao
bán.Tôngiáođượctônvinhbằngnhững đềnđàinguyngatránglệ.Nằmgiữavươngquốclàmột
hoàngthànhbaogồmcáclâuđàicủahoànggia.Bứctườngthànhbaobọchoàngthànhthườngcaohơn
bứctườngthànhcủavươngquốc.
Vềnghệthuật,cưdânBabylonđãđạtđượcnhữngthànhtựurựcrỡtrongkiếntrúc,hộihọa,dệt,
thêu,chếtácvàngbạc,chếtácnhữngđồbinhkhíbằngkimloạivànhữngcôngcụdùngchonông
nghiệp.Nhữngngườithợkimhoànđãchếtạođượcnhữngđồtrangsứcrấtđẹpvàtinhxảo.Hiệnnay,
nhữngbảotàngnổitiếngnhấtthếgiớiđangtrưngbàynhiềucổvậtđượckhaiquậtlêntừhầmmộcủa
nhữngcôngdângiàucóthờikỳBabylon.
Cáchđâykhoảng8.000năm,trongkhinhữngnhómngườicổđạikháctrênthếgiớichỉbiếtsống
trongcáchangđộng,chặtcâybằngnhữngcáirìuthôsơ,sănbắtthúbằngnhữngmũitêncógắnmột
mảnhđásắcnhọnhoặcđánhnhaubằnggậygộc,thìngườiBabyloncổđạiđãbắtđầubiếtxâydựng
lâuđài,thànhquách;dùngnhữngchiếcrìu,thanhgiáobằngsắtthépcùngnhữngmũitêncóđầubịt
bằngđồng.
CưdânBabylonlànhữngnhàtàichính,nhữngthươnggiagiàukinhnghiệm.Tàiliệukhaiquật
đượcchobiếthọlànhữngngườiđầutiênbiếtsửdụngvàngbạclàmphươngtiệntraođổi,biếtdùng
nhữngtấmthẻghinợ,hoặcghinhậntàisảnsởhữucủamình.
Từ khoảng năm 540 trước Công nguyên trở về trước, khôngcó một đạo quân xâm lược nào
chiếmđượcBabylon.ThànhBabylonvẫnkiêncốtrướcbấtkỳmộtsứcmạnhquânsựnào.Vềsau,
nguyênnhânsụpđổcủavươngquốcBabylonrấtlạlùngvàkhábíẩn.Vàothờiđó,Cyrus,mộttrong
nhữngvịvuacótham vọngchinhphụccácvươngquốclân cận,thểhiệnýđồxâmlược Babylon.
NhữngcốvấncủanhàvuaNabonidusđangtrịvìxứBabylonlúcbấygiờthuyếtphụcrằng,thayvìchờ
đạoquâncủaCyrusđếnbaovâythành,thìtốtnhấtnênđemquânđigiaochiến.Nabonidusđãkhông
suytínhkỹnênđãchoxuấtquân.HậuquảlàquâncủaBabylonliêntụcbịthấtbại.Nabonidusđànhbỏ
thànhvàchạytrốnkhỏivươngquốc.Dothế,CyrusđãchiếmlấyBabylonmàkhônggặpbấtkỳmộtsự
khángcựnào.
Từđó,sứcmạnhvàsựnổitiếngcủathànhBabyloncũngdầntànlụi,Theothờigian,nótrởnên
hoangphế,vắnglặngvàbâygiờchỉcònlàvùngđấthoangmạcđầygiócát.Mộtlầnnữa,Babylonlại
trởvềvớiđất,nơiđãsinhranó.Sựhoànhtráng,đồsộvànguyngacủathànhBabylonchỉcònlà
huyềnthoại.
Cóthểnói,nhữngthànhquáchhùngvĩcùngnhữngđềnđài,cungđiệnnguyngacủaBabylonđã
trởthànhcátbụi,nhưngnhữngtrithức,nhữngkinhnghiệmkhônngoan,nhữngthànhtựunổibậtcủa
vươngquốccổđạinàyvẫncònlưutruyềnchođếntậnbâygiờ.Cólẽ,dùđượcmệnhdanhlàbấtkhả
xâmphạmtrướcquânthù,nhưngthànhBabylonvẫnkhôngtránhkhỏiquyluậtsinh-diệtcủathời
gian.Nhưngdùthếnàođichăngnữa,nềnvănminhBabylonđãtrởthànhmộtdấuấnquantrọngđối
vớisựtiếnbộvượtbậccủaconngườiởcáckỷnguyênsaunày.
TácgiảGEORGESAMUELCLASON
GEORGESAMUELCLASONsinhngày17tháng11năm1874tạiLouisiana,bangMissouri,Mỹ.
ÔngtốtnghiệptrườngĐạihọcởNebraska,sauđóphụcvụtrongquânđộiHoaKỳsuốtcuộcchiến
tranhMỹ-TâyBanNha.ÔnglàmộtdoanhnhânthànhđạtvàlàngườicócôngthànhlậpcôngtyBản
đồClasonởDenver,bangColorado,Mỹ.Côngtynàyxuấtbảntậpbảnđồđườngbộđầutiêncủa
nướcMỹvàCanada.
Năm1926,ôngxuấtbảntậpsáchđầutiênmởđầuchomộtloạtcáctậptruyệnngắnnổitiếngviết
vềcáchthứctiếtkiệm,vàpháttriểntàichínhcủanhữngnhàkinhdoanh.Ôngđãxuấtsắcvậndụng
cáccâuchuyệncókhôngkhícủathờikỳBabyloncổđểminhhọachonhữngvấnđềmàôngđưara.
Nhữngtậpsáchnàyđãđượcphổbiếtvớimộtsốlượnglớnnhờvàosựhỗtrợcủacácngânhàngvà
cáccôngtybảohiểmtrênthếgiới.Bấtcứnhàtriệuphú,nhàkinhdoanhlớnhayngườibuônbánnhỏ
nàotrênthếgiớiđềubiếtđếnhoặcsởhữutrongtaynhữngquyểnsáchđặcbiệtnày.Trongsốđó,
quyểnsáchnổitiếngnhấtcótựađề“NgườigiàucónhấtthànhBabylon”đãtrởthànhmộttácphẩm
kinhđiểnđầyhứngkhởichogiớikinhdoanhngàynay.Kểtừđtáibảnnăm2002đếnnay,quyểnsách
nàyđãbánđượcthêm2triệubản,vàtrởthànhmộttrongsốrấtíttácphẩmvẫnchứngtỏđượcsức
cuốnhútmạnhmẽsaugầnmộtthếkỷrađời.
