Driessen, die in nog een grondig herziene versie van Het Kapitaal verzorgde, tekent nu voor een gloednieuwe vertaling van een van de
invloedrijkste politieke geschriften uit de wereldgeschiedenis.
Doorzoek ons Search. Winkelwagen Sluiten. Over ons Word lid Webshop Events.
Het Communistisch Manifest in de 21e eeuw
Anderzijds zorgen zij ook voor meer administratief werk. Eigenlijk gaan alle banen steeds meer op elkaar lijken: we staren allemaal naar een
schermpje in een kantoor. Zelfs de schepen in de Rotterdamse haven worden gelost vanachter een computerscherm. In de tijd van het
Communistisch Manifest werden de omstandigheden van grote groepen werkers vergelijkbaar en daarmee ook hun belangen. Arbeiders kwamen
als klasse tegenover de mensen voor wie zij werken te staan. Het vaste contract en het algemeen verbindend verklaren van de cao zijn lange tijd
een rem op loonconcurrentie onder werkers geweest. Lees het Communistisch Manifest en zie: we rennen niet vooruit maar achteruit, richting de
negentiende eeuw. Arbeiders zijn een verhandelbaar goed geworden, die onderling maximaal moeten concurreren om werk, zodat ze in hun
levensonderhoud kunnen voorzien. Het resultaat is dat kapitalisten hun kapitaal vergroten, terwijl het loon van hun werkers daalt.
Vaak wordt de zin aangehaald om internationale solidariteit te bepleiten. Maar net als toen worden deze vrome woorden zelden door daden
gevolgd. Dat is ook moeilijk. De leefwerelden van mensen op verschillende plekken op aarde zijn niet overal hetzelfde. Daarnaast moeten we
vaststellen dat solidariteit vaak omgekeerd evenredig is met fysieke afstand. Marx en Engels wisten dat destijds ook wel. De oproep moet dan ook
vooral duidelijk maken dat de tegenstelling tussen kapitaal en arbeid belangrijker en doorslaggevender is dan de, al dan niet vermeende of
opgeklopte, belangentegenstelling tussen landen. Socialisme in plaats van nationalisme dus.
Het uiteindelijke doel is universeel: emancipatie van de werkende klasse. Maar wat er precies te doen staat en welke strategie gevolgd moet
worden, verschilt per land. Het proletariaat van elk land moet natuurlijk eerst afrekenen met zijn eigen bourgeoisie. Soms zou je denken:
bedrijfseigenaren hebben de strategie uit het Communistisch Manifest beter begrepen dan werkers. De organisatiegraad van mensen die het in
bedrijven voor het zeggen hebben is namelijk heel groot. Van de werkers is daarentegen slechts twintig procent lid van een vakbond. De
organisatiegraad van werkers is al een aantal jaar aan het dalen en dat wordt door verschillende onderzoekers in verband gebracht met het steeds
lagere besteedbaar inkomen. Ook de individualisering van de maatschappij heeft daar zeker toe bijgedragen. Marx en Engels ondervonden in hun
tijd al dat het organiseren van werkers niet zonder slag of stoot gaat.
Hoewel arbeiders een gemeenschappelijk belang hebben, concurreren ze ook onderling. Maar ze verrijst telkens opnieuw — sterker, hechter en
machtiger. Ze dwingt de erkenning af van de afzonderlijke belangen van de arbeiders in de vorm van wetten, doordat ze gebruikmaakt van de
onderlinge verdeeldheid van de bourgeoisie. Zie bijvoorbeeld de tienurenwet [in Engeland, —red. Deze strategie heeft zich keer op keer bewezen.
Maar veel sociale verworvenheden staan de laatste dertig jaar onder druk. Het verdedigen van de sociale rechten is dan ook in het belang van de
sociale vooruitgang. Het circa dertig pagina's tellende werk werd in februari gepubliceerd , vlak voor de Franse Februarirevolutie , en diende als
politiek programma van de Bond in zijn deelname aan de revoluties van Uitgeweken Duitse arbeiders, geleid door Schuster , verlieten de
"burgerlijk-democratische" Bond der Bannelingen, om in te Parijs de Bond der Rechtvaardigen Ligue des Justes op te richten.
Aanvankelijk waren zij een soort genootschap, gelijkaardig aan de geheime Franse groeperingen, onder andere de befaamde Société des Saisons ,
die een opstandige rol zouden spelen in de aanloop van de gebeurtenissen van Meerdere nuanceringen van filosofisch radicalisme en naar
gelijkheid strevend communisme vonden hun raakpunten bij de Rechtvaardigen. Aanhangers van Cabet , zowel als van Feuerbach of Weitling
trachtten hun ideeën aanvaard te krijgen. Zij meenden, bij hun wetenschappelijke onderzoekingen, dat men bleef stagneren bij de "Ideeën", terwijl
het de "Economische Feiten" productie-verhoudingen waren, die de grondslag der samenleving vormen en de wereld regeren. Pas in aanvaardde
de Bond der Rechtvaardigen de stellingen van Marx en Engels, die tot de Bond toetraden. Dit gebeurde op twee congressen, die te Londen
werden gehouden en waarbij de nieuwe naam aangenomen werd: Bond der Communisten.
Op dit moment werd besloten dat Marx en Engels een manifest voor de partij zouden schrijven; dit werd het Manifest van de Communistische
Partij. Het Manifest werd geschreven door Marx van midden december tot eind januari , op zijn zolderkamer in de Elsense Orleansstraat in
Brussel. Op de omslag vermeldde het de sindsdien beroemde leuze "Proletariërs aller landen, verenigt u! Kort na het verschijnen van het manifest,
op 22 februari , startte in Parijs de Februarirevolutie.
Het Communistisch manifest bevat een beknopte uiteenzetting van de denkbeelden van Marx en Engels over economie , klassenstrijd en revolutie ,
die later verder zouden worden uitgebouwd in Das Kapital , en die uiteindelijk de basis vormden voor het marxisme. Deze uiteenzetting is vervat in
een literaire stijl die gebaseerd is op de gothic novel : de industriële revolutie wordt voorgesteld als een tovenaar die de door hem opgeroepen
krachten de moderne arbeidersklasse en de explosieve bevolkingsgroei niet onder controle kan houden, een duidelijke verwijzing naar Goethes
Tovenaarsleerling en Mary Shelleys Frankenstein.
Het eerste hoofdstuk, Bourgeois en proletariërs , bevat een uitleg van de marxistische geschiedbeschouwing, het historisch materialisme. Centraal
begrip is de klassenstrijd, die de "motor" van de geschiedenis is: "De geschiedenis van elke tot nog toe bestaande maatschappij is de geschiedenis
van klassenstrijd. In hoofdstuk 2, Proletariërs en communisten , betogen Marx en Engels dat het communisme als enige stroming opkomt voor de
belangen van het proletariaat. Verder antwoordt het op vele argumenten die tegen het communistische streven in kunnen worden gebracht.
Hoofdstuk 3, Socialistische en communistische literatuur bevat een behandeling van de belangrijke socialistische denkbeelden die in Marx' en
Engels' tijd de ronde deden.
Hierbij wordt niemand gespaard; met name de Franse anarchist Proudhon moet het ontgelden, maar ook de Duitse socialisten. Deze laatsten
verzetten zich volgens Marx en Engels ten onrechte tegen het liberale en nationalistische streven van de Duitse burgerij, dat in het quasi- feodale
Duitsland juist als een progressief streven zou moeten worden omarmd door de arbeidersbeweging. Het korte, afsluitende vierde hoofdstuk van
het Manifest heet Standpunt of Verhouding van de communisten ten aanzien van tot de verschillende oppositionele partijen afhankelijk van de